Skarb Bydgoski - Adventure Lab Cache BONUS Mystery Cache

[PL]

Skrytka jest bonusem do Adventure Lab pn. „Skarb Bydgoski / Bydgoszcz Treasure”. Zapraszam do wzięcia udziału w podróży, dzięki której dowiesz się więcej o bydgoskim skarbie, tutejszych monetach, złocie i dawnej królewskiej mennicy. Scenariusz ten łączy historię XVII-wiecznej Bydgoszczy z jej dzisiejszym charakterem.

Skarb Bydgoski:
Skarb bydgoski czyli skarb składający się z 486 złotych monet i około 200 wyrobów złotniczych pochodzących z II połowy XVII wieku, został znaleziony 2 stycznia 2018 roku w katedrze św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy. Skarb ten znaleziono pod posadzką prezbiterium w trakcie badań archeologicznych, które prowadzone były pod kierunkiem Roberta Grochowskiego. Przypuszcza się, że skarb pochodzi z lat potopu szwedzkiego, a jego właściciel ukrył go w kościele w obawie przed złupieniem przez szwedzkich żołnierzy.
Pierwotnie skarb został ukryty w drewnianej skrzyni, z której przetrwały tylko okucia. W zbiorze 486 monet dominują dukaty bite w mennicach Republiki Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich pomiędzy 1595 a 1652 rokiem. Oprócz tego wśród monet są dukaty emitowane m.in. przez władców austriackich, węgierskich, szwedzkich, arcybiskupstwa magdeburskie i salzburskie, a także różne miasta niemieckie oraz przez Gdańsk i Bazyleę. W skarbie bydgoskim znajduje się też podwójny dukat Jana Kazimierza wykonany w Poznaniu oraz dukat Zygmunta III Wazy bity w Toruniu. Pojedyncze złote monety pochodzą z oddalonych od Bydgoszczy krajów takich jak Imperium Osmańskie, Anglia i Kastylia.
Wśród wyrobów złotniczych skarbu przeważają ozdoby związane z odzieżą. Można tutaj wymienić srebrne i złocone guzy (61 sztuk), złote pontaliki (18 sztuk), srebrne i złocone haftki, srebrna siatka na włosy, klamry pasów itp. Ponadto podczas prac archeologicznych znaleziono 4 złote obrączki, 15 pierścieni, łańcuszek ze złota i kilka ze srebra oraz kilka krzyżyków i figurek sakralnych, a także amulet z kła wilka. Część tych wyrobów zdobiona jest emalią i kamieniami jubilerskimi.
Skarb bydgoski uznawany jest za wyjątkowe odkrycie skarbu w skali nie tylko krajowej, ale i europejskiej. Od 13 lutego 2018 roku skarb bydgoski można oglądać jako ekspozycję w Europejskim Centrum Pieniądza na Wyspie Młyńskiej.

Mennica Królewska:
Mennica w Bydgoszczy zajmowała się produkcją (biciem) monet oraz medali w latach 1594–1688. Warto wspomnieć, że w latach 1627–1644 i 1677–1679 był to jedyny tego typu zakład czynny na terenie Korony Polskiej. Ciekawostką jest fakt, że w 1621 roku wybito w niej największą i najwartościowszą monetę doby staropolskiej czyli 100-dukatową monetę Zygmunta III Wazy.
Prawo bicia monet Bydgoszcz uzyskała na mocy przywileju lokacyjnego z 19 kwietnia 1346 roku. Niepewnym dowodem istnienia mennicy w Bydgoszczy już w XV wieku jest pochodzący z tamtego okresu denar, na którym jest widoczny herb Bydgoszczy oraz napis: "Moneta Bidgosk". Jednakże w pełni udokumentowane jest dopiero powstanie mennicy w 1594 r. na terenie Wyspy Młyńskiej.
Bydgoska mennica zajmowała wschodnią część dzisiejszej Wyspy Młyńskiej i była odseparowana od miasta przez ogrodzenie i cieki wodne – rzekę Brdę, jej odnogę Młynówkę oraz kanał Międzywodzie. Do napędu urządzeń bydgoskiej mennicy szeroko wykorzystywano wodną siłę napędową nurtu rzeki Brdy i kanału Międzywodzie. Ponadto dogodne położenie Bydgoszczy przy wodnym szlaku komunikacyjnym (Brda, Wisła), umożliwiała transport kruszcu z Gdańska oraz w głąb kraju, co wówczas przyczyniało się do rozwoju mennicy.
Na terenie wyspy znajdowało się szereg obiektów technicznych, a także śluzy, w których regulowano dopływ wody poruszającej maszyny mennicze. Kompleks budowli liczył dwanaście obiektów, m.in.: piekarnię, kuźnię, koła młyńskie, kierat konny, strzygalnię, piece do topienia srebra. W zakładzie przerabiano dziennie około 700 kg kruszcu. Jednocześnie pracowało tutaj minimum 50 wykwalifikowanych rzemieślników, nie licząc dostawców surowca (m.in. miedzi, srebra) i pośredników.

