Der Berg Golm ist ein Reservat. Sie können nur auf den dafür vorgesehenen Pfaden gehen.
Swinetor
Die Oder mündet ins Meer mit drei Zweigen (Seegatts): im Westen bei Peenmünde als Peene, im Osten als Dziwna, an der Dievenow (Dziwnów) liegt. Das zentrale Seegatt ist die Enge Swine (Świna). Die drei Seegatts sind natürliche Verbindungen des Stettiner Haffs mit der Ostsee. Die Peene ist 54 km lang, die Dziwna - 36 und die Swine nur 20 km, aber es ist eben die Swine, durch die etwa 60 % des Gewässers der Oder in die Ostsee fließt.
Zwischen diesen drei Mündungsarmen liegen zwei Inseln - Wollin und Usedom. Zwischen der Dziwna und der Swine befindet sich Wollin, und zwischen der Swine und der Peene - Usedom. Die beiden Inseln grenzen im Norden an die Ostsee und im Süden am Stettiner Haff.
Vor mehreren Taudend Jahren begann sich der mächtige skandinavische Gletscher aus den Gebieten des heutigen Nordwestpolens zurückzuziehen. Dieser Prozess wurde durch eine Erwärmung des Klimas in Gang gebracht.
Die Bewegung des Gletschers wurde von massiven Veränderungen im Gelände begleitet. Das Land, sogar mehr als 2 Kilometer hoch, schob und mischte vor sich riesige Massen verschiedener Materialien; unter anderem Felsen und Erde, die das Gelände vor sich, vor der Gletscherstirn einkerbten. Deshalb haben wir hier mit der sogenannten Frontalmoräne zu tun. Die mächtigen Flüsse, die durch das Schmelzen unter dem Gletscher hervorflossen, spielten ihre Rolle bei der Landgestaltung. Damals begann sich die heutige Ostsee zu entwickeln, die sich in der ungefähr heutigen Form vor etwa 7.000 Jahren stabilisierte. Während dieser Zeit bildete sich durch das fortschreitende Schmelzen des Eises ein großer Wasserstand - auch die Stettiner Bucht entstand in dieser Zeit. Das Wasser sammelte sich im Becken an, das sich durch das Biegen der Erdkruste unter dem Einfluss des Gletschergewichts, das zuvor hier verweilte, gebildet hatte. Vom offenen Meer wurde es von zwei Moränenhöhen abgegrenzt - die Inseln Wollin und Usedom, die auch das oben beschriebene Land prägten.
Die Meerenge zwischen den beiden Inseln war damals 13-15 Kilometer breit und dort strömte Wasser aus der Bucht ins Meer. Er erstreckte sich von der höchsten Erhebung der Insel Usedom Golm bis zur Berg Kawcza in der Nähe der heutigen Stadt Misdroy (Międzyzdroje). So begann sich der Bereich der heutigen Swinemündung zu bilden, der später das Swinetor genannt wurde.
Sowohl östlich des Swinetors (in der Nähe von Misdroy), als auch im Westen (von Bansin bis Koserow) hat der Gletscher hohe sandige Klippen gebildet, die wir heute noch bewundern können. Stürmische Wellen untersplülten über die Jahre die Basen dieser Klippen und der Sand von dort wurde von starken Meeresströmungen zur Mündung der Swine transportiert. (Dieser Prozess geht auch bis heute weiter - heute "stielt" das Meer etwa 80 cm Klippen pro Jahr). Unter dem Einfluss starker Winde bildeten sich Dünen, die mit geringer Vegetation (Schilf, Gräser), dann mit Sträuchern und Bäumen bedeckt wurden. Die Dünenwälle verschmolzen, wurden "hart" und ein stabiles Land bildete sich. Der Sand und seine Ablagerung wurden, zusätzlich zu den Meeresströmungen, von starken Winden unterstützt, die zum größten Teil von der West- und Nordseite, also von der Meeresseite, wehten.
Als Folge dieser Aktivität begannen sich auf Wollin und Usedom Nehrungen zu bilden, die die Stettiner Bucht langsam vom Meer trennten. Der aufgebrachte Sand überbaute die Enden der Nehrung, die sich langsam näherten, bis schließlich eine kleine Insel zwischen den beiden Inseln blieb.
