Voor meer informatie, zie de startpagina van de GeoTour Kop van Drenthe (GT4A3)
Meer informatie over het Drentse landschap vindt u hier
Pingo Esmeer
Drenthe zou wel de provincie van de Pingo’s genoemd mogen worden: er zijn hier maar liefst 2.500 Pingo’s: van die mooie ronde plassen. Toch is Drenthe bekender om zijn hunebedden, waarvan er 52 in deze provincie liggen. Maar wat is een Pingo nou precies?
In de laatste IJstijd, het Weichselien, kwamen Inuktitut of ijsheuvels ook in Nederland voor. Het Weichselien duurde van 115.000 tot 10.000 jaar geleden. Pingo's kwamen in Nederland voor vanaf 13.000 jaar geleden, dus in de laatste fase van de ijstijd, toen het extreem koud was in ons land. Pingoruïnes vinden we voornamelijk terug in het noorden en oosten van ons land.
Tijdens de laatste ijstijd was het zo koud dat de bovenste laag van de ondergrond permanent bevroren was (permafrost). De bodem was tenminste twintig meter en plaatselijk tot wel vijftig meter diep bevroren. Onder deze bevroren bodem bevond zich grondwater dat vanwege de grote diepte sterk onder druk stond. Op plaatsen waar zich scheuren in de permafrost bevonden welde het grondwater daarom omhoog. Zodra het in de zone met permafrost kwam bevroor het. Hierdoor ontstond een ondergrondse ijslens, die door de aanvoer van nieuw grondwater bleef groeien. De grond boven de ijslens werd steeds verder omhooggeduwd.
Figuur: De ontwikkeling van een pingo (bron: Stouthamer et al. 2015).
Hoe is een pingoruïne ontstaan?
Als het klimaat warmer wordt, bijvoorbeeld aan het einde van een ijstijd, blijft van een pingo een cirkelvormig meer of krater over die pingoruïne wordt genoemd. Veel pingoruïnes worden na het afsmelten van het ijs langzaam opgevuld met veen. Dit opvullen kan vele duizenden jaren in beslag nemen. Doordat in het water in pingoruïnes veel pollen en zaden van planten terechtkomen, wordt in het veen informatie opgeslagen over de vegetatie.
Door de aanhoudende groei van de ijsheuvel ontstonden er op een gegeven moment scheuren in de grond bovenop de ijslens. Zonlicht kon nu op het ijs schijnen, waardoor dit langzaam ging smelten. Geholpen door het smeltwater dat van de pingo afstroomde gleden stukken grond naar beneden, die zich aan de voet van de ijsheuvel ophoopten. Daarbij vormde zich aan de onderkant een aarden wal, de zogenaamde randwal. Toen al het ijs gesmolten was bleef er een ringvormige krater over die zich vulde met smeltwater: een pingoruïne.
Hoe is een pingoruïne ontstaan?
Als het klimaat warmer wordt, bijvoorbeeld aan het einde van een ijstijd, blijft van een pingo een cirkelvormig meer of krater over die pingoruïne wordt genoemd. Veel pingoruïnes worden na het afsmelten van het ijs langzaam opgevuld met veen. Dit opvullen kan vele duizenden jaren in beslag nemen. Doordat in het water in pingoruïnes veel pollen en zaden van planten terechtkomen, wordt in het veen informatie opgeslagen over de vegetatie.
Door de aanhoudende groei van de ijsheuvel ontstonden er op een gegeven moment scheuren in de grond bovenop de ijslens. Zonlicht kon nu op het ijs schijnen, waardoor dit langzaam ging smelten. Geholpen door het smeltwater dat van de pingo afstroomde gleden stukken grond naar beneden, die zich aan de voet van de ijsheuvel ophoopten. Daarbij vormde zich aan de onderkant een aarden wal, de zogenaamde randwal. Toen al het ijs gesmolten was bleef er een ringvormige krater over die zich vulde met smeltwater: een pingoruïne.
Opdracht:
Vraag A:
Wat is de diameter van het Esmeer? 400 meter: A=1, 450 meter: A=2, 500 meter: A=0.
Vraag B, C, D en E beantwoorden bij de twee opgegeven way-points.
Om de letterbox-cache te vinden: N 53° 0A.BBC' E 6° 2D.BCE'.
Kijk voor meer informatie over de ondernemers en hun aanbiedingen hier.