Προκαταρκτική παρατήρηση: Αυτό το Earthcache εξετάζει αφενός τη γένεση του νησιού της Θάσου κατά τη μετάβαση από το Πλειστόκαινο στο Ολόκαινο και αφετέρου τη γεωλογία ιδιαίτερα στην υψηλότερη κορυφή της Θάσου. Για να απαντήσετε στις ερωτήσεις στο Υψάριο αλλά και στην παρουσία σας στην κορυφή πρέπει να το αποδείξετε με φωτογραφίες. Ο ευκολότερος τρόπος για να το κάνετε αυτό είναι με ένα παντός εδάφους 4x4, αλλά μπορείτε επίσης να φτάσετε εκεί με ποδήλατο ή με τα πόδια με μια όμορφη πεζοπορία ως μέρος μιας αξέχαστης ημερήσιας εκδρομής.

 Γεωλογία Θάσου: Σχηματισμός Νησιού 

Πώς σχηματίζονται τα νησιά;

Τα νησιά είναι χερσαίες μάζες που περικλείονται από νερό και μπορούν να προκύψουν με διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγμα, ένα νησί μπορεί να αναδυθεί από την πρώην ηπειρωτική χώρα. Όταν υπάρχει ένα χτύπημα κοντά στην ακτή και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας πλημμυρίζει την ακτή, ο πρώην λόφος προεξέχει από το νερό ως νησί. Μερικά μεγαλύτερα νησιά δημιουργήθηκαν από τη μετατόπιση των ηπειρωτικών πλακών στις οποίες βρίσκονταν.

Τα νησιά δημιουργούνται συχνά από ηφαιστεισμό. Τα ηφαίστεια μεταφέρουν μάγμα από το εσωτερικό της γης στην επιφάνεια, όπου ψύχεται για να σχηματίσει πετρώματα. Ως αποτέλεσμα, τα ηφαίστεια μεγαλώνουν συνεχώς σε ύψος. Ένα νησί δημιουργείται μέσα στη θάλασσα όταν το ηφαίστειο αναπτύσσεται πάνω από την επιφάνεια του νερού. Μερικές φορές τα νησιά προκύπτουν στη λεγόμενη μεσοωκεάνια κορυφογραμμή ακόμη και χωρίς ένα μόνο ηφαίστειο. Αυτό εκτείνεται στη γη με οροσειρές που δεσπόζουν κάτω από τη θάλασσα και βρίσκεται στο όριο μεταξύ δύο τεκτονικών πλακών, όπου ανεβαίνει το μάγμα και σχηματίζεται νέος ωκεάνιος φλοιός. Σε ορισμένα καυτά σημεία, τα υποθαλάσσια βουνά μπορεί τελικά να προεξέχουν από το νερό.

Ράφι

Με τη μορφολογική-ωκεανογραφική έννοια, ράφι είναι μια πλατφόρμα που έχει ελαφρά κλίση προς τη θάλασσα και βρίσκεται έως και 200 ​​μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Δεδομένου ότι αυτό είναι πολύ μικρό σε σύγκριση με το μέσο βάθος των ωκεανών, καθώς και για την οριοθέτησή του από τη βαθιά θάλασσα, η υφαλοκρηπίδα μερικές φορές αναφέρεται επίσης ως ρηχή θάλασσα ή ρηχή θάλασσα.

CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2467092

Η βιολογικά υψηλής παραγωγικότητας υφαλοκρηπίδα είναι το «φυτώριο» πολλών ειδών ψαριών και επίσης πολύ πλούσια σε διάφορα ζωικά και φυτικά είδη. Κατά τη διάρκεια χιλιετιών, νεκρά ζώα και φυτά εναποτίθενται στον πυθμένα της θάλασσας, όπου το νερό είναι επίσης συχνά πιο ήρεμο από ό,τι στα ανώτερα στρώματα της θάλασσας. Η κάλυψη με περαιτέρω ιζήματα καθώς και οι αυξημένες πιέσεις και θερμοκρασίες δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για τον σχηματισμό αργού πετρελαίου. Τα σχετικά μικρά βάθη των νερών κάνουν την παραγωγή πετρελαίου οικονομικά ενδιαφέρουσα.

