Waterbeheer rond Haarlem
Het overkoepelend waterbeheer rond Haarlem is al bijna 1000 jaar in handen van het Hoogheemraadschap van Rijnland. Na het dichtslibben van de Rijnmond bij Katwijk in de 12e eeuw werd gezocht naar alternatieve afwateringsmogelijkheden. Deze werden gevonden door afwateringen naar het noorden te graven, waaronder de Heimanswetering, de Does en de Zijl, zodat het water uit de veengebieden in de omgeving van Leiden naar het noorden, via het Leidsche Meer en het Oude Haarlemmermeer kon worden afgevoerd. De oudste vermelding van Rijnland dateert uit 1255. Graaf Willem II van Holland verleent op 11 oktober van dat jaar een charter aan de heemraden met de strekking, dat voorgenomen waterwerken in de wijde omgeving eerst aan hen moeten worden voorgelegd.
Via uitwateringssluizen van het Spaarne in de Spaarndammerdijk met Kolksluis bij Spaarndam, en later ook via Halfweg, stroomde het water in het IJ, vanaf 1876, het Noordzeekanaal. In de 19e eeuw kwamen er ook uitwateringen bij Katwijk en Gouda. Bij de vier uitwateringssluizen verrezen ook stoomgemalen om de afwatering te verbeteren. Het Haarlemmermeer, drooggemaakt in 1852, vormde het hart van de Rijnlandse boezem.
De polders rond Haarlem
Het veen is zoals overal in Nederland gebruikt voor de turfwinning om de groeiende steden van brandstof te voorzien. Deze veengaten zoals de Leidse Meer, Spieringmeer, Hellemeer en Lutkemeer zouden in de loop der eeuwen uitgroeien tot de Haarlemmermeer. Al in de 17e eeuw zag men het gevaar van overstromingen en afkalving bij stormen, maar pas in 1852 werd deze waterwolf ingepolderd.
De gebieden direct rond Haarlem werden vanaf de 14e eeuw ingepolderd om te dienen als landbouwgrond. Elke polder had een eigen poldermolen en had een eigen bestuur. De afwatering vond plaats via Spaarne en de Liede.
Vanaf 1900 wordt de taak van de molens vervangen door gemalen. Tegelijk worden de eerste polders bebouwd door woonwijken als de Amsterdamse en Slachthuisbuurt, na de oorlog gevolgd door Parkwijk en Schalkwijk met de Zuiderpolder als laatste in de jaren 80/90. Daarmee verliezen de polderbesturen hun functie en wordt hun taak overgenomen. Eerst in 1979 door het waterschap Groot-Haarlemmermeer, vanaf 2005 wordt alle buitenwater door Rijnland beheerd.
|