[75jaarOVUH] Grebbelinie: Werk aan den Rooden Haan
Deze cache is onderdeel van de serie 75 jaar Vrijheid, Mobilisatie,Oorlog, Verzet en Bevrijding op de Utrechtse Heuvelrug, waarbij belangrijke locaties uit de geschiedenis van Utrechtse Heuvelrug en omgeving in de WOII aan bod komen. Deze cache is gelegd ter gelegenheid van de herinnering aan 75 jaar bevrijding op 5 mei 2020.
Ontstaansgeschiedenis
Hier in Overberg (Gemeente Utrechtste Heuvelrug) vind je het Werk aan den Rooden Haan, een stukje grebbelinie waarvan de naam verwijst naar een inmiddels verdwenen herberg. De herbergier herinnerde daarmee aan de branden die woedden toen Spaanse troepen huishielden in Veenendaal en meer dan 100 huizen in vlammen opgingen.
In 1629 was ter plaatse van de huidige Liniedijk al een eenvoudige aarden veldschans opgeworpen, die werd verlaten toen de vijand naderde. Ook Amersfoort werd bedreigd en ingenomen, waarna men een liniewal in de Gelderse Vallei wilde aaneggen. Uiteindelijk duurde het tot 1745 tot de Liniedijk van De Slaperdijk tot het Werk bij krachtwijk zou worden aangelegd. In verband met het belang van de sluizen, de niet-inundeerbare Emminkhuizerberg en de Slaperdijk vormde deze locatie een belangrijke rol. Toen men in 1799 o.a. de Linie van Juffrouwwijk werd aangelegd, nam de Linie van Juffrouwwijk de rol voor het afsluiten van de Emminkhuizerberg over. In 1745 werd de aandacht meer gevestigd op het Werk aan den Rooden Haan en besloot men een Spaanse Redoute te laten bouwen bij de inundatiesluis. Deze verdedigbare wachttoren keek uit over de Slaperdijk richting de Emminkhuizerberg.
De huidige werken aan den Rooden Haan werden gerealiseerd in 1785-1786, toen een aanval via de Emminkhuizerberg nog een reeële dreiging was. Die aanval zou kunnen komen van het Oostenrijk van Joseph II, die voor spanningen zorgde in Europa. Het verdedigingswerk dat de toegang naar het westen op deze positie moest afsluiten bestaat in feite uit de versterkte Liniedijk in getenailleerde vorm. Hierdoor werd het mogelijk geschutsemplacementen voor kanonnen aan te leggen. Het werk aan den Rooden Haan werd uitgebreid met een halve Lunet aan de Renswoudse zijde van het water (Noordzijde), waar ook geschut in positie kon worden gebracht. De sluis werd vernieuwd in 1847,in 1866 werd het mogelijk om ook inundaties te stellen achter de liniedijk.
Tijdens WOII
Toen de Grebbelinie als Valleistelling dienst ging doen tijdens de mobilisatieperiode werd het Werk aan den Rooden Haan voorzien van betonnen kazematten. Het betrof hier voornamelijk gietstalen kazematten (ook wel G-kazematten genoemd) die in 1941 door de bezetter werden ontmanteld. Tijdens de meidagen 1940 was er bij de sluis ook een luchtdoelafweergeschut die een overvliegend vliegtuig leek te raken. Korte tijd later stortte De Junker niet ver van de Slaperdijk neer.
Heden ten dage
Op locatie zijn er nog enkele betonnen resten te vinden. De Lunet ten noorden van de sluis is met enige moeite nog herkenbaar in het terrein.Het loodsje van het Waterschap in de Lunet herbergt nog altijd de schotbalken, die de watervloed moeten tegenhouden, als de Grebbedijk doorbreekt. In de aarden wal zit nog een S-kazemat (stekelvarken) voor een zware mitrailleur verborgen.
De Stichting Grebbelinie heeft de afgelopen jaren onderzoek verricht in het terrein. Diverse grensstenen van het Ministerie van Oorlog werden aangetroffen. Momenteel is het Werk aan den Rooden Haan een recreatiegebied waar veel wordt gewandeld en gevist. Er bestaan plannen om de cultuurhistorische betekenis van het Werk aan den Rooden Haan beter zichtbaar te maken in het landschap, zoals dit al eerder heeft plaatsgevonden bij andere delen van de Grebbelinie.
CACHE
Vanaf de cachelocatie heb je een prachtig uitzicht op de sluis en het verdedigingswerk aan de zuidkant van het water.
Graag wil ik je vragen om de volgende regels na te leven:
- Niet betreden tussen zonsondergang en zonsopkomst
- Blijf op de paden
- Honden aangelijnd
Veel succes!
Voor het realiseren van deze serie hebben diverse mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt hun medewerking verleend, bij deze willen wij hen allemaal bedanken voor de tijd en moeite die zij ons hebben gegeven. Daarnaast willen wij iedereen bedanken die de plaatsing van de caches mogelijk hebben gemaakt (de gemeenten Utrechtse Heuvelrug, Leusden, Woudenberg, Scherpenzeel, Renswoude, Provincie Utrecht, Landgoed Beukenrode, Landgoed Den treek- Henschoten, Landgoed Huis Doorn, Stichting De Boom, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap en het Waterschap Vallei&Veluwe) Diverse boeken/naslagwerken over de geschiedenis van de Utrechtse Heuvelrug en omgeving ten tijde van de tweede wereldoorlog alsmede de boeken van Loek Caspers, Ronald Polak, Jose Huurderman zijn een bron van informatie geweest, ook de stichting Grebbelinie in het vizier, Het Grebbelinie bezoekerscentrum Fort aan de Buurtsteeg, de stichting Grebbelinie en de Oudheidskamers van Doorn en Woudenberg.
Voor vragen en opmerkingen: Graag een berichtje sturen via het message centre.
Voor deze serie is ook een banner beschikbaar en mag geplaatst worden als men alle geocaches en de bonus heeft gedaan .
Vergeet niet de gegevens voor de bonus te noteren indien aanwezig.