Πώς αλλάζουν τα νησιά;

Η εμφάνιση ενός νησιού συχνά καθορίζεται από τα γύρω νερά. Τα κύματα της ανοιχτής θάλασσας, αλλά και οι παλίρροιες και οι κατά καιρούς καταιγίδες ροκανίζουν τις ακτές. Οι καιρικές επιδράσεις όπως ο ισχυρός άνεμος, η δυνατή βροχή και οι υψηλές διαφορές θερμοκρασίας οδηγούν επίσης σε διάβρωση, δηλαδή απομάκρυνση άμμου ή κατάρρευση βράχων. Ειδικά φυσικά γεγονότα όπως τυφώνες, σεισμοί ή ένα ενεργό ηφαίστειο μπορούν επίσης να αλλάξουν την εμφάνιση ενός νησιού. Δυστυχώς, η ανθρώπινη επιρροή μπορεί επίσης συχνά να παρατηρηθεί, για παράδειγμα κατά την εξόρυξη πρώτων υλών, η οποία μερικές φορές περιλαμβάνει την αφαίρεση ενός ολόκληρου βουνού, ή όταν τα δάση καθαρίζονται και ο ανοιχτός χώρος εκτίθεται στον άνεμο και τις καιρικές συνθήκες. Επιπλέον: Εάν αλλάξει η στάθμη της θάλασσας, αλλάζει και η περιοχή του νησιού.

Κατά κανόνα, οι εξωτερικές δυνάμεις δεν ροκανίζουν ομοιόμορφα σε ένα νησί. Στην περίπτωση ενός νησιού κοντά στην ηπειρωτική χώρα, για παράδειγμα, μπορεί να παρατηρηθεί ξεκάθαρα ότι ο άνεμος και τα κύματα στην πλευρά της θάλασσας (δηλαδή στην πλευρά που βλέπει στην ανοιχτή θάλασσα) είναι πολύ ισχυρότερα και επομένως έχουν επίσης μεγαλύτερη επιρροή στις αλλαγές. Οι ακτές εκεί είναι συνήθως πιο επίπεδες από την απέναντι πλευρά.

Απόσπασμα από την ιστορία της γης (Τεταρτογενές)

Για τη χρονολογική ταξινόμηση των παρακάτω περιγραφών, ακολουθεί ένα απόσπασμα από την ιστορία της γης με το Ολόκαινο και το Πλειστόκαινο:

Καταγωγή Θάσου

Το νησί της Θάσου αντιπροσωπεύει το νοτιότερο τμήμα του ορεινού όγκου Ρίλα-Ροδόπης που αναδύεται από το Αιγαίο Πέλαγος. Περιβάλλεται από τεράστια, απότομα ρήγματα και κρυστάλλινες λεκάνες βάθους πολλών χιλιάδων μέτρων: η σημαντικότερη λεκάνη Νέστου-Πρίνου στα βορειοδυτικά του νησιού, η λεκάνη Απολλωνίας Δυτικής Θάσου ή Λεκάνη Ορφανού στα δυτικά και νοτιοδυτικά με συνέχεια το Λεκανοπέδιο του Στρυμόνα, και το Ανατολικό Λεκανοπέδιο Θάσου στα ανατολικά του νησιού με μετάβαση στο Λεκανοπέδιο Κομοτηνής. Το κρυστάλλινο σώμα του νησιού ξεπροβάλλει από αυτές τις λεκάνες στο χείλος μιας συστάδας βάθους από 4000 έως 6000 m στην επιφάνεια του Αιγαίου και περαιτέρω πάνω από 1200 m στις κορυφές του ορεινού όγκου του Υψαρίου. Οι λεκάνες του Νεογενούς είναι γεμάτες με ογκώδη ιζήματα μέχρι βάθος 50 m.

Η Θάσος δεν ήταν πάντα νησί. Όχι πολύ καιρό πριν η Θάσος ήταν ακόμα μέρος της ηπειρωτικής χώρας, όπως μπορείτε να δείτε στο παρακάτω γράφημα, που δείχνει την υφαλοκρηπίδα του Βορείου Αιγαίου πριν από 20.000 χρόνια. Η ακτογραμμή έτρεχε σημαντικά νοτιότερα και η θάλασσα είχε μέγιστο χαμηλό -120 μέτρα προς το τέλος της ψυχρής περιόδου. Περίπου 5300 τετραγωνικά χιλιόμετρα της σημερινής υφαλοκρηπίδας του Βορείου Αιγαίου ήταν ξηρά εκείνη την εποχή και εκτέθηκαν σε διάβρωση. Το δυτικό τμήμα της υφαλοκρηπίδας ήταν σε μεγάλο βαθμό καλυμμένο από αμμόλοφους, επιμήκεις, ψηλότερους λόφους με άμμο σε διαχωριστικές γραμμές και μερικούς βάλτους. Στα ανατολικά της Θάσου υπήρχαν αμμόλοφοι, έλη και ποτάμια. Σε ολόκληρο το ράφι κυριαρχούσαν τα απότομα υψώματα του Υψαρίου (1204 μ.), όπου αναγράφεται αυτή η Γη, και του Φεγγάρι (1624 μ.) στο σημερινό νησί της Σαμοθράκης.

