Je bent hier bij het Cruquius stoomgemaal. Het staat bekend om het feit dat dit de grootste stoomachine ter wereld is. In 1849 is samen met enkele andere gemalen in gebruik genomen om het Haarlemmermeer droog te leggen. En zo ontstond de Haarlemmermeer polder.
Echter was de grootste stoommachine niet de eerste stoommachine in Nederland. Eerder werden ook al stoommachines gebruikt voor polderbemaling. Op het terrein van dit stoomgemaal vind je een object dat hier in feite helemaal niet thuis hoort. Het stamt uit 1786, toen de Haarlemmermeer nog een meer was. En het komt van een plek die ca 50 kilometer hier vandaan ligt waar ook ooit een polder was.
De opdracht om deze cache te loggen:
Ga op zoek naar het ‘Keezending’ en maak een er een foto van, waarbij zichtbaar is dat jij het bezocht hebt. Je hoeft zelf niet (herkenbaar) op de foto.
Er zijn bouwwerkzaamheden aan het museum. Als gevolg daarvan is Het Keezending iets verplaatst. Het informatiebordje is er momenteel niet meer. Het coördinaat van Het Keezending is toegevoegd als virtueel punt.
Vanwege het ontbreken van het informatiebord, hierbij wat relevante informatie:
Dit muurtje is het restant van de 3e stoommachine van Nederland. Die stoommachine is in 1786 gebouwd naar een ontwerp van werktuigkundige James Watt. Het is gebruikt op een plek die 50 kilometer van Cruquius vandaan ligt, namelijk in de polder Blijdorp van Rotterdam.
De initiatiefnemer voor de bouw van de stoommachine voor Rotterdam was Steven Hoogendijk (1698-1788), horloge- en instrumentmaker en ook natuurkundige. In 1769 richtte hij het “Bataafsch Genootschap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte” op dat zich bezig hield met wetenschap en techniek en in het bijzonder met stoommachines. In 1775 bouwde hij op eigen kosten het 1e stoomgemaal van Nederland. Die werkte niet goed, maar daar werd uiteraard weer van geleerd. Het gemaal voor Blijdorp werd door Hoogendijk gefinancieerd. Dit gemaal bleek zeer goed te werken. Zelfs Koning Willem I kwam op bezoek.
Helaas was het gemaal maar 3 jaar in gebruik vanwege allerlei politieke toestanden. Er waren toendertijd 2 kampen die lijnrecht tegen over elkaar stonden, de patriotten en de Oranjegezinden. De Patriotten hadden als scheldnaam de “Keezen”. En aangezien Steven Hoogendijk tot die partij behoorde werd zijn stoomgemaal door de Oranjegezinden spottend het “Keezending” genoemd.
Het gemaal was niet populair bij de Oranjegezinden, omdat volgens de boeren “hun koeien geen melk meer gaven en hun paarden schrokken van het stoomgemaal”. Een andere verklaring voor het korte bestaan van het gemaal was dat het Bataafsch Genootschap, waarvoor het gemaal alleen maar een geslaagd technisch-wetenschappelijk experiment was, het gemaal wilde overdoen naar de boeren (de echte belanghebbenden vanwege het beheer van het peil in hun polder) die daar echter niet op ingingen. Volgens critici omdat ze als Oranjegezinden “dat ding van de Keezen” niet wilden, volgens anderen omdat ze het ding te duur vonden en omdat ze zichzelf toch niet als stoompioniers zagen. Want wie ging er zorgen voor kolen, voor onderhoud en reparaties, en wat ging dat – inclusief Watt’s licentiekosten – wel kosten? Wind was tenslotte gratis… En hoe lang zou het ding meegaan?
Na het stilleggen van het stoomgemaal werd de Blijdorperpolder droog gehouden met de ouderwetse windmolen met scheprad. Het stoomgemaal werd verkocht aan de provincie en afgebroken. Het zou elders worden opgebouwd om hergebruikt te gaan worden. Dat laatste is nooit gebeurd. De resten van het gemaal zijn naar de schroothoop gegaan.
In Rotterdam bleef alleen de fundering vn het gemaal achter. Die is in 2004 opgegraven. In Rotterdam werd de Randstadrail aangelegd. De kans was aanwezig dat de restanten van het gemaal in de spoortunnel zouden vallen, daarom moesten ze uit de grond verdwijnen. Dat gebeurde na archeologisch onderzoek. Er weas echter niet de wens om de resten te bewaren. Gelukkig hoorde het Cruquiusmuseum van de vondst en zij wilde de fundering graag hebben. Dit moest echter wel snel geregeld worden, de sloop ging gewoon door en de sloop gebeurde niet zachtzinnig. Uiteindelijk is er een deel naar het Cruquius gekomen. Pas in 2015 is er een informatiebordje bij het stukje muur komen te staan. Helaas is er geen monumentale status gekomen voor dit stukje vaderlandse geschiedenis.
You are here at the Cruquius steam pumping station. It is known for being the largest steam engine in the world. In 1849, together with a few other pumping stations, it was commissioned to drain the Haarlemmermeer. And that is how the Haarlemmermeer polder was created.
However, the largest steam engine was not the first steam engine in the Netherlands. Steam engines had been used for polder drainage in even older days. On the site of this steam pumping station you will find an object that actually does not belong here at all. It dates from 1786, when the Haarlemmermeer was still a lake. And it comes from a place that is approximately 50 kilometers from here, where used to be a polder also.
To log this cache:
Look for the "Keezending" and take a picture of it, showing that you have visited it. You don't have to be (recognizable) in the photo.
There is construction work going on at the museum. As a result, Het Keezending has been moved slightly. The information sign is currently no longer there. The coordinate of Het Keezending has been added as a virtual point.
Virtual Rewards 2.0 - 2019/2020
This Virtual Cache is part of a limited release of Virtuals created between June 4, 2019 and June 4, 2020. Only 4,000 cache owners were given the opportunity to hide a Virtual Cache. Learn more about Virtual Rewards 2.0 on the Geocaching Blog.