„Stąd ich ród” to seria keszy poświęconych postaciom związanym, w sposób pośredni lub bezpośredni, z Górą i Ziemią Górowską. Mimo, że Góra to miasto niewielkie i niemal zapomniane, miało szczęście wydać lub przyjąć „w swe objęcia” grupę światłych osób, które - na przestrzeni wieków - pozostawiły po sobie ślad. Niestety, ślad ten powoli zaciera się już w odmętach dziejów i pamięci potomnych tak, że nawet i sami górowianie nie pamiętają o [bardziej lub mniej wygodnych dla nas] „ambasadorach” własnej miejscowości czy regionu. Czasem z punktu widzenia naszej historii byli oni kontrowersyjni, stojąc w opozycji do polskiego interesu ale takie wówczas były realia. Historii nie zmienimy, a naszymi kilkoma skrzyneczkami, choćby paru z nich - bez przesadnej gloryfikacji - potomnym przypomnimy... Zapraszamy.

Chociaż Johann Heinrich Casimir von Carmer pochodził z Bad Kreuznach to śmiało można uznać go za naturalizowanego mieszkańca tych ziem gdyż tutaj posiadał swoje włości i przez wiele lat był z nimi bezpośrednio związany.

Urodził się 29 grudnia 1720 r. Studiował prawo. Najpierw w Jenie, a potem w Halle i z prawem związał swoją przyszłość. Karierę jurysty rozpoczął w Sądzie Kameralnym Rzeszy (tzw. Reichskammergericht - była to najwyższa instancja sądownictwa I Rzeszy), a od 1749 piastował stanowisko referendarza w pruskich sądach. W tamtym czasie właścicielami dóbr ryczeńskich byli baronowie von Roth. Jeden z ich przodków, kanclerz Friedrich von Roth (jeszcze w latach 1685-1695), wybudował okazały pałac, który wraz z okolicznymi ziemiami dziedziczyli kolejno: jego syn Adam Philipp, a potem wnuk – Hans Friedrich. Ten ostatni nie miał męskiego potomka, a jedynie córki i jedną nich wydał za hrabiego Johanna Heinricha Casimira von Carmera. Toteż w sposób naturalny, po śmierci Hansa Friedricha, ryczeński majątek znalazł się w rękach von Carmera. Z czasem, w XIX w., potomkowie von Carmerów zakupili również majątek (wraz z pałacem) w sąsiednim Osetnie.

Karierę, Johann von Carmer, w dużej mierze, zawdzięczał własnej pracy i talentowi ale i również Samuelowi von Cocceji. Cocceji w Prusach Fryderyka Wielkiego piastował stanowisko ministra sprawiedliwości, a w roku 1747 monarcha osobiście mianował go wielkim kanclerzem. Ten reformator pruskiego prawa, wielki autorytet w tej dziedzinie, w roku 1751 powołał młodego von Carmera na stanowisko radcy rządowego w Opolu. Od tego momentu jego kariera prawnicza zaczęła nabierać rozmachu. Carmer zaczął zajmować coraz wyższe stanowiska urzędowe w administracji Śląska. W 1768, już po śmierci swojego protektora Samuela von Cocceji (zmarł w roku 1755), został ministrem sprawiedliwości w rządzie tej pruskiej prowincji. Fryderyk II Wielki, który poznał się na von Carmerze, teraz jego w 1779 r. mianował na zwolniony urząd wielkiego kanclerza.

Już na urzędzie kanclerskim Johann Heinrich Casimir von Carmer rozpoczął na wielką skalę reformy pruskiego prawa i sądownictwa. Opracowywał i ujednolicał przepisy prawne obowiązujące w różnych prowincjach (w tym prawo zwyczajowe). Fundamentem pod wprowadzane zmiany jurystyczne był opracowany jeszcze w latach 1749-1751 przez Samuela von Cocceji tzw. "Kodeks Fryderyka" - "Corpus Iuris Fridericiani". Dzieło to nie uzyskało jednak pełnej aprobaty monarchy. Wprowadzono w życie jedynie niektóre z jego postanowień i tylko w niektórych prowincjach państwa pruskiego.

Chociaż Fryderyk Wielki zdawał sobie sprawę, że musi przekształcić pruski system sprawiedliwości, skostniały, przeżarty korupcją i cechujący się irracjonalnymi karami rodem wprost ze średniowiecza, to ostrożnie podchodził do potencjalnych zmian. Carmer zaś, jako kanclerz i pierwszy minister Departamentu Sprawiedliwości zaproponował własne, świeże spojrzenie na sądownictwo i adekwatnie do swojej energicznej natury, zaczął dynamicznie wprowadzać kompleksową reformę. Celem zarówno jego jak i jego współpracownika, równie wybitnego jurysty i Carla Gottlieba Svareza było: stworzenie uniwersalnego zbioru całego prawa materialnego, które mogłoby obowiązywać w Prusach i całkowite jego uporządkowanie.