Das Material aus dem Landrücken begann, die Bucht zu füllen, die allmählich, in ein Gewässer, heute Stettiner Haff genannt, verwandelte. Die Inseln verschmolzen nicht, da die Gewässer der Oder, die das Gebiet ständig durchbohrten, es verhinderten und flossen mit einer engen Meerenge in die Ostsee ab.
Die Koordinaten befinden sich am Fuße des Berges Golm. Vor mehreren Tausend Jahren war Golm die westliche Grenze der Stettiner Bucht. Hier befand sich die Küste der Ostseebucht, die Stettiner Bucht genannt wurde. Mehr als tausend Jahre lang wurde das Material aus Golm von den Meereswellen ausgewaschen, und eine große Klippe wurde ausgehöhlt. Getragen von Meeresströmungen und Winden, war er der Baustein der westlichen Nehrung des Swinetors. Das Wachstum der Nehrung führte dazu, dass sich die Küste vom Berg Golm entfernte. Die Klippen wuchsen nicht mehr - solche inaktiven Klippen werden tote Klippen genannt. Die Rolle des "Lieferanten" vom Material für das Wachstum der Nehrung übernahm die Hügel in der Nähe des heutigen Bansin und Koserow, wo wir jetzt die schönen Klippen bewundern können.
AUFGABEN:
1. Schauen Sie sich um - können Sie irgendwelche Spuren aus der Zeit sehen, als der Berg Golm das Ufer der Stettiner Bucht war?
2. Wodurch wurde das Nehrungswachstum im Swinetor verursacht?
3. Welche Hügel waren die Grenzen von Swinetor vor siebentausend Jahren?
4. Posten Sie ein Foto, das Sie oder Ihre Hand mit das umgebende Gelände im Hintergrund zeigt.
Quellen:
- Pluciński Józef, "Gawędy o moim mieście",
- Pluciński Józef - Artikel in der lokalen Presse und auf städtischen Websites,
- Łabuz Tomasz A., wyniki badań autora zawarte w magisterium prowadzonym na mierzei Bramy Świny od 1997 roku,
- eigenes Wissen
Góra Golm jest rezerwatem. Możesz chodzić tylko po wyznaczonych ścieżkach.
Brama Świny
Rzeka Odra uchodzi do morza trzema odnogami: na zachodzie w okolicach Peeneműnde jako Peene (Piana), na wschodzie jako Dziwna, nad którą leży Dziwnów. Środkowe ujście to cieśnina Świny. Stanowią one naturalne połączenia Zalewu Szczecińskiego z Morzem Bałtyckim. Piana ma 54 km długości, Dziwna 36 a Świna tylko 20 km, ale właśnie Świną odpływa do Bałtyku około 60 % wód Odry.
Pomiędzy tymi ujściami leżą dwie wyspy - Wolin i Uznam. Pomiędzy Dziwną a Świną położony jest Wolin, a między Świną a Pianą Uznam. Obie wyspy od północy graniczą z Bałtykiem, a od południa z Zalewem Szczecińskim.
Kilkanaście tysięcy lat temu potężny lodowiec skandynawski zaczął wycofywać się z obszarów obecnej północno-zachodniej części Polski. Proces ten zapoczątkowało ocieplanie się klimatu.
Przemieszczaniu się lodowca towarzyszyły potężne zmiany w ukształtowaniu terenu. Lądolód, wysoki nawet na ponad 2 kilometry, pchał i mieszał przed sobą ogromne masy najróżniejszych materiałów; między innymi skał i ziemi, żłobiąc teren przed sobą, przed czołem lodu. Dlatego mamy tu do czynienia z tak zwaną moreną czołową. Swoją rolę w kształtowaniu terenu miały potężne rzeki, które wypływały spod lodowca na skutek jego topnienia.
