De ijskelder
Een ijskelder is een losstaande kelder, meestal tonvormig, van vrij grote diepte (5 meter is niet vreemd), waarin gedurende de winter, grote stukken ijs van een (nabijgelegen) plas of sloot opgeslagen worden. In Noordwest-Europa werd het ijs vaak ook afgedekt met hooi ter isolatie. Nu we geen gebruik meer maken van deze voorzieningen is een ijskelder een ideaal onderkomen voor vleermuizen.
De reden is natuurlijk te verklaren door het uitermate geschikt intern klimaat. Voor het bewaren van het ijs was het nodig dat de uitwisseling van warme buitenlucht (in de zomer) en de koude binnentemperatuur zo minimaal mogelijk was. Op deze manier verkreeg men een stabiele temperatuur in de ijskelder. Daarom hebben de ijskelders veelal een vrij specifieke constructie die als voornaamste doel had de luchtstroming te minimaliseren.
Een belangrijke bijkomende voorwaarde voor een stabiele interne temperatuur is dat de aardlaag boven op de koepel voldoende dik is. Als dat niet het geval is treedt er warmte-uitwisseling uit via de wand van de ijskelder (opwarming bij zonneschijn en afkoeling bij lage temperaturen). Hierdoor verdwijnt het gebufferde, stabiele klimaat dat vleermuizen verkiezen. Een aardlaag van 40 cm volstaat om warmte uitwisseling langs die weg tegen te gaan.
Uit: Ecopedia, https://www.ecopedia.be/pagina/hoe-een-ijskelder-inrichten-voor-overwinterende-vleermuizen
De ijskelder op De Gelder in Wijhe (monumentnummer: 519664)
De ijskelder is onderdeel van het landgoed De Gelder en is gelegen op een paar honderd meter afstand van de voormalige slotplaats van Huis De Gelder.
De ijskelder bestaat uit een gang met frontmuur en de cirkelvormige ringmuur met koepelgewelf van de ijsput. De ijskelder is mogelijk in de negentiende eeuw voorzien van de huidige toegangssluis met bijzonder afdekking.
Volgens overlevering zou de kelder 200 tot 250 jaar oud zijn, dat betekent dat de ijskelder van oorsprong uit de periode 1750-1800 stamt. De ijskelder is in 2006 gerestaureerd door aannemingsbedrijf Journée- Dokman uit Broekland. De kelder wordt op dit moment gebruikt als onderkomen voor vleermuizen, die na de restauratie weer bezit hebben genomen van de ijskelder.
- Wat is de naam van het huidige ijstijdvak (8 letters).
Naam stapeltellen tot één cijfer. Dit is A.
- Wanneer is de IJssel bevroren geweest en kon men voor het laatst over het ijs bij Wijhe naar de overkant lopen?
Jaartal stapeltellen tot één cijfer. Dit is B.
- In 1933 vestigde een (nu) bekende Italiaan zich met een ijssalon in Deventer. Wat is zijn (achter)naam?
Naam stapeltellen tot één cijfer verminderd met 1. Dit is C.
- Wanneer vond de laatste Elfstedentocht plaats?
Jaartal stapeltellen tot één cijfer. Dit is D.
- Welke vogel is dit?
Naam van de vogel (8 letters) stapeltellen tot één cijfer. Dit is E.
- Wat is de naam van een bekende schaatser met "Wijhe" in de naam?
Naam en voornaam stapeltellen tot één cijfer. Dit is F.
De cache kun je vinden op :
N 52° 23.(A-1)(B-1)(C-3) E 6° 8.(D-2)(E-6)(F+1)
Attentie:
Probeer NIET dit monument te benaderen. Daardoor laat je de vleermuizen met rust!
(en vergeet niet even naar de overkant van de wetering te kijken)
De cache is wegens vernieling op 19 maart 2022 enkele meters verplaatst. De behuizing is ondertussen wel weer gerepareerd!
Dank aan ParrotLovers voor het proeflopen!