Pracując nad zmianami wykorzystali przy tym doświadczenia Samuela von Cocceji z jego okresu pracy nad "Corpus Iuris Fridericiani". W trakcie poczynań nad nowym prawodawstwem zmarł (w 1786 r.) protektor Carmera, Fryderyk Wielki. Zaproponowane zmiany w jurysdykcji przyjął jego następca i w 1794 r. mogła ujrzeć światło dzienne nowa kodyfikacja pruskiego prawa – Landrecht [Powszechne prawo krajowe dla państw królewsko-pruskich]. Prace nad Landrechtem trwały łącznie 14 lat (od 1780 do 1794 r). Landrecht obejmował prawo cywilne, prawo karne, prawo państwowe, prawo administracyjne, a także lenne i kościelne. Dzieło liczyło łącznie 19 187 artykułów (w tym ok. 15 tys. paragrafów obejmujących prawo prywatne).

Część zawartych w Landrechcie przepisów pochodziła bezpośrednio od Carmera, a część od jego współpracownika Carla Gottlieba Svareza. Opracowana procedura, w nowym kształcie została w całości przyjęta przez króla i, jako Powszechna Ordynacja Sądowa, obowiązywała do 1877 (wg innych źródeł do 1900 r.) - do czasu gdy w życie wszedł ogólnoniemiecki kodeks postęowania cywilnego.

Za swoje osiągnięcia w modrenizację prawa pruskiego, w dniu 18 stycznia 1788 r., Johann Heinrich Casimir von Carmer, otrzymał Order Orła Czarnego nadany mu przez króla Fryderyka Wilhelma II. Po latach (w 1851 r.), wraz z Samuelem Cocceji został upamiętniony w niezwyczajny sposób. Z inicjatywy Fryderyka Wilhelma IV ich postaci umieszczono na cokole konnego pomnika Fryderyka Wielkiego.

Znaczenie i rolę von Carmera szczególnie uwypuklono na innym z monumentów – grupie pamięci, dłuta Adolfa Brutta, którą odsłonięto na Bulwarze Zwycięstwa w Berlinie w roku 1900. Po obu stronach centralnej figury Fryderyka Wielkiego – na cokołach - umieszczono dwa popiersia. Jedno filozofa Immanuela Kanta, a drugie Johanna Heinricha Casimira von Carmera!

Tego reformatora prawa pruskiego upamiętniały także różne miasta. Jego popiersie stało m. in. w ogrodzie przy budynku Schlesische Generallandschaft, dawnym pałacu Henkelów, przy Taschenstrasse (obecnie ul. ks. Piotra Skargi) w centrum Wrocławia. Podstawę stanowiła kolumna zaprojektowana przez Karla Johanna Lüdecke, a samo popiersie z brązu odlał Carl Hönsch. Dokonał tego na podstawie wzoru, który stanowił marmurowy oryginał, dzieło Christiana Daniela Raucha. Oryginalna marmurowa rzeźba stała w siedzibie von Carmera, w pałacu w Ryczeniu.

Hrabia Johann Heinrich Casimir von Carmer zmarł 23 maja 1801 r., w swojej posiadłości w Ryczeniu. Tam - w rodzinnym mauzoleum wybudowanym nieopodal kościoła - został pochowany. W pałacowej bibliotece - Carmersche Majoratsbibliothek - w Ryczeniu pozostawił po sobie około 12 tysięcy tomów - głównie literatury prawniczej i liczne rękopisy. Po wojnie, znaczną część z tego bogatego zbioru załadowano na furmanki i wywieziono do Góry, a stamtąd trafiły one do Wrocławia.

Mauzoleum to w latach 60 tych XX w. zostało rozebrane. Pozostał po nim zarośnięty kopiec i fragmenty okalającego muru. Ponoć w trakcie dewastacji nie przeprowadzono żadnych ekshumacji... i ta znacząca dla pruskiego prawodawstwa postać najprawdopodobniej spoczywa w Ryczeniu do dziś!

A teraz do kesza:

Oznaczone współrzędnymi miejsce nie jest terenem ukrycia kesza. Wypada dokładnie tam gdzie istniało rodzinne mauzoleum von Carmerów i być może (w co głęboko wierzymy – nadal w miejscu jego spoczynku). Sam kesz to mały pojemnik, ukryty trochę dalej. Z pewnością ujawni Wam swoją zawartość po uprzedniej krótkiej kwerendzie lub (w przypadku jednego z pytań) uważnym przeczytaniu tekstu. Przy obecnych możliwościach nie sprawi Wam to problemu. Zdobyte wartości podstawicie do wzoru... a my przy okazji zaprowadzimy Was w kolejne zapomniane, klimatyczne miejsce. Jak zwykle w przypadku tego typu obszaru, kordy mogą pływać. Szukajcie więc nie po bliższej, a po dalszej stronie (...) od drogi... O co chodzi? Na miejscu zobaczycie... Powodzenia!

N51 36. [(A!) + (B x C) + 97]

E16 30. [A x B x C + 212]

A. Rok ukończenia prac/wydania Landrechtu autorstwa Johanna von Carmera i Carla Gottlieba Svareza

(6) (1794)

(7) (1788)

(8) 1779

B. Gdzie urodził się Carl Gottlieb Svarez współautor Landrechtu?

(2) we Frankfurcie nad Odrą

(4) we Wrocławiu

(6) w Świdnicy

C. W którym roku został ustanowiony Order Orła Czarnego, który otrzymał m. in. von Carmer?

(10) 1701

(12) 1752

(14) 1734

Źródła:

Duffy Ch., Fryderyk Wielki, Oświęcim 2017.

https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_Heinrich_von_Carmer