[75jaarLDGS] Overgave & Ontwapening
Deze cache is onderdeel van de serie 75 jaar Vrijheid, Mobilisatie,Oorlog, Verzet en Bevrijding op de Utrechtse Heuvelrug, waarbij belangrijke locaties uit de geschiedenis van Utrechtse Heuvelrug en omgeving in de WOII aan bod komen.
De cache is gelegd ter gelegenheid van de herinnering aan 75 jaar bevrijding op 5 mei 2020.
Na de bevrijding van Nederland in 1945 ontwapenden de geallieerden op tien locaties in West-Nederland 120.000 Duitse soldaten. Voor deze regio waren dat: Leusden, Baarn, Maarssen, Elst en Tiel . Op andere plaatsen in Nederland waren soortgelijke zones: bij Den Helder, IJmuiden, Den Haag, Hoek van Holland, Ridderkerk. In een zogeheten concentratiezone tussen Leusden en Amersfoort zaten bijna 13.000 soldaten twee weken lang achter prikkeldraad opgesloten, in afwachting van terugkeer naar de Heimat. Britse militairen bewaakten hen. Enkele kilometers verderop, bij Soest en Baarn, legden in een ander concentratiegebied ongeveer evenveel parachutisten hun wapens neer. Voor de klus op de Leusderheide en in Den Treek waren slechts twee Britse infanteriebataljons van de 56ste Britse infanteriebrigade plus nog wat ondersteuningstroepen en tanks beschikbaar, nog geen 2000 man tegenover ruim 12.000 Duitsers, incidenten waren er echter nauwelijks.
De geallieerden wilden de verslagen vijand zo snel mogelijk weg hebben. In totaal ontdeden Britse en Canadese militairen bijna 120.000 soldaten van de Wehrmacht van hun wapens en uitrusting, Zoveel Duitsers hadden zich op het eind van de oorlog verschanst in ‘Festung Holland’, Maar zoals het hier ging, ging het in heel West-Nederland. De richtlijnen waren overal gelijk, de teams die de Duitsers doorlichtten, gingen van concentratiegebied naar concentratiegebied. Opdrachten van de Canadese legerleiding werden via het hoofdkwartier van generaal-majoor Johannes Blaskowitz, de Duitse bevelhebber, doorgegeven tot de Duitse lagere niveaus en werden daar efficiënt uitgevoerd. Iedere Duitse soldaat hoorde van zijn eigen commandant waar de wapens moesten worden ingeleverd en wat er verder diende te gebeuren. In zekere zin was de ontwapening en de daaropvolgende afmars naar Duitsland dan ook een Duitse operatie, zij het onder supervisie van het eerste Canadese leger van luitenant-generaal Charles Foulkes. De soldaten van de Wehrmacht kregen niet de status van krijgsgevangenen, maar werden als gecapituleerde troepen beschouwd. Zij werden geacht voor zichzelf te zorgen, dat was voor de Wehrmacht in Nederland geen probleem omdat het leger met het oog op een verwacht langdurig beleg van de Festung Holland grote voorraden eten en drinken had opgeslagen. Die mochten de Duitsers behouden, net als hun dieren en transportmiddelen.’’ Deze aanpak was niet in overeenstemming met het geldende oorlogsrecht. Binnen West-Nederland verbleven in mei 1945 drie keer zoveel Duitse als geallieerde soldaten. Een leger in krijgsgevangenschap zou gedurende een lange periode behalve veel voedsel ook een enorme inzet aan manschappen vragen. En dat terwijl Canada zijn ‘boys’ weer snel thuis verwachtte nu de strijd in Europa erop zat. Er was ook geen actieve rol weggelegd voor de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, hun bijdragen bleven beperkt tot wat hulpdiensten, waarbij zij niet gewapend mochten zijn. De Wehrmacht-militairen moesten stipt op tijd op de aangegeven plaats zijn om daar hun geweer plus al hun andere wapentuig achter te laten. De Canadezen bedachten een mooie term voor deze procedure: ‘taking the Jerries through the sausage machine’. Het leek wel of de soldaten over een soort lopende band gingen. Hun wapens en uitrusting moesten zij dumpen op de Leusderheide. ,Rollend materieel van de Duitsers stond er in lange rijen. Alles wat van de Wehrmacht in beslag was genomen lag in bergen opgestapeld: geweren, helmen, gasmaskers. bajonetten, veldtelefoons en ander materieel eveneens.
De plaatselijke bevolking pikte snachts alles wat ze konden gebruiken en jongeren probeerde nog wat souveniers te verzamelen. Uiteindelijk hadden de Duitsers alleen nog maar hun uniform over. In Leusden marcheerden op 9 mei de eerste Duitse infanteristen langs de dumpplaats. Eigen officieren wezen hen vervolgens hun plek in het uitgestrekte bos. Duitse genisten hadden het terrein een dag eerder met prikkeldraad omheind. Laat in de avond waren al 4300 manschappen ontwapend. Twee dagen later gold dat voor alle 12.508 Wehrmacht-soldaten. Twee weken lang verbleven de Duitsers in het bos van Den Treek. Een zeil, een overjas of een gekantelde kar bood enige bescherming. Laaghangende dennentakken vormden schuilhutten met daarin houten banken. Er was een veldkeuken welke bij Bavoort stonden opgesteld. De infanteriedivisie had duizenden paarden naar Leusden meegenomen, dus het menu laat zich raden
Iedereen weet van de overgave van de Duitsers, van Wageningen en hotel De Wereld, maar wat er direct daarna met het Duitse leger gebeurde, is veel minder bekend. De ontwapening is geen belangrijk thema in de geschiedschrijving over 1940-1945. Men wilde zo snel mogelijk weer tot de orde van de dag verder gaan met leven.
Voor het realiseren van deze serie hebben diverse mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt hun medewerking verleend, bij deze willen wij hen allemaal bedanken voor de tijd en moeite die zij ons hebben gegeven. Daarnaast willen wij iedereen bedanken die de plaatsing van de caches mogelijk hebben gemaakt (de gemeenten Utrechtse Heuvelrug, Leusden, Woudenberg, Scherpenzeel, Renswoude, Landgoed Beukenrode, Landgoed Den treek- Henschoten, Landgoed Huis Doorn, Stichting De Boom, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap, Waterschap Vallei&Veluwe en "de Mof") Diverse boeken/naslagwerken over de geschiedenis van de Utrechtse Heuvelrug en omgeving ten tijde van de tweede wereldoorlog alsmede de boeken van Loek Caspers, Ronald Polak, Jose Huurderman zijn een bron van informatie geweest, ook de stichting Grebbeline in het vizier, Het Grebbelinie bezoekers en informatiecentrum Fort aan de Buurtsteeg, platform Grebbelinie.nl en de Oudheidskamers van Doorn en Woudenberg.
Voor vragen en opmerkingen: teamthorocatchers@gmail.com
Voor deze serie is ook een banner beschikbaar en mag geplaatst worden als men alle geocaches en de bonus heeft gedaan .
Vergeet niet de gegevens voor de bonus te noteren indien aanwezig.