ENGLISH VERSION BELOW
Zabierzemy Cię w podróż po najstarszych wciąż działających zakładach usługowych w Krakowie. Nie będziesz musiał wchodzić do środka, ani nic kupować, ale z zewnątrz na pewno zobaczysz wiele ciekawych elementów ich pracowni. Patrz uważnie, zbieraj informacje, zaczynamy!
NAJSTARSZA PRACOWNIA KRAWIECKA
Artystyczna Pracownia Krawiecka J. Turbasa
Założona przez Józefa Turbasa w 1946 roku
Swój pierwszy zakład krawiecki otworzył w mieszkaniu. Pracował po 12-14 godzin na dobę. Najszczęśliwszy był stojąc nad stołem z kredą w ręku. Kiedy szył, gwizdał sobie albo podśpiewywał.
W lustrach u Turbasy przeglądali się Stanisław Lem, czy Czesław Miłosz. We fraku mistrza Turbasy rozpoczynał swoje międzynarodowe triumfy Krzysztof Penderecki, ówczesny sąsiad. Gdy właściciele szytego na miarę garnituru zakładali go na specjalną okazję, mawiali „założę Turbasę”.
Andrzej Wajda odbierał swego Oscara z rąk Jane Fondy w smokingu z właśnie tej pracowni. W czasie uroczystości Wajda był niespokojny, gdyż uważnie przyglądał mu się Pierre Cardin, u którego wszyscy akademicy zamawiają fraki. Po oficjalnej części, francuski dyktator mody podszedł do reżysera i schylając z uznaniem głowę stwierdził: "Musi pan mieć doskonałego i bardzo drogiego krawca. Nawet haft wykonany jest ręcznie".
Będąc na współrzędnych początkowych znajdź godło pracowni. Jeśli znajdziesz tam:
a) maszynę do szycia, to jako A podstaw 955
b) igłę i nitkę, to jako A podstaw 559
c) nożyce krawieckie, to jako A podstaw 595
Następnie udaj się na kolejny waypoint.
NAJSTARSZA APTEKA
Apteka „Pod Barankiem”
Jest ostatnią historyczną apteką w obrębie krakowskiego Starego Miasta, która zachowała swój zabytkowy charakter i dalej świadczy usługi farmaceutyczne. W 1840 roku, to właśnie tutaj Wojciech Molędziński przeniósł swoją aptekę, która funkcjonowała wcześniej od 1811 roku w Krzeszowicach pod Krakowem. Placówka zmieniła nazwę na „Pod Barankiem” i stała się jedną z najlepiej prosperujących aptek w Krakowie.
Apteka „Pod Barankiem” była wtedy jedną z najnowocześniejszych krakowskich aptek, dobrze wyposażoną i zaopatrzoną we wszystkie aktualnie dostępne leki.
Etap 2. Na współrzędnych na kamienicy z apteką znajduję się tablica pamiątkowa. Informuje ona o zastępie Szarych Szeregów stacjonującym w tym budynku. Jako B podstaw ilość osób wyróżnionych na tablicy (większą czcionką).
Następnie udaj się na kolejny waypoint.
NAJSTARSZY ZAKŁAD ZEGARMISTRZOWSKI
Zakład zegarmistrzowski J.Płonka
Ponad 120 lat temu powstał najstarszy nieprzerwanie istniejący zakład zegarmistrzowski w Krakowie. Założycielem firmy był Józef Płonka (ur. 1867 r.), który jako dziecko codziennie nakręcał zegar na wieży ratuszowej Wolnicy (obecnie Plac Wolnica). Nauki w zegarmistrzowskim fachu pobierał od najsławniejszych mistrzów z Paryża i Genewy. Pod koniec XIX w. Józef Płonka założył przy ul. Szewskiej swój pierwszy warsztat. Zakład zegarmistrzowski przetrwał dwie wojny światowe. Podczas II Wojny Światowej zegarmistrz uratował wielu ludzi przed wywózką na roboty, dając im fikcyjne zatrudnienie. Założyciel warsztatu zmarł w 1951 roku, a opiekę nad zakładem przejął jego syn – Zbigniew.