Στη συνέχεια, οι πάγοι έλιωσαν και μαζί του η μεταπαγετώδης άνοδος των θαλασσών. Στην πρώιμη περίοδο της τήξης των πάγων, η στάθμη της θάλασσας ανέβηκε κατά περίπου 50 μέτρα, τελικά κατά περίπου το 13.000 π.Χ. Για να φτάσει σε επίπεδο -70 μέτρα, με το οποίο περίπου το 30 τοις εκατό του προηγουμένως ξηρού ραφιού ήταν πλημμυρισμένο. Ο κόλπος της Καβάλας βόρεια της Θάσου βρισκόταν μόλις δέκα μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ το δυτικό τμήμα της υφαλοκρηπίδας ήταν ήδη κάτω από το νερό. Τα ποτάμια κυλούσαν πολύ πιο βόρεια και η θάλασσα έφτασε λίγα χιλιόμετρα μέχρι τη σημερινή νότια ακτογραμμή της Θάσου.

Ακολούθησε μια κρύα ενδιάμεση περίοδος και η άνοδος της θάλασσας επιβραδύνθηκε στα 20 μέτρα περίπου, έτσι ώστε η στάθμη της θάλασσας κατά τη μετάβαση από το Πλειστόκαινο στο Ολόκαινο να ήταν γύρω στο 10.500 π.Χ. π.Χ., ήταν περίπου −50 μέτρα. Κατά τη διάρκεια αυτής της άνοδος, ένα σημαντικό, πολύ ρηχό τμήμα του υφάλου πλημμύρισε, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος της γης να χαθεί στη θάλασσα. Σε περιοχές με απότομες πλαγιές, η ακτογραμμή διέτρεχε ήδη κατά μήκος της σημερινής της θέσης, συμπεριλαμβανομένου του νότιου μισού της Θάσου μεταξύ Σκάλας Καληράχης και Σκάλας Ποταμιάς. Την ψυχρή αυτή περίοδο η Σαμοθράκη αποκόπηκε από τη στεριά με θαλάσσιο κανάλι.

Μετά το 10.500 π.Χ. Η ραγδαία άνοδος της στάθμης της θάλασσας άρχισε ξανά και ήταν γύρω στο 7.500 π.Χ. π.Χ. μόλις 15 μέτρα κάτω από την τρέχουσα θέση. Η ακτογραμμή εκείνη την εποχή ήταν κοντά σε αυτό που είναι σήμερα. Άμμος και χαλίκια που φέρνουν τα ποτάμια που ρέουν μέσα. κοντά στην ακτή, αυτά σχημάτισαν ογκώδεις αποθέσεις ιζημάτων του Ολόκαινου. Η εισροή λεπτού ιζήματος κατανεμήθηκε σε μια ευρεία περιοχή από τα ωκεάνια ρεύματα και κάλυψε εν μέρει τις χονδροειδείς αποθέσεις των πλημμυρισμένων καναλιών ποταμών και κοιλάδων. Τα ιζήματα που εναποτέθηκαν από τον Νέστο γέμισαν τις εκβολές του και η πορεία του ποταμού άλλαξε από νοτιοδυτικά σε νοτιοανατολικά. Η Θάσος χωρίστηκε από την ηπειρωτική χώρα. Η ραγδαία άνοδος της θάλασσας επιβραδύνθηκε περίπου από το 7500 π.Χ. Η σημερινή θέση της ακτογραμμής έχει επιτευχθεί μόνο τις τελευταίες χιλιετίες.

Γεωλογική δομή του νησιού

Η Θάσος αποτελείται κυρίως από γνεύσιο, σχιστόλιθο και μάρμαρο του ορεινού όγκου της Ροδόπης. Οι ακολουθίες μαρμάρου έχουν πάχος έως 500 m και χωρίζονται από τα υποκείμενα γνεύσια με μια μεταβατική ζώνη πάχους περίπου 300 m (T-Zone), η οποία αποτελείται από εναλλασσόμενα στρώματα δολομιτικών και ασβεστιτικών μαρμάρων, διάσπαρτα με σχιστόλιθο και γνεύσιο. Όλα τα πετρώματα που αναφέρονται είναι μεταμορφωμένα πετρώματα που δημιουργήθηκαν από μια φυσική αύξηση της πίεσης ή/και της θερμοκρασίας βαθιά στο φλοιό της γης μέσω μετασχηματισμού (σε αντίθεση με μια πυριγενή προέλευση σε μια ηφαιστειακή έκρηξη).