W tym czasie zaczęło też kształtować się obecne Morze Bałtyckie, które swój wygląd, podobny do dzisiejszego, ustabilizowało około 7 000 lat temu. W tym okresie powstało też wielkie zastoisko wody powstałej na skutek postępującego topnienia lądolodu - Zatoka Szczecińska. Woda zgromadziła się w niecce, która utworzyła się na skutek ugięcia się skorupy ziemskiej pod wpływem ciężaru zalegającego tu wcześniej lodowca. Od otwartego morza ograniczona była dwoma morenowymi wyniosłościami - wyspami Wolin i Uznam, które też ukształtował opisany wyżej lądolód.
Cieśnina między obydwoma wyspami, miała wtedy 13-15 kilometrów szerokości i tędy wlewała się woda z Zatoki do morza. Rozciągała się od najwyższego wzniesienia wyspy Uznam góry Golm aż po Kawczą Górę w okolicach obecnych Międzyzdrojów. Tak zaczął się kształtować obszar obecnego ujścia Świny, który później nazwano Bramą Świny.
Zarówno na wschód od Bramy Świny (okolice Międzyzdrojów) jak i na zachód (od Bansin po Koserow) lodowiec utworzył wysokie, piaszczyste klify, które możemy jeszcze podziwiać do dziś. Sztormowe fale przez lata podcinały podstawy tych klifów i zabrany stamtąd piasek przez silne prądy morskie transportowany był w okolice ujścia Świny. ( Proces ten zresztą trwa aż do chwili obecnej - w dzisiejszych czasach morze "zabiera" około 80 cm klifów rocznie). Pod wpływem silnych wiatrów tworzyły się wydmy, które porastały drobną roślinnością (trzciny, trawy), potem krzewami i drzewami. Wały wydmowe łączyły się, "twardniały" i powstawał stabilny ląd. Naniosom piasku i jego osadzaniu, oprócz prądów morskich, sprzyjały silne wiatry wiejące w przeważającej części od strony zachodniej i północnej, a więc od strony morza. Na skutek tej działalności zaczęły się tworzyć, na Wolinie i Uznamie mierzeje, oddzielając powoli Zatokę Szczecińską od morza. Naniesiony piasek nadbudowywał końcówki mierzei, które powoli zbliżały się do siebie, aż w końcu pomiędzy obydwoma wyspami pozostał mały przesmyk.
Materiał z wysoczyzn zaczął wypełniać Zatokę, która zaczęła przekształcać się w akwen zwany dzisiaj Zalewem Szczecińskim. Wyspy nie połączyły się, ponieważ uniemożliwiały to wody Odry, które stale drążyły ten teren i wąskim przesmykiem odprowadzały swoje wody do Bałtyku.
Współrzędne znajdują się u podnóża góry Golm. Kilka tysięcy lat temu Golm stanowił zachodnią granicę Zatoki Szczecińskiej. To tutaj znajdował się brzeg zatoki Bałtyku zwanej Zatoką Szczecińską. Przez ponad tysiąc lat materiał z Golmu był wymywany przez fale morskie, które wyżłobiły w górze spore klify. Niesiony przez prądy morskie i wiatry był budulcem zachodniej mierzei Bramy Świny. Przyrost mierzei spowodował, że brzeg morski zaczął się oddalać od góry Golm. Klify już się nie powiększały - takie nieaktywne klify nazywamy klifami martwymi.
Rolę "dostarczyciela" materiału do wzrostu mierzei przejęły wzniesienia w okolicach dzisiejszego Bansin i Koserow, gdzie obecnie możemy podziwiać piękne klify.
ZADANIA:
1. Rozejrzyj się dokoła - czy można zauważyć jakieś ślady z czasów, gdy góra Golm była brzegiem Zatoki Szczecińskiej ?
2. Czym był spowodowany przyrost mierzei w Bramie Świny ?
3. Jakie wzgórza ograniczały Bramę Świny siedem tysięcy lat temu ?
4. Zamieść zrobione przez siebie zdjęcie ukazujące Ciebie lub twoją dłoń na tle otaczającego Cię terenu.
Wykorzystano materiały:
- Pluciński Józef, "Gawędy o moim mieście",
- Pluciński Józef - artykuły w prasie lokalnej i miejskich stronach internetowych,
- Łabuz Tomasz A., wyniki badań autora zawarte w magisterium prowadzonym na mierzei Bramy Świny od 1997 roku,
- wiedza własna