Pomnik wzniesiony na miejscu straceń powstańców z 1863 r. Odsłonięty 31 maja 1925 roku. Umieszczono na nim inskrypcję:
"POWSTAŃCOM 1863 R. NA TYM MIEJSCU PRZEZ NAJEŹDŹCÓW W OBRONIE OJCZYZNY STRACONYM".
Z boków kolumny znajdują się napisy:
”Ś.P. WŁADYSŁAW RAWICZ NACZELNIK CYWILNY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO D. 21.XI.1863 R. • MIKOŁAJ MORITZ D. 9.III.1863 R. • ALEKSANDER OLSZEWSKI D. 9.III.1863 R. • ALEKSANDER CZARNECKI „BOŃCZA” D. 15.VI.1863 R. • Ś.P. KONSTANTY MICEWICZ D. 15.VII.1863 R. • DR. WŁADYSŁAW CZAJKOWSKI (CZAJKA) D. 29.VII.1863 R. • ADAM RADOWICKI D. 24.VIII.1863 R. • FELIKS OBNIŃSKI D. 5.X.1863 R. • IGNACY FR. WIĘCKOWSKI D. 10.XII.1863 R.".
Powstanie styczniowe to polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone Manifestem 22 stycznia wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864, zasięgiem objęło ziemie zaboru rosyjskiego, tj. Królestwo Polskie i ziemie zabrane.
Było największym polskim powstaniem narodowym, spotkało się z poparciem międzynarodowej opinii publicznej. Miało charakter wojny partyzanckiej, w której stoczono ok. 1200 bitew i potyczek. Przez oddziały powstania styczniowego przewinęło się około 200 000 osób ( Powstańcy Styczniowi.) Jednak poza Żmudzią i rozrzuconymi ośrodkami na Białorusi w Inflantach Polskich oraz innych Ziemiach Zabranych, masa społeczeństwa nie była gotowa poprzeć „pańskiego” zrywu. Mimo początkowych sukcesów zakończyło się klęską powstańców, z których kilkadziesiąt tysięcy zostało zabitych w walkach, blisko 1tys. straconych, ok. 38tys. skazanych na katorgę lub zesłanych na Syberię, a ok. 10tys. Wyemigrowało. Zdarzały się przypadki, że Rosjanie zabijali pojmanych powstańców, dobijali rannych, mordowali lekarzy spieszących im z pomocą, obdzierali do naga zabitych. Po bitwach Rosjanie palili miejscowości, które udzieliły schronienia powstańcom, dokonywali rzezi ludności cywilnej. Niszczono dobra kultury, np. spalono archiwum Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu. Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela, na Litwie zginęło 10 tys. szlachty polskiej na ogólną liczbę 40 tys.
Po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej. W roku 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet w 1868 wprowadzono nakaz prowadzenia ksiąg parafialnych w języku rosyjskim w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską. W latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie, doprowadzając je tym samym do upadku. W roku 1874 zniesiono urząd namiestnika, a w 1886 zlikwidowano Bank Polski. Skasowano klasztory katolickie w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich. Po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej.
Chcąc znaleźć skrytkę udaj się Am na azymut B° od współrzędnych startowych.
Gdzie:
A to dwie ostatnie cyfry roku wybuchu powstania styczniowego,
B to suma cyfr wybuch powstania styczniowego (dzień, miesiąc, rok) plus suma cyfr odsłonięcia pomnika (dzień, miesiąc, rok) minus 4.
Pomnik znajduję się na terenie Szkoły Podstawowej i nie ma obowiązku wchodzenia na teren szkoły.
Źródło:
wikipedia
fotopolska
rowery.olsztyn.pl