Το λεπτόκοκκο έως μεσαίου κόκκου, ανοιχτό λευκό μάρμαρο δολομίτη χρησιμοποιείται συχνά για την παραγωγή αγαλμάτων, προτομών πορτρέτων, κεφαλών, επιτύμβιων στήλων, ανάγλυφων, κουφωμάτων θυρών και σαρκοφάγων. Βρίσκεται ιδιαίτερα στα βορειοανατολικά του νησιού και εξακολουθεί να εξορύσσεται σε αρκετά σημεία εκεί σήμερα. Στο παρελθόν, από την άλλη πλευρά, το χονδρόκοκκο και ομοιογενές ασβεστιτικό μάρμαρο από τα νοτιοανατολικά προτιμούνταν για πολλά διάσημα κτίρια (π.χ. τον ναό της Περγάμου). Σε σύγκριση με άλλα ανθρακικά, ο δολομίτης (= ανθρακικό ασβέστιο μαγνήσιο) είναι πολύ δύσκολο να προσβληθεί από οξέα. Ο ρυθμός αντίδρασης με οξύ είναι μικρότερος από το ένα χιλιοστό του ασβεστίτη (= ανθρακικό ασβέστιο).

Εκτός από το μάρμαρο που βρέθηκε στο νησί, το γκριζωπό γνεύσι είναι ο κυρίαρχος τύπος βράχου (και το σημαντικότερο τοπικό οικοδομικό υλικό). Η πρώτη ύλη καλύπτεται από πολλά στρώματα βράχου. Ως αποτέλεσμα, το γνεύσι έρχεται στην επιφάνεια μόνο εάν είτε το υπερκείμενο υλικό έχει διαβρωθεί είτε εάν προηγουμένως βαθιά στρώματα έχουν ανυψωθεί στην επιφάνεια από τεκτονικά. Η σύνθεση του γνεύσιου εξαρτάται από το πέτρωμα πηγής: τα πιο σημαντικά ορυκτά στο γνεύσι δεν σχηματίζονται κατά τη μεταμόρφωση, αλλά υπάρχουν ήδη στο αρχικό υλικό. Τυπικά συστατικά του γνεύσιου, ωστόσο, είναι γενικά ο χαλαζίας, ο άστριος, ο πλαγιόκλας, ο βιοτίτης και ο μοσχοβίτης. Ο σχιστόλιθος είναι ένα λεπτόκοκκο γνεύσι, το οποίο έχει δομή με λεπτό στρώμα και σχηματισμό σαν πλάκα. Τα εύκολα διαχωρισμένα πάνελ έχουν σχεδόν επίπεδη επιφάνεια.

Το Υψάριο ή Υψάριο είναι το ψηλότερο βουνό του νησιού στα 1206 μέτρα. Το βουνό βρίσκεται στα βορειοανατολικά του νησιού και είναι το εξέχον σημείο μιας έντονης ορεινής κορυφογραμμής που διασχίζει ολόκληρο το νησί και εδώ εκτείνεται με κατεύθυνση βορειοδυτικά-νοτιοανατολικά. Η κορυφογραμμή Υψαρίων χαρακτηρίζεται από καθαρά στρώματα. Στρώματα γνεύσιου απλώνονται πάνω από αυτά από μάρμαρο, στην περιοχή των οποίων συναντώνται καρστικά φαινόμενα. Στα βορειοανατολικά πέφτει απότομα στο πρόσωπό του με τραχείς βραχώδεις τοίχους. Η πλάτη που βλέπει νοτιοδυτικά είναι πολύ πιο επίπεδη.

Στη γεωλογία, το καρστ εννοείται ότι είναι μια μορφή εδάφους σε ανθρακικά πετρώματα, που σχηματίστηκε κυρίως από τις καιρικές συνθήκες με τη βοήθεια του νερού. Το νερό (ειδικά σε σχέση με το διοξείδιο του άνθρακα) διαλύει ορισμένα συστατικά από το ανθρακικό ασβέστιο, γεγονός που οδηγεί σε διάβρωση του πετρώματος. Αυτή η καρστοποίηση εμφανίζεται μέσα από τρύπες και ρωγμές στην επιφάνεια.

Καθήκοντα:

Στάδιο 1: Σύνοδος Κορυφής

Στέκεσαι στην κορυφή (μπροστά από μια στήλη με το βιβλίο κορυφής).

1) Κοιτάξτε προς όλες τις κατευθύνσεις από την κορυφή. Περιγράψτε την πορεία της επιφάνειας του νησιού και τι μπορείτε να ανακαλύψετε στη θάλασσα στο βάθος. Υπάρχουν ενδείξεις για ένα σχετικά ρηχό ράφι ή/και την προηγούμενη ιστορία του νησιού ως τμήμα της ηπειρωτικής χώρας;

2) Κοιτάξτε συγκεκριμένα προς τα νότια και περιγράψτε το σχήμα και την πορεία των υψομέτρων. Αυτά μιλούν για ηφαιστειακή προέλευση του νησιού;

3) Ποια σημάδια καρστοποίησης μπορείτε να δείτε σε αυτό το σημείο; Εξηγήστε με δικά σας λόγια πώς προέκυψε!

