EarthCache nie posiada fizycznego pojemnika. W terenie należy znaleźć odpowiedzi na pytania pod tekstem i przesłać je do mnie używając opcji "Wyślij wiadomość do właściciela". Można logować znalezienie przed uzyskaniem odpowiedzi zwrotnej.
Krzemień pasiasty jest skarbem ziemi sandomierskiej. Jest to jedyne znane miejsce na świecie, gdzie występuje ta odmiana krzemienia. Charakterystyczną jego cechą są ciemne i jasne pasy układające się we wzór wzburzonej wody. Ze względu na swoją unikatowość stanowi on cenny kamień jubilerski. Od dawien dawna przypisywane są mu właściwości magiczne. W neolicie (IX-V p.n.e.) wykorzystywany był do wykonywania siekierek o znaczeniu obrzędowym. Jak każdy inny krzemień, może być wykorzystywany do krzesania iskier. Na opublikowanych współrzędnych znajdziesz piękny szlifowany okaz krzemienia pasiastego, który posłuży do znalezienia odpowiedzi na pytania niżej.
Zdjęcie 1. Oszlifowany krzemień pasiasty.
Krzemienie są skałami osadowymi, skrytokrystalicznymi, krzemionkowymi. Występują w formie konkrecji (skupisk) w skałach niekrzemionkowych, takich jak wapienie, margle czy dolomity. Składą się z chalcedonu, opalu i kwarcu. Krzemień pasiasty powstał w jurze, czyli w drugim okresie ery mezozoicznej, tj. od 201 do 145 milionów lat temu. Jak większość skał krzemionkowych powstał w drodze sedymentacji (osadzania) w środowisku morskim, w wyniku cyklicznego dopływu krzemionki – etapy wytrącania wytrawiania (przerw w dopływie SiO2 i powstawania kanalików) oraz rekrystalizacji SiO2.
Zdjęcie 2. Krzmienień pasiasty surowy.
Krzemienie pasiaste charakteryzują się obecnością przeważnie jasnoszarych, szarych i ciemnoszarych nieregularnych i naprzemiennych pasm. Geneza ich powstania, przez lata pozostawała tajemnicą. Przełom przyniosły badania wykonane przez zespół pod kierunkiem Zdzisława Migaszewskiego, przy pomocy uniwersalnego mikroskopu optycznego i skaningowego mikroskopu elektronowego z analizatorem rentgenowskim. Odkryto, że za powstawanie pasm odpowiada różny stopień cementacji* porów krzemienia przez krzemionkę wtórną. Powoduje to, że pomimo nierozróżnialności pasm jasnych i ciemnych pod kątem tekstury, struktury czy składu mineralnego, odbijają one światło w różny sposób. Istnieje zależność pomiędzy liczbą mikroporów a barwą pasma - im jest ich mniej tym ciemniejsza barwa pasma.
*Cementacja to proces polegający najczęściej na wypełnianiu pierwotnych lub wtórnych pustek międzyziarnowych w luźnych skałach klastycznych spoiwem (węglanami, krzemionką, związkami żelaza, minerałami ilastymi lub innymi związkami).
Źródła informacji:
- http://www.krzemien-sandomierz.pl/index.php/pl/o-kamieniu/4-geologia-krzemien-pasiasty
- Paweł Król, Zdzisław Migaszewski. Rodzaje, występowanie i geneza krzemieni. Zarys Problematyki. Historia krzemienia. Muzeum Narodowe w Kielcach, 2009
Aby móc zalogować tego EarthCache'a, należy przesłać odpowiedzi na poniższe pytania:
- Opisz na czym polega proces cementacji.
- Opisz genezę powstania pasów w krzemieniu pasiastym.
- W jakich znanych miejscach na świecie występuje krzemień pasiasty?
- Podaj szerokość pasów krzemienia widocznego na współrzędnych.
- Jakim typem skał są krzemienie?
- Dołącz zdjęcia z miejsca badań.