Etap 3. Będąc na współrzędnych znajdź datę powstania zakładu Józefa Płonki 🕓 i podstaw rok jako C.
Następnie udaj się na kolejny waypoint.
NAJSTARSZY ZAKŁAD GRAWERSKI
Pracownia Grawerska – Alojzy Borowicz
Witryna pełna pudełek, szufladek, puszek, gdzie mieści się nieodzowne w każdym warsztacie zbiorowisko drobiazgów: śrubek, nakrętek, wierteł, nakładek, uszczelek… Również tu, w pomieszczeniu pełniącym funkcję biura, stoją potężne maszyny, które służą właścicielowi od początku istnienia zakładu. W głębi, w małym pomieszczeniu, mieści się piec, gdzie wypala się emalię i utrwala efekty.
To właśnie dzięki tym sprzętom Pan Alojzy od ponad 50 lat tworzył wszelkiego rodzaju odznaczenia, grawery, które służyły ludziom przez lata.
Podstawowymi narzędziami są rylce – ostre trzony ze stali o różnych profilach, osadzone w drewnianych uchwytach. Nieocenioną pomocą jest też kula grawerska i specjalne okulary. Taki tradycyjny warsztat pozwala na rzeźbienie powierzchni metodą tzw. skrawania. W zakładzie Pana Alojzego Borowicza jest to jedyna słuszna metoda.
Etap 4. Spójrz na gablotę z pracami pana Alojzego, która znajduje się na ulicy Szewskiej przed wejściem do kamienicy nr 21. Znajdziesz tam część jego prac. Odnajdź monetę z książką 📖. Liczbę dwucyfrową, która zobaczysz powyżej książki podziel przez 2, a uzyskasz D. Pan Alojzy przeniósł swój zakład na ulicę Karmelicką 54. Listing zostanie zaktualizowany, ale na ten moment nie musisz tam iść. Podpowiadamy, D=15
Następnie udaj się na kolejny waypoint.
NAJSTARSZA PIEKARNIA
Piekarnia Binkowskich
Jest jedną z najstarszych krakowskich piekarni. Działa nieprzerwanie od ponad 70 lat. To rodzinna firma, założona przez Feliksa Adamskiego w 1946r. Przez wiele lat przy produkcji pomagali członkowie rodziny założyciela, a przy chlebowych piecach wychowywały się jego dzieci. Obecnie piekarnię prowadzi córka założyciela- Monika Binkowska wraz z synami. Klimat tego miejsca tworzą ludzie.
Złote czasy piekarnia przeżywała za komuny. Bywało, że kolejka przed lokalem zawijała aż na Planty, a Feliks Adamski wzywany był przez urzędników zaintrygowanych popularnością jego wypieków (dostał nawet 3000 zł. grzywny za to, że dodawał kminek do chleba, przez co był „zbyt konkurencyjny” w stosunku do państwowych piekarni). Podczas stanu wojennego największą popularnością cieszyły się tu „zajączki” z długimi uszami układającymi się w literę „V”.
Etap 5. Jesteś pod najstarszą wciąż funkcjonującą piekarnią w Krakowie. Przy wejściu na mozaice znajdują się kłosy zbóża 🌾. Ich liczbę podstaw jako E.
Następnie udaj się na kolejny waypoint.
NAJSTARSZA ELEKTROWNIA
Elektrownia Teatru Miejskiego (1893)
To chyba jeden z ciekawszych budynków znajdujących się jeszcze obrębie Starego Miasta. O jego uprzednim przeznaczeniu może świadczyć jedynie wystający na dachu szeroki komin. Ponad 100 lat temu ten budynek służył jeszcze jako elektrownia. Była to jedna z pierwszych tego typu budowli w Polsce (nie znano jeszcze wtedy żadnego określenia na budynek wytwarzający prąd). Nazywano go „Domem Machin”.