Ως απόδειξη της παρουσίας σας:

4) Τραβήξτε μια προσωπική φωτογραφία του εαυτού σας με τη στήλη της κορυφής στο βάθος! Είτε είστε εύκολα αναγνωρίσιμοι σε αυτό είτε είναι μια πινακίδα με το όνομα της κρυφής μνήμης σας! Ανεβάστε τη φωτογραφία με την καταχώρισή σας στο ημερολόγιο.

Στάδιο 2: Έκθεση

Στέκεστε μπροστά σε μια προεξοχή με ένα κόκκινο βέλος να δείχνει προς τον ουρανό.

5) Πόσα στρώματα μπορείτε να δείτε και πόσο παχιά είναι;

6) Τι χρώματα είναι τα στρώματα και πόσες μοίρες έχουν κλίση προς ποια κατεύθυνση;

7) Τι πιστεύετε, τι υλικό πιστεύετε ότι είναι;

Παρακαλώ στείλτε τις απαντήσεις στις παραπάνω ερωτήσεις / εργασίες στον λογαριασμό μου (μήνυμα ή μήνυμα). Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς του Geocaching.com, μπορείτε να συνδεθείτε αμέσως μετά την υποβολή των απαντήσεών σας. Εάν κάτι είναι βασικά λάθος, θα επικοινωνήσω μαζί σας με αίτημα βελτίωσης και διευκρίνισης. Επίσης, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, πρέπει να ανεβάσετε μια προσωπική φωτογραφία με την καταχώρισή σας στο ημερολόγιο ως απόδειξη της φυσικής σας παρουσίας στον ιστότοπο. Εάν δεν περιέχει φωτογραφία, δυστυχώς θα πρέπει να διαγράψω την καταχώρισή σας στο ημερολόγιο, διαφορετικά δεν μπορώ να υποθέσω ότι ήσουν πραγματικά εκεί!

πηγή:

• https://el.wikipedia.org/wiki/Νησί
• https://el.wikipedia.org/wiki/Πλειστόκαινο
• https://el.wikipedia.org/wiki/Υφαλοκρηπίδα
• https://el.wikipedia.org/wiki/Θάσος
• https://el.wikipedia.org/wiki/Καρστ

Preliminary remark: This Earthcache considers on the one hand the genesis of the island of Thassos during the transition from the Pleistocene to the Holocene and on the other hand the geology especially at the highest peak of Thassos. In order to answer the questions on the Ipsarion and also your presence on the summit you have to prove with photos. The easiest way to do this is with an all-terrain 4x4, but you can also get there by bike or on foot with a beautiful hike as part of an unforgettable day tour.

 Geology of Thassos: Formation of the Island 

How are islands formed?

Islands are land masses enclosed by water and can arise in different ways. For example, an island can emerge from the former mainland. When there is a bump near the coast and rising sea levels flood the coast, the former hill protrudes out of the water as an island. Some larger islands were created by the shifting of the continental plates on which they were located.

Islands are often created by volcanism. Volcanoes carry magma from the interior of the earth to the surface, where it cools down to form rocks. As a result, the volcanoes grow continuously in height. An island is created in the sea when the volcano grows above the surface of the water. Sometimes islands arise on the so-called mid-ocean ridge even without a single volcano. This spans the earth with mountain ranges towering under the sea and lies on the border between two tectonic plates, where magma rises and new oceanic crust is formed. At certain hot spots, the undersea mountains can eventually protrude from the water.

Shelf

In the morphological-oceanographic sense, a shelf is a platform that is slightly inclined towards the sea and is up to 200 meters below sea level. Since this is very little compared to the mean depth of the oceans, as well as to demarcate it from the deep sea, the shelf sea is sometimes also referred to as shallow sea or shallow sea.

CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2467092

The biologically highly productive shelf sea is the "nursery" of many fish species and also very rich in various animal and plant species. Over the course of millennia, dead animals and plants are deposited on the sea floor, where the water is also often calmer than in the upper layers of the sea. The cover with further sediments as well as increased pressures and temperatures create the perfect conditions for the formation of crude oil. The relatively shallow water depths make oil production economically interesting.

How are islands changing?

The appearance of an island is often determined by the surrounding water. The waves of the open sea, but also tides and occasional storms gnaw the coasts. Weather influences such as strong wind, heavy rain and high temperature differences also lead to erosion, i.e. the removal of sand or the collapse of cliffs. Special natural events such as hurricanes, earthquakes or an active volcano can also change the appearance of an island. Unfortunately, human influence can also often be observed, for example when mining raw materials, which sometimes involves removing an entire mountain, or when forests are cleared and the fallow open space is exposed to wind and weather. In addition: If the sea level changes, the island area also changes.

