Fort 51 Rajsko powstał w latach 1881 - 1884.
Znajduje się na szczycie wzgórza dominującego nad całą okolicą (340 m n.p.m.), zarówno wówczas jak i obecnie, wzgórze to umożliwia znakomitą obserwację nie tylko samego Krakowa, ale przede wszystkim kierunku południowo - wschodniego. Był to zatem jeden z przewidywanych przez obrońców, głównych kierunków natarcia na Twierdzę Kraków, stąd fortyfikacje i umocnienia VII sektora obronnego nie należały do najsłabszych. Fort Rajsko z racji stopnia zagrożenia wyróżniał się nie tylko wielkością, był jednym z największych fortów swej klasy w całej monarchii Austro - Węgier; zajmuje obszar około 320 m szerokości (w tym ok. 260 m długości elewacji koszar w rozwinięciu) oraz 115 m długości mierzonej po osi symetrii (od bramy koszar do zewnętrznego skraja fosy na załamaniu czołowym); w sumie zajmuje około 2600 m2 i pod względem powierzchni jest największym z fortów artyleryjskich.
Zgodnie z ówczesną sztuką obronną konstrukcje betonowe przykryte zostały grubymi płaszczami ziemnymi, tak od góry, jak i od przedpola, za wyjątkiem czół kaponier.
Fort Rajsko też był jednym z tych fortów, w których zadbano o wystrój architektoniczny; gdzie podjęto próbę wprowadzenia do fortyfikacji pewnych form klasycyzmu; boniowany portal bramy głównej i narożniki bloku głównego, białe arkadowe łuki wypełnione kontrastującym ceglanym murem; ożywiają surowość frontowej ściany koszar i flankujących ją półbastionów. Wąski grzbiet wzgórza powodował, że szyja Fortu znalazła się praktycznie na stoku północnym; brakło tu miejsca na typowe elementy obrony jak: wał, fosa, kaponiera szyjowa; bardzo wąski dziedziniec przed koszarami przylegał wprost do opadającego stoku wzgórza, a droga dojazdowa nie wbiegała osiowo do bramy fortecznej, lecz równolegle z boku, tworząc niejako podwojony odcinek drogi rokadowej; stąd koszary szyjowe mają rogowo załamaną szyję, a centralnie położona brama wjazdowa jest flankowana i broniona nie przez kaponierę szyjową, lecz przez dwa półbastiony - ich wydłużone boczne odcinki, przystawione prostopadle do koszar, pozwalały razić ogniem wzdłuż całego frontu szyjowego (dopiero w okresie póżniejszym dobudowano poniżej budynek nieobronnej wartowni).
Fort 51 Rajsko liczył 506 osobową załogę.
Pomieszczenia koszarowe posiadały drewniane podłogi, drzwi i piece żelazne do ogrzewania. W Forcie znajdowały się dwie wydajne studnie korbowe.
Cały obiekt został zamaskowany na barwy ochronne i obsadzony zielenią maskującą i kłującą.
Zasieki z drutu kolczastego objęły zarówno samą fosę, przedstok i dużą część przedpola; linia zasieków biegła ku fortom sąsiednim, objęła też zapole Fortu, gdzie wypełniła martwe pola.
Nad stanowiskami ogniowymi, nad ważniejszymi przejściami budowano wzmocnione przekrycia, zabezpieczające przed opadami atmosferycznymi oraz odłamkami szrapneli.
Fort 51 Rajsko swój chrzest bojowy przeszedł jeszcze przed wybuchem I wojny światowej: w dniu 6 czerwca 1909 roku, podczas burzy piorun uderzył w starą, drewnianą prochownię na Woli Duchackiej; eksplozja 12 ton dynamitu, ekrozytu i melinitu, najsilniejszych wówczas środków wybuchowych, a póżniej całego magazynu pocisków artyleryjskich, spowodowała zniszczenia kilkuset domów i budynków nie tylko w okolicy, ale nawet w centrum miasta, m. in. wtedy zostały uszkodzone witraże w kościele Dominikanów.
W czasie II wojny światowej, 19 stycznia 1945 roku, także grupa wycofujących się żołnierzy niemieckich usiłowała tu stawiać krótkotrwały zresztą opór.
Zniszczenia, które dzisiaj widzimy - uszkodzone bramy, odpadające tynki, brak wielu elementów wyposażenia - to nie efekt działań wojennych, a wynik przebudowy, dewastacji i zaniedbań użytkowników.
Skrytka:
Skrytka jest ukryta w bliskim sąsiedztwie fortu. Nie ma potrzeby wchodzic do środka ani na fort.