Elektrownia ta powstała w 1893 r. i była przeznaczona wyłącznie do użytku przez teatr. Była drugą elektrownią teatralną powstałą na ziemiach polskich. Oświetlała scenę teatru w czasach, gdy w Krakowie wciąż płonęły latarnie gazowe. Styl neorenesansowej willi uznawany był wówczas za nieco pretensjonalny – wyszukana forma mieściła bowiem tylko urządzenia techniczne. Wytwarzany prąd stały wykorzystywano do oświetlenia sceny i wnętrz teatru oraz do pracy wewnętrznego wodociągu i sieci przeciwpożarowej. Elektrownia pracowała tylko 13 lat, czyli do 1906 r., kiedy to do teatru doprowadzono energię elektryczną wytwarzaną w nowo uruchomionej Elektrowni Miejskiej na Kazimierzu. Na szczęście wciąż działa miejsce, dla którego została stworzona.
W latach 70. XX w. budynek został zaadaptowany na Scenę Miniatura Teatru im. Juliusza Słowackiego.
Etap 6. Będąc na współrzędnych musisz odnaleźć schody w dół prowadzące do pomieszczenia z rozdzielnią elektryczną ⚡. Odnajdź żółtą tabliczkę znajdującą się na drzwiach do tego pomieszczenia i odczytaj z niej numer. Jest on w formie „KRK xxxx”. Podstaw tą liczbę jako F.
To już koniec podróży. Podstaw zebrane liczby pod poniższy wzór i pędź po skrytkę!
N (D/3)*(B+3)° (B-E). (C-F+A)
E (D+E)° ((D*3)+B+E). (A-(4*B)-E)
Możesz sprawdzić czy dobrze wyliczyłeś współrzedne poniżej:
=========================================================================================================
ENGLISH VERSION
We will take you on a journey through the oldest still operating craftsmen workshops in Krakow.
You won't have to go inside or buy anything. From the outside you will surely see many interesting elements of their workshops. Look carefully, gather information, let's go!
THE OLDEST TAILORING WORKSHOP
Artistic Tailoring Workshop of J. Turbasa
Founded by Józef Turbas in 1946
Józef opened his first tailor shop in an apartment. He worked 12-14 hours a day and was the happiest person standing over the table with chalk in hand. As he sewed, he whistled or even sang.
Many famous Polish people were looking at themselves in Turbasa's mirrors. Stanisław Lem, Czesław Miłosz or Krzysztof Penderecki were one of them. When the owners of a tailor-made suit put it on for a special occasion, they used to say "I'll wear a Turbasa."
Andrzej Wajda received his Oscar from Jane Fonda in a tuxedo from this workshop. During the ceremony, when Wajda was anxious as Pierre Cardin was closely watching him (because he was the one from whom all academics order tailcoats). After the official part, this French fashion dictator approached the director and bowed his head appreciatively, "You must have an excellent and very expensive tailor. Even the embroidery is handmade."
At the initial coordinates, find the emblem of the studio. If you find there:
a) a sewing machine, A=955
b) needle and thread, A=559
c) tailor's scissors, A=595
Then go to the next waypoint.
THE OLDEST PHARMACY
Pharmacy "Pod Barankiem"
It is the last historic pharmacy in the Old Town of Krakow, which has retained its historic character and continues to provide pharmaceutical services. In 1840,Wojciech Molędziński moved his pharmacy, which had previously operated from 1811 in Krzeszowice near Krakow, to this place. The facility changed its name to "Pod Barankiem" and became one of the most prosperous pharmacies in Krakow.
At that time, the pharmacy "Pod Barankiem" was one of the most modern pharmacies in Krakow, well-equipped and stocked with all currently available drugs.
Stage 2. There is a commemorative plaque at the coordinates of the tenement house with the pharmacy. It informs about the Gray Ranks (Szare Szeregi) stationed in this building. Count the number of highlighted names of people (in larger font) on the information board. Use this number as B.
Then go to the next waypoint.
THE OLDEST WATCHMAKER’S WORKSHOP
J. Płonka watchmaker's workshop
Over 120 years ago, the oldest continuously existing watchmaker's shop in Krakow was established. The founder of the company - Józef Płonka (born 1867), who, as a child, every day had wound up the clock on the Wolnica town hall tower (now Wolnica Square). He studied watchmaking trade from the most famous masters from Paris and Geneva. At the end of the 19th century, Józef Płonka founded a Szewska's first workshop. The watchmaker's shop survived two world wars. During World War II, the watchmaker saved many people from being sent to work by giving them fake employment. The founder of the workshop died in 1951, and his son Zbigniew took over the care of the workshop.
