ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Το Σπήλαιο Νυμφολήπτου ή Πανός ή Αρχεδήμου βρίσκεται στην νότια πλευρά του Υμηττού, στην θέση Κρεμαστός Λαγός της Βάρης Αττικής. Πρόκειται για μικρό δίχωρο σπήλαιο ιδιαίτερου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος χάρη στα ανάγλυφα, τα λαξεύματα και τις επιγραφές που σκάλισε στο εσωτερικό του ο θηραιός λαϊκός καλλιτέχνης Αρχέδημος. Oι αίθουσές του διαμορφώθηκαν από τον Θηραίο Αρχέδημο, που πίστευε ότι ήταν «νυμφόληπτος» (δηλαδή νεραϊδοπαρμένος), σε ιερό των Νυμφών, του Πανός και του Απόλλωνος κατά το τρίτο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ. Αδιάψευστη μαρτυρία των πολυάριθμων επεμβάσεων του Αρχέδημου αποτελούν οι σωζόμενες σήμερα επιγραφές, τα λαξεύματα (βαθμίδες, θέσεις τοποθέτησης αφιερωμάτων, αύλακες, υδατοδεξαμενές, βωμοί), καθώς και τα ανάγλυφα που σκάλισε στα τοιχώματα και το εσωτερικό του σπηλαίου: ανάμεσά τους βρίσκεται κατά χώρα το άγαλμα ακέφαλης ένθρονης θεότητας, καθώς επίσης και το ανάγλυφο ανθρώπινης μορφής που απεικονίζει, όπως δηλώνει διπλή επιγραφή, τον ίδιο τον Αρχέδημο.
Το σπήλαιο αποτέλεσε χώρο άσκησης εντατικής λατρείας. Εγκαταλείφθηκε ξαφνικά στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ. Άρχισε να χρησιμοποιείται πάλι από τους νεοπλατωνικούς κατά την εποχή του Ιουλιανού του Παραβάτη, τον 4ο αιώνα μ.Χ., και μέχρι τα τέλη του ίδιου ή τις αρχές του 5ου αιώνα, οπότε σταματά οριστικά η λειτουργία του ως λατρευτικού χώρου. Αυτό οφείλεται πιθανότατα σε καταστροφική επίθεση που δέχθηκε από τους χριστιανούς, οι οποίοι επιχείρησαν, χωρίς επιτυχία, να το μετατρέψουν σε χριστιανικό ασκητήριο.
Τρία από τα σπηλαιόμορφα μαρμάρινα αφιερωματικά ανάγλυφα, που βρέθηκαν στο σπήλαιο, εκτίθενται στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η κρύπτη βρίσκεται κοντά στο σπήλαιο και είναι ένα πλαστικό τάπερ κανονικού μεγέθους αλλά δεν περιέχει στυλό. Το σπήλαιο αν και περιφραγμένο με κάγκελα για την αποφυγή ατυχημάτων, δεν έχει πόρτα και μπορεί να μπεί ο οποιοσδήποτε, με δικιά του ευθύνη. Για να μπείτε στο σπήλαιο θα πρέπει να κατεβείτε μερικά λαξευμένα στον βράχο σκαλιά αρκετά επικίνδυνα. Βοηθάει ένα σχοινί που έχει τοποθετηθεί για αυτόν τον σκοπό. Μπορείτε να αφήσετε το αυτοκίνητό σας κοντά στο νεκροταφείο και να συνεχίσετε εύκολα με τα πόδια για 1,5 χλμ. Εάν είστε με μηχανή μπορείτε να την αφήσετε κοντά στο σημείο που ξεκινάει ο χωματόδρομος, λίγο μετά το μνημείο των πεσόντων πυροσβεστών όπου απέναντί του υπάρχει ένα άλλο σπήλαιο. Εάν πάτε καλοκαίρι με δυνατό αέρα, πολύ πιθανό να μην σας επιτρέψουν να ανεβείτε για τον κίνδυνο πυρκαϊάς και ο δρόμος θα είναι κλειστός από το σημείο Ν37 51.193 Ε023 47.106.
ENGLISH
The cave of Nymfoliptos or Panos or Archedimos is located on the south side of Imittos, in the place 'Kremastos Lagos', of Vari. It is a small two-room cave of special archaeological interest thanks to the reliefs, carvings and inscriptions carved inside by the beastly folk artist Archedimos. Its rooms were designed by the Theraean Archedemos, who believed that he was "nympoleptos" (that is, fairy-tale), in a sanctuary of the Nymphs, Panos and Apollo during the third quarter of the 5th century BC. Undeniable evidence of the numerous interventions of Archedimos are the surviving inscriptions, the carvings (steps, places for placing tributes, grooves, water tanks, altars), as well as the reliefs carved on the walls and inside the cave: located in the middle of the cave of a headless enthroned deity, as well as the relief of a human form depicting, as a double inscription indicates, the Archedimus himself.
The cave was a place of intense worship. It was suddenly abandoned in the middle of the 3rd century BC. It began to be used again by the Neoplatonists during the time of Julian the Transgressor, in the 4th century AD, and until the end of the same or the beginning of the 5th century, when it ceased to function as a place of worship. This is probably due to a catastrophic attack by Christians, who tried unsuccessfully to turn it into a Christian hermitage.
Three of the cave-shaped marble reliefs, found in the cave, are on display in the Sculpture Collection of the National Archaeological Museum.
The cache is located near the cave and is a normal-sized plastic taper and does not have pen. The cave, although fenced with railings to prevent accidents, has no door and can be entered by anyone, at their own risk. To enter the cave you have to go down some steps carved into the rock quite dangerously. A rope that has been placed for this purpose helps. You can leave your car near the cemetary and then it is an easy 1.5 km hike. If you are planning to visit the place during summer with high winds, have in mind that the access may not allowed to public at the point N37 51.193 E023 47.106 due to the danger of fire.
