PL:
Kolejówka, a obecnie Technikum nr. 7 w Warszawie jest najstarszą średnią szkołą techniczną w Polsce. Posiada trwałe miejsce w dziejach polskiej i warszawskiej oświaty.
![]()
Najwcześniejsze wzmianki o początkach warszawskiej szkoły kolejowej pochodzą z roku 1872, kiedy to powstał pomysł utworzenia szkoły zawodowej dla młodych robotników. W 1873 r. Zarząd Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, z inicjatywy znanego warszawskiego bankiera i działacza społecznego Leopolda Kronenberga, utworzył Warsztat Instruktorski. Kształcił on począ tkowo 90 praktykantów w wieku 18-25 lat na maszynistów, "werkmajstrów", mechaników i majstrów warsztatowych. Oprócz zajęć praktycznych nauczano podstawowych zasad fizyki, mechaniki, matematyki, budowy maszyn, techniki kolejowej, geografii i rysunków.
W sierpniu 1875 r. rosyjski minister komunikacji Posjet zatwierdził ustawę powołują cą do życia Szkołę Techniczną Warszawsko-Wiedeńskiej Kolei Żelaznej. Uczęszczać do szkoły mogli wtedy jedynie poddani rosyjscy. Uczniowie uzyskiwali prawa pracowników kolei, mieli zapewnione bezpłatne podręczniki oraz opiekę lekarską .
Kandydaci do szkoły musieli wykazywać się znajomością głównych zasad religijnych oraz posiadać umiejętność czytania i pisania w językach polskim i rosyjskim, znać cztery działania arytmetyczne, a także orientować się w zakresie obowiązujących w kraju miar i wag. Nauka trwała 24 godziny tygodniowo, codziennie od 8 do 12.00. Uczono religii, języków: polskiego i rosyjskiego, arytmetyki oraz rysunków. W pierwszym okresie swego istnienia szkoła posiadała raczej jeszcze charakter rzemieślniczy, dopiero w miarę rozwoju uzyskała poziom właściwej średniej szkoły technicznej. Szczególne zasługi położył inż. Ludwika Wojno, dyrektor w latach 1876-1882, który zreorganizował placówkę oraz podniósł jej poziom do najwyższego, w porównaniu z innymi uczelniami tego typu w ówczesnej Rosji.
W czerwcu 1908 r. na skutek decyzji władz rosyjskich Szkoła Techniczna Warszawsko-Wiedeńskiej Kolei Żelaznej uległa rozwiązaniu. Nie było to jednak przerwą w dziejach warszawskiej szkoły kolejowej, a jedynie spowodowało dość istotną zmianę w jej charakterze. W latach 1908-1914 działała średnia Szkoła Ogólnokształcąca, prywatna 6-klasowa szkoła realna z polskim językiem wykładowym oraz dodatkową klasą siódmą . Była de facto szkołą ogólnokształcącą kolejową z pewnymi elementami nauki zawodu kolejarza. Obok przedmiotów ogólnokształcących, z dużym naciskiem na nauki matematyczno-fizyczne, prowadzono zajęcia praktyczne, zawodowe w warsztatach.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej w 1914 r. losy szkoły kolejowej w potoczyły się dwoma torami. Już w końcu sierpnia 1914 r. w obliczu ofensywy niemieckiej i zagrożenia Warszawy władze rosyjskie nakazały ewakuację szkoły do Wilna. Jednak tylko personel rosyjski zastosował się do tego zarządzenia. Dalszy bieg wypadków na froncie spowodował wstrzymanie ewakuacji szkoły, zajęcia w Warszawie trwały dalej. W październiku 1914 r. upadła w pobliżu szkoły bomba z niemieckiego samolotu. Huk dział niemieckich pogłębiał nastrój paniki i zagrożenia w szkole. Nadal jednak trwały zajęcia lekcyjne. Perturbacje związane z ewakuacją placówki spowodowały, że nowy rok szkolny rozpoczęto dopiero w listopadzie 1915 r. w Moskwie, gdzie ostatecznie znaleziono lokum.