As a rule, the external forces do not gnaw evenly on an island. In the case of an island close to the mainland, for example, it can be clearly observed that the wind and waves on the sea side (i.e. the side facing the open sea) are much stronger and therefore also have a stronger influence on changes. The coasts there are usually flatter than on the opposite side.

Excerpt from the history of the earth (Quaternary)

For the chronological classification of the following descriptions, here is an excerpt from the earth's history with the Holocene and Pleistocene:

Origin of Thassos

The island of Thassos represents the southernmost part of the Rila-Rhodope massif rising up from the Aegean Sea. It is surrounded by huge, steep faults and crystalline basins that are several thousand meters deep: the most important Nestos-Prinos basin to the northwest of the island , the West Thasos Apollonia Basin or Orphanos Basin to the west and south-west with continuation to the Strymon Basin, and the East Thasos Basin to the east of the island with transition to the Komotini Basin. The crystalline body of the island juts out of these basins at the edge of a clump from 4000 to 6000 m depth to the surface of the Aegean Sea and further over 1200 m to the peaks of the Ypsarion massif. The basins in the Neogene are filled with massive sediments down to a depth of 50 m.

Thassos wasn't always an island. Not so long ago Thassos was still part of the mainland, as you can see in the following graphic, which shows the North Aegean Shelf less than 20,000 years ago. The coastline ran significantly further south and the sea had a maximum low of -120 meters towards the end of the cold period. Around 5300 square kilometers of what is now the North Aegean Shelf Area were dry at the time and exposed to erosion. The western part of the shelf plain was largely covered by sand dunes, elongated, higher sand hills on breaklines, and some swamps. To the east of Thassos were dunes, marshes and rivers. The entire shelf level was dominated by the steep elevations of the Ipsarion (1204 m), where this Earthcache is listed, and the Fengari (1624 m) on today's island of Samothraki.

Then the ice melted and with it the postglacial rise of the seas. In the early period of the ice melt, the sea level rose by about 50 meters, finally by about 13,000 BC. To reach a level of −70 meters, with which about 30 percent of the previously dry shelf was flooded. The Gulf of Kavala north of Thassos was only ten meters above sea level, while the western part of the shelf was already under water. The rivers flowed much further north and the sea reached a few kilometers to what is today the southern coastline of Thasos.

This was followed by a cold interim period and the sea rise slowed down to around 20 meters, so that the sea level at the transition from the Pleistocene to the Holocene was around 10,500 BC. BC, was about −50 meters. During this rise, a considerable, very shallow part of the shelf was flooded, so that a great deal of land was lost to the sea. In areas with steep slopes, the coastline already ran along its current position, including in the southern half of Thassos between Skala Kalirachis and Skala Potamias. During this cold period, Samothrace was cut off from the mainland by a sea channel.

After 10,500 BC The rapid rise in sea level began again and was around 7,500 BC. BC only 15 meters below the current position. The coastline at that time was close to what it is today. Sands and gravels brought in by the rivers flowing in; near the coast, these formed massive deposits of Holocene sediments. The fine sediment input was distributed over a wide area by ocean currents and partially covered the coarse deposits of the flooded river channels and valleys. Sediments deposited by the Nestos filled its mouths and the course of the river changed from southwest to southeast. Thasos was separated from the mainland. The rapid rise in the sea slowed down from around 7500 BC. The current position of the coastline has only been reached over the last millennia.

Geological structure of the island

Thassos consists mainly of gneiss, slate and marble from the Rhodope massif. Marble sequences are up to 500 m thick and are separated from the underlying gneisses by a transition zone about 300 m thick (T-Zone), which consists of alternating layers of dolomitic and calcitic marbles, interspersed with slate and gneiss. All of the rocks mentioned are metamorphic rocks that were created by a natural increase in pressure and / or temperature deep in the earth's crust through a transformation (in contrast to an igneous origin in a volcanic eruption).

The fine to medium-grain, light white dolomite marble is often used for the production of statues, portrait busts, heads, grave steles, reliefs, door frames and sarcophagi. It is found particularly in the northeast of the island and is still mined in several places there today. In the past, on the other hand, the coarser-grained and homogeneous calcite marble from the southeast was preferred for numerous famous buildings (e.g. the temple of Pergamon). In comparison to other carbonates, dolomite (= calcium magnesium carbonate) is very difficult to attack by acids. The reaction rate with acid is less than a thousandth that of calcite (= calcium carbonate).

In addition to the marble found on the island, the grayish gneiss is the dominant type of rock (and the most important local building material). The starting material is covered by many layers of rock. As a result, gneiss only comes to the surface if either the overlying material has eroded or previously deep layers have been lifted to the surface by tectonics. The composition of the gneiss depends on the source rock: the most important minerals in the gneiss do not form during metamorphosis, but are already present in the source material. Typical components of gneiss, however, are generally quartz, feldspar, plagioclase, biotite and muscovite. The slate is a fine-grained gneiss, which has a fine-layer structure and a plate-like formation. The easy-to-separate panels have an almost flat surface.