Europejskie Centrum Pieniądza:
Europejskie Centrum Pieniądza położone jest na Wyspie Młyńskiej i mieści się w kamienicy z przełomu XVIII i XIX wieku. Budynek posiada cechy klasycyzmu i późnego baroku. Przypuszcza się, że kamienica została wzniesiona na miejscu jednego z obiektów dawnej mennicy bydgoskiej. Do 1996 roku budynek pełnił funkcję domu mieszkalnego dla pracowników administracji pobliskich młynów. W 2009 roku kamienica została wyremontowana i przekazana Muzeum Okręgowemu im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy z przeznaczeniem na Europejskie Centrum Pieniądza.
W salach Europejskiego Centrum Pieniądza można obejrzeć kolekcję banknotów, monet i medali związanych z historią Polski od czasów piastowskich po współczesne. Wystawa prezentuje też model stylizowanej śruby menniczej, narzędzia kowalskie, tygle, stemple mennicze, skrzynię-skarbiec, a także zabytki kultury znalezione podczas prac archeologicznych prowadzonych niegdyś na Wyspie Młyńskiej. W kolekcji znajdują się monety pochodzące ze wszystkich mennic działających na terenie Polski od zarania dziejów.
Dzięki rycinom i reprodukcjom witraży z mennicy w Konstancji odwiedzający muzeum mogą dowiedzieć się jak przebiegał proces wybijania monet. Ponadto w technologii 3D została zaprezentowana złota 100-dukatowa moneta Zygmunta III Wazy, która została wybita w bydgoskiej mennicy w 1621 roku. Jest to największa i najdroższa moneta jaka została kiedykolwiek wyprodukowana na obszarze Polski.

100 dukatów Zygmunta III Wazy:
100 dukatów Zygmunta III Wazy jest największą i najdroższą polską monetą. Została on wybita w bydgoskiej mennicy w 1621 roku. W 2018 roku moneta została sprzedana na aukcji w Stanach Zjednoczonych za 2,16 mln $. Warto dodać, że 10 lat wcześniej ta sama moneta osiągnęła także rekordową wówczas wartość 1,38 mln $. Tą najdroższą polską monetę zaprojektował pochodzący ze szwajcarskiego Schaffhausen artysta Samuel Ammon, ówcześnie mieszkaniec Gdańska. 100-dukatowa moneta Zygmunta III Wazy ma 7 cm średnicy, waży 348,31 grama i została wykonana ze złota o wysokiej próbie 967.

[EN]

This cache is a bonus to the Adventure Lab ‘Skarb Bydgoski / Bydgoszcz Treasure’. I invite you to take a journey to find out about Bydgoszcz treasure, local coins and gold, former royal mint. This scenario joins history of 17th century of Bydgoszcz with its today's life.

Bydgoszcz Treasure:
The Bydgoszcz treasure consists of 486 golden coins and 200 golden handcrafts from the 2nd half of the 17th century. The treasure has been found in the Bydgoszcz Cathedral under the floor in chancel. It’s suggested that the treasure was hidden during the Swedish Deluge

The Royal Mint:
The Royal Mint in Bydgoszcz produced coins and medals in the years 1594-1688. For the most of 17th century, the Royal Mint in Bydgoszcz was the only one working in the territory of the Crown of the Kingdom of Poland. Interesting is fact that the largest and the most valuable coin of Old-Polish times was produced in the mint in Bydgoszcz in 1621. The mint in Bydgoszcz was situated in eastern part of the Mill Island and it was seperated from the rest of city by fence and watercourses - the Brda river, its distributary Młynówka and Międzywodzie Canal. A water power of Międzywodzie Canal was used to power machineries in the Royal Mint. There were also water locks which regulated the water flow.

European Museum of Money:
A town house from the turn of the 19 century was probably built in the place of the former Royal Mint. There is the European Museum of Money now where you can admire the collection of coins and banknotes from around the world and - mentioned previously - the Bydgoszcz Treasure.

100 Ducats of Sigismund Vasa:
100 ducats of Sigismund Vasa is the largest and the most expensive Polish coin. It was minted in the Royal Mint in Bydgoszcz in 1621. The coin was sold at auction in the United States in 2018 for $2,16 million. It was projected by Swiss artist Samuel Ammon. The coin was minted in the 967 gold stamp and it has 7 centimetres of diameter, and its weight is 348,31 grammes.