Tak zastał szkołę wybuch rewolucji 1917 r., najpierw lutowej, potem październikowej. Stanowisko nowych władz radzieckich umożliwiło wprowadzenie do szkoły języka polskiego w ostatnim roku jej działania w Moskwie.
Po odzyskaniu niepodległości Polski szkoła nadal kształciła na wysokim poziomie i wychowywała w duchu patriotyzmu. Uchodziła w opinii społeczeństwa za jedną z najlepszych szkół średnich. Zmieniała kilkakrotnie adres (w 1953 r. przeprowadziła się z Chmielnej 88/90 do obecnego budynku przy ul. Szczęśliwickiej 56), wielokrotnie nazwę, jeszcze częściej program nauczania i specjalności kształcenia. W czasie okupacji pracownicy i uczniowie byli zaangażowani bezpośrednio w działalność konspiracyjną lub pomoc dla podziemia, w warsztatach szkolnych produkowano zamki do pistoletów maszynowych sten.
źródło: https://swysocki.edupage.org/
EN:
Queue, and now Technical Secondary School No. 7 in Warsaw is the oldest used technical school in Poland. It has a full place in the history of Polish and Warsaw education.
![]()
The earliest mentions of the beginnings of the Warsaw railway school come from 1872, when the idea of creating a vocational school for young workers arose. In 1873, the Warsaw-Vienna Iron Road Board, at the initiative of the well-known Warsaw banker and social activist Leopold Kronenberg, created the Instructor Workshop. He initially educated 90 apprentices aged 18-25 as train drivers, "verkmasters", mechanics and workshop masters. In addition to practical classes, the basic principles of physics, mechanics, mathematics, machine construction, railway technology, geography and drawings were taught.
In August 1875, the Russian Minister of Communications, Posjet, approved the law establishing the Warsaw-Vienna Iron Railway Technical School. Only Russian subjects could attend school at that time. Students obtained railway workers' rights, they were provided with free textbooks and medical care.
Candidates for the school had to demonstrate knowledge of the main religious principles and have the ability to read and write in Polish and Russian, be familiar with four arithmetic operations, and be familiar with the country's current weights and measures. The education lasted 24 hours a week, everyday from 8 to 12.00. Religions, Polish and Russian languages, arithmetic and drawings were taught. In the first period of its existence, the school had rather a craft character, only as it developed, did it obtain the level of a proper technical secondary school. Special merits were given by Eng. Ludwika Wojno, director in 1876-1882, who reorganized the institution and raised its level to the highest, compared to other universities of this type in Russia at that time.
In June 1908, as a result of the decision of the Russian authorities, the Warsaw-Vienna Technical Railway Technical School was dissolved. However, this was not a break in the history of the Warsaw railway school, but only caused a significant change in its character. In the years 1908–1914 there was a secondary general school, a private six-class real school with the Polish language of instruction and an additional seventh grade. In fact, it was a railway comprehensive school with some elements of learning the railwayman's profession. In addition to general education subjects, with a strong emphasis on mathematics and physics, practical and professional classes were conducted in the workshops.
After the outbreak of World War I in 1914, the fate of the railway school rolled along two tracks. Already at the end of August 1914, in the face of the German offensive and the threat of Warsaw, the Russian authorities ordered the evacuation of the school to Vilnius. However, only Russian personnel complied with this ordinance. The further course of events on the front caused the suspension of school evacuation, classes in Warsaw continued. In October 1914 a German plane bomb fell near the school. The roar of German guns deepened the mood of panic and danger at school. However, lessons continued. Perturbations related to the evacuation of the facility meant that the new school year did not start until November 1915 in Moscow, where eventually housing was found.
This is how the outbreak of the 1917 revolution, first in February and then in October, found school. The position of the new Soviet authorities made it possible to introduce Polish to the school in the last year of its operation in Moscow.
After Poland regained independence, the school continued to educate at a high level and raised in a spirit of patriotism. In the opinion of the society, it was considered one of the best high schools. She changed her address several times (in 1953 she moved from Chmielna 88/90 to the current building at 56 Szczesliwicka St.), many times the name, even more often the curriculum and specialties of education. During the occupation, employees and students were directly involved in underground activities or assistance to the underground, and locks for sten machine pistols were produced in school workshops.
source: https://swysocki.edupage.org/