The Ipsarion or Ypsario is the highest mountain on the island at 1206 meters. The mountain is located in the northeast of the island and is the prominent point of a pronounced mountain ridge that runs through the entire island and here runs in a north-west-south-east direction. The Ipsarion ridge is characterized by clear layers. Layers of gneiss lie on top of those made of marble, in the area of ​​which karst phenomena can be found. To the north-east it drops steeply on its face with rugged rock walls. The back facing south-west is much flatter.

In geology, karst is understood to be a form of terrain in carbonate rocks, which was primarily formed by weathering with the help of water. Water (especially in connection with carbon dioxide) dissolves certain components from the calcium carbonate, which leads to corrosion of the rock. This karstification shows up through holes and cracks on the surface.

Tasks:

Stage 1: Summit

You stand on the summit (in front of a column with the summit book).

1) Look in all directions from the summit. Describe the course of the island's surface and what you can discover in the sea in the distance. Are there any indications of a relatively shallow shelf and / or the island's past history as part of the mainland?

2) Look specifically to the south and describe the shape and course of the elevations. Do these speak for a volcanic origin of the island?

3) What signs of karstification can you see at this point? Explain in your own words how it came about!

As proof of your presence:

4) Please take a personal photo of yourself with the summit column in the background! Either you are easily recognizable on it or it is a sign with your cache name on it! Upload the photo with your log entry.

Stage 2: Exposure

You are standing in front of an outcrop with a red arrow pointing towards the sky.

5) How many layers can you see and how thick are they?

6) What colors are the layers and how many degrees are they inclined in which direction?

7) What do you think, what material do you think it is?

Please send the answers to the above questions / tasks to my account (message or message). According to the currently valid regulations of Geocaching.com, you can log in immediately after submitting your answers. If something is fundamentally wrong, I will contact you with a request for improvement and clarification. Also in accordance with the applicable regulations, you have to upload a personal photo with your log entry as proof of your physical presence on site. If it doesn't contain a photo, I will unfortunately have to delete your log entry, otherwise I cannot assume that you were actually there!

Sources:

• https://en.wikipedia.org/wiki/Island
• https://en.wikipedia.org/wiki/Pleistocene
• https://en.wikipedia.org/wiki/Continental_shelf
• https://en.wikipedia.org/wiki/Thasos
• https://en.wikipedia.org/wiki/Karst

Vorbemerkung: Dieser Earthcache betrachtet einerseits die Entstehungsgeschichte der Insel Thassos während des Übergangs vom Pleistozän zum Holozän und andererseits die Geologie speziell am höchsten Gipfel von Thassos. Du musst zur Beantwortung der Fragen auf den Ipsarion und auch deine Anwesenheit auf dem Gipfel mit Fotos nachweisen. Dies geht am Bequemsten mit einem geländetauglichen 4x4, man kann aber auch mit dem Fahrrad oder zu Fuß mit einer schönen Wanderung im Rahmen einer unvergesslichen Tagestour dorthin gelangen.

 Geologie von Thassos: Entstehung der Insel 

Wie entstehen Inseln?

Inseln sind von Wasser umschlossene Landmassen und können auf verschiedenen Arten entstehen. Beispielsweise kann eine Insel aus ehemaligem Festland hervorgehen. Wenn sich in Küstennähe eine Erhebung befindet und ein steigender Meeresspiegel die Küste überflutet, ragt der ehemalige Hügel als Insel aus dem Wasser hervor. Einige größere Inseln sind entstanden durch die Verschiebung von Kontinentalplatten, auf denen sie sich befanden.

Häufig entstehen Inseln durch Vulkanismus. Vulkane befördern Magma aus dem Erdinneren an die Oberfläche, das sich dort zu Gesteinen abkühlt. Die Vulkane wachsen dadurch kontinuierlich in die Höhe. Im Meer entsteht eine Insel, wenn der Vulkan dabei über die Wasseroberfläche hinauswächst. Mitunter entstehen Inseln auch ohne einen einzelnen Vulkan am so genannten Mittelozeanischen Rücken. Dieser umspannt die Erde mit unterseeisch hoch aufragenden Gebirgszügen und liegt an der Grenze zwischen zwei tektonischen Platten, an der Magma aufsteigt und neue ozeanische Kruste gebildet wird. An bestimmten Hot Spots können die unterseeischen Berge schließlich aus dem Wasser herausragen. 

