Gimnazjum męskie
Pierwsza męska szkoła średnia w Olsztynie. Jej ukończenie dawało uprawnienia do pójścia na studia.
Historia
Od czasów średniowiecza istniała szkoła najniższego stopnia przy kościele Św. Jakuba. Szkolnictwo było podporządkowane Kościołowi katolickiemu. Od 1779 r. ewangelicy mieli własną szkołę na zamku, zaś w 1861 r. otwarto szkołę ludową prowadzoną przez siostry katarzynki. Aby uzyskać wykształcenie wyższych stopni udawano się do gimnazjum w Braniewie lub w Reszlu i na studia, najczęściej do Królewca. Pierwsza szkoła średnia w Olsztynie powstała w 1873 r. i była przeznaczona dla dziewcząt. Jej ukończenie dawało tzw. małą maturę, nieuprawniającą do wstępowania na wyższe uczelnie. Władze miasta czyniły starania o przeniesienie reszelskiego gimnazjum do Olsztyna. Po nieudanych próbach postanowiono otworzyć nową placówkę. Zgodę od ministra oświaty uzyskano w 1877 r. Była to szkoła średnia klasyczna z filologią łacińską i greką. Ukończenie gimnazjum było przepustką na wyższe studia. Gimnazjum na początku dzieliło budynek ze szkołą ludową, w latach 1880-87 zbudowano nowy gmach. Szkoła ta istniała do stycznia 1945 r. Po II wojnie światowej, jeszcze w 1945 r. otwarto polskie gimnazjum, które od 1960 r. nosi nazwę I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza.
Opis architektury
Budynek wzniesiony na symetrycznym rzucie, przejętym z architektury baroku. Gmach piętrowy z trzema ryzalitami, nakryty dachem dwuspadowym, ryzalit środkowy zaś czterospadowym, pozbawionymi lukarn. Wejście główne w ryzalicie środkowym ujęte w portal z podwójnym łukiem odcinkowym. Na piętrze usytuowana poprzecznie do osi budynku aula wykładowa. Ostrołukowe okna auli zgrupowane w trzech grupach po trzy okna we wspólnym zamknięciu łukiem odcinkowym. Ryzalit ten w środkowej jego części zwieńczony jest szczytem w formie wimpergi ze sterczynami i rozetowym oknem. Ryzality boczne w formie trójkątnych szczytów ze sterczynami. Pozostałe okna w budynku zwieńczone łukiem odcinkowym.
Ciekawostki
- na otwarcie budynku gimnazjum w 1887 r. teatrzyk szkolny wystawił skróconą wersję „Ifigenii w Taurydzie” Johanna Wolfganga Goethego. W 1894 r. w auli szkolnej zawieszono obraz o tym samym tytule Henryka Gaertnera, przez niego zresztą gimnazjum podarowany. - w czasie obu wojen budynek pełnił dodatkową funkcję lazaretu wojskowego. - przed budynkiem gimnazjum stał pomnik cesarza Wilhelma I wystawiony w 1901 r. z okazji 40-lecia wstąpienia na tron i 30-lecia tytułu cesarskiego oraz 200-lecia Królestwa Pruskiego. Kiedy wystawiano pomnik cesarz już nie żył, zmarł w 1888 r. Obecnie kilkanaście metrów dalej, w głębi placu stoi pomnik Adama Mickiewicza, dłuta Balbiny Świtycz-Widackiej z 1965 r.
50-letni dorobek szkoły określa przede wszystkim bogata i utrwalona w obrzędowości historia i tradycja szkoły. Grono absolwentów to kilka tysięcy osób różnych zawodów, mieszkających często w innych regionach kraju, a także za granicą. Są wśród nich naukowcy, artyści, osoby duchowne, sportowcy, prawnicy, lekarze, przedsiębiorcy, nauczyciele, itd.
Absolwenci
Znanymi absolwentami liceum są m.in.:
- prałat ks. Jan Hanowski – kapłan warmiński
- Marek Jackowski – współzałożyciel zespołu Maanam
- Krzysztof Jaworski – członek zespołu Harlem
- Antoni Zbigniew Kołakowski – lekarz
- Ireneusz Marek Kowalski – lekarz
- Władysław Zygmunt Lipecki – lekarz
- prof. dr hab. nauk med. Wojciech Stefan Maksymowicz – neurochirurg, neurolog, w latach 1997–1999 minister zdrowia
- Wojciech Płocharski – dziennikarz, podróżnik, kompozytor i autor tekstów
- Ewa Schilling – pisarka
- prof. dr hab. Ulrich Schrade – filozof
- Stanisław Pawliczak – dziennikarz sportowy