Kijk voor meer informatie over deze trail en de beleefroute bij cache nr 2.
Opkomst van tichelwerken
In Groningen werden al sinds de 12e eeuw stenen gebakken door de kloosterlingen voor hun eigen gebouwen. Deze zogenaamde kloostermoppen waren dikker en groter dan huidige bakstenen. Later werd de vraag naar bakstenen voor kerken en stenen huizen groter. Op de plek van de bouw richtte men een tijdelijke steenfabriek of tichelwerk in. Deze bestond uit een vormtafel waarop de stenen werden gevormd, een plek waar de stenen te drogen werden gelegd en een plek waar de oven werd opgebouwd. Deze oven kon twee vormen hebben. De meest primitieve was de veldbrand. De verbeterde versie de veldoven.
In de zestiende eeuw ontstonden meer permanente tichelwerken of steenfabrieken op plekken die gunstig lagen ten opzichte van klei en veen, zoals in Westerlee en Heiligerlee het geval was. In een dergelijk tichelwerk was de manier van produceren altijd ambachtelijk. Er werd nu alleen een permanente veldoven gebouwd. Er waren ook meer vormtafels per fabriek zodat de hoeveelheid stenen die geproduceerd kon worden, groter was. De steenfabrieken maakten gebruik van de veenkanalen en het Winschoterdiep om hun stenen te vervoeren.
Voor kinderen: een baksteen wordt gemaakt van in vormen geperste klei die op zeer hoge temperatuur gebakken wordt. Groningse klei geeft mooie steenrode bakstenen omdat er hier veel ijzer in de grond zit. Bakstenen zijn in deze tijd nog heel duur. Alleen de rijke mensen kunnen een stenen huis kopen. Vandaar de uitdrukking 'steenrijk'
Kijk eens in de bakstenen tichelruine of je daar kleine dieren kunt vinden?
Bron: routeapp slag bij Heiligerlee (De Garst)
Bron: veldoven met vaste muren (archeologie apeldoorn):