Schelf

Im morphologisch-ozeanographischen Sinne handelt es sich bei einem Schelf um eine gering seewärts geneigte Plattform, die bis zu 200 Meter unter dem Meeresspiegel liegt. Da dies im Vergleich zur mittleren Tiefe der Ozeane sehr wenig ist, sowie zur Abgrenzung von der Tiefsee, wird das Schelfmeer gelegentlich auch als Flachsee oder Flachmeer bezeichnet. 

CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2467092

Das biologisch hochproduktive Schelfmeer ist die „Kinderstube“ vieler Fischarten und auch insgesamt sehr reich an verschiedenen Tier- und Pflanzenarten. Im Lauf von Jahrtausenden lagern sich abgestorbene Tiere und Pflanzen am Meeresboden ab, wo das Wasser zudem oftmals ruhiger ist als in oberen Meereschichten. Die Überdeckung mit weiteren Sedimenten sowie erhöhten Drücke und Temperaturen bilden die perfekten Voraussetzungen für die Entstehung von Erdöl. Die relativ geringen Wassertiefen machen die Erdölförderung wirtschaftlich interessant.

Wie verändern sich Inseln?

Das Aussehen einer Insel wird oft durch das umgebende Wasser bestimmt. Die Wellen des offenen Meeres, aber auch Gezeiten und gelegentliche Stürme nagen an den Küsten. Wettereinflüsse wie starker Wind, heftiger Regen und hohe Temperaturunterschiede führen ebenfalls zu Erosion, also ein Abtragen von Sand oder Einbrechen von Steilküsten. Besondere Naturereignisse wie Hurrikane, Erdbeben oder ein aktiver Vulkan können ebenfalls das Aussehen einer Insel ändern. Leider ist auch oftmals ein menschlicher Einfluss zu beobachten, beispielsweise beim Abbau von Rohstoffen, bei dem mitunter ein ganzer Berg abgetragen wird, oder wenn Wälder gerodet werden und die brachliegende Freifläche Wind und Wetter ausgesetzt wird. Außerdem: Verändert sich der Meeresspiegel, verändert sich auch die Inselfläche.

In der Regel nagen die äußeren Kräfte nicht gleichmäßig an einer Insel. So lässt sich bei einer festlandnahen Insel gut beobachten, dass Wind und Wellen auf der Meeresseite (also der Seite, die dem offenen Meer zugewandt ist) wesentlich kräftiger sind und daher auch einen stärkeren Einfluss auf Veränderungen haben. So sind die Küsten dort meist flacher als auf der gegenüberliegenden Seite.

Ausschnitt aus der Erdgeschichte (Quartär)

Für die zeitliche Einstufung der nachfolgenden Beschreibungen hier ein Auszug aus der Erdgeschichte mit dem Holozän und Pleistozän:

Entstehung von Thassos

Die Insel Thassos stellt den südlichsten, aus der Ägäis aufragenden Teil des Rila-Rhodope-Massivs dar. Sie ist rings umgeben von gewaltigen, steilen Störungen und mehrere tausend Meter tief reichenden kristallinen Becken: Das bedeutendste, nordwestlich der Insel gelegene Nestos-Prinos-Becken, das westlich und südwestlich gelegene West-Thasos-Apollonia-Becken oder Orphanos-Becken mit Fortsetzung zum Strymon-Becken, sowie das östlich der Insel gelegene Ost-Thasos-Becken mit Übergang zum Komotini-Becken. Aus diesen randlichen Becken ragt der kristalline Inselkörper horstförmig aus 4000 bis 6000 m Tiefe an die Oberfläche der Ägäis und weitere über 1200 m bis zu den Gipfeln des Ypsarion-Massivs. Die im Neogen mit mächtigen Sedimentfolgen bis auf eine Meerestiefe von 50 m gefüllten Becken beinhalten die seit 1981 in Förderung stehenden sowie weitere noch nicht aufgeschlossene Erdöl- und Erdgas-Lagerstätten.

Thassos war aber nicht schon immer eine Insel gewesen. Vor gar nicht so langer Zeit gehörte Thassos noch zum Festland, wie man in der nachfolgenden Grafik erkennen kann, die das Nordägäische Schelf vor weniger als 20.000 Jahren zeigt. Die Küstenlinie verlief deutlich weiter südlich und das Meer hatte gegen Ende der Kaltzeit einen maximalen Tiefststand von -120 Metern. Etwa 5300 Quadratkilometer des heutigen Nordägäischen Schelfbereichs lagen damals trocken und waren der Erosion ausgesetzt. Der westliche Teil der Schelfebene war zum großen Teil von Sanddünen, langgezogenen höheren Sandhügeln an Bruchkanten, und von einigen Sumpfgebieten bedeckt. Östlich von Thassos befanden sich Dünen, Marschen und Flüsse. Die gesamte Schelfebene wurde überragt von den steilaufsteigenden Erhebungen des Ipsarion (1204 m), wo dieser Earthcache gelistet ist, und des Fengari (1624