Stage 3. At the coordinates, find the date of the establishment of Józef Płonka's workshop 🕓 and set the year as C.
Then go to the next waypoint.
THE OLDEST ENGRAVING WORKSHOP
Engraving workshop - Alojzy Borowicz
At the display you can see lots of boxes, drawers, cans which contain a lot of small items indispensable in every workshop: screws, nuts, drills, covers, gaskets ... Also here, in the office room, there are powerful machines that have been used by the owner from the very beginning of the workshop's existence. In the back, in a small room, there is a stove where the enamel is baked.
Thanks to these devices Mr. Alojzy has been creating all kinds of decorations and engravings that have served people for over 50 years.
The basic tools in workshop are styluses - sharp shafts made of steel of various profiles, embedded in wooden handles. The engraving ball and special glasses are also invaluable help. Such a traditional workshop allows for surface sculpting using the so-called cutting method of engraving. In Mr. Alojzy Borowicz’s workshop this is the only correct method.
Stage 4. Look at the showcase with the works of Mr. Alojzy, which is located on Szewska Street in front of the entrance to tenement house No. 21. You will find some of his works there. Find a coin with a book 📖. Divide the two-digit number you see above the book by 2 to get D. Mr. Alojzy moved his workshop to Karmelicka Street 54. The listing will be updated, but you don't have to go there at the moment. D=15
Then go to the next waypoint.
THE OLDEST BAKERY
Binkowski Bakery
It is one of the oldest bakeries in Krakow as it has been operating continuously for over 70 years. It is a family business, founded by Feliks Adamski in 1946. For many years, the members of the founder's family helped with the production, and his children grew up using bread ovens. Currently, the bakery is run by the founder's daughter, Monika Binkowska and her sons.
The bakery experienced its golden days during the communist regime. It happened that the queue in front of the bakery was so long, that last people in queue were standing in Planty (park surrounding the Old Town). Feliks Adamski was called often by officials intrigued by the popularity of his baked goods (he received even PLN 3,000 fine for adding cumin to bread, which made him "too competitive" in relation to state-owned bakeries ). During the communism times, the most popular bread being sold here were "bunnies" with long ears forming the letter "V".
Stage 5. You are in front of the oldest still functioning bakery in Krakow. At the entrance, you will see the mosaic. Count the number of wheat stalks 🌾 there and use this number as E.
Then go to the next waypoint.
THE OLDEST POWER PLANT
City Theater Power Plant (1893)
This is probably one of the most interesting buildings still located within the Old Town. Only the wide chimney on the roof can testify to its previous purpose. Over 100 years ago, this building was still used as a power plant. It was one of the first buildings of this type in Poland (there was no term for a building producing electricity at this time). It was called "The House of Machines".
This power plant was established in 1893 and was intended solely for use by the theater. It was the second theater power plant established in Poland. It illuminated the theater stage at a time when gas lamps were still burning in Krakow. The style of the neo-renaissance villa was then considered a bit pretentious - the sophisticated form contained only technical devices. Generated power was used to illuminate the stage and the interior of the theater as well as to operate the internal water supply and fire protection network. The power plant operated only for 13 years, until 1906, when electricity was supplied to the theater from the newly launched Municipal Power Plant in Kazimierz.
In the 1970s, the building was adapted to the Miniatura Stage of the Teatr im. Juliusz Słowacki.
Stage 6. Once you are on the coordinates, you need to find stairs leading down to the room with the electrical switchboard⚡. Find the yellow plate on the door to this room and read the number from it. It is in the form of "KRK xxxx". Take this number as F.
This is the end of the journey. Put the collected numbers into the formula below and run for the hiding place!
N (D/3)*(B+3)° (B-E). (C-F+A)
E (D+E)° ((D*3)+B+E). (A-(4*B)-E)
You can check if you got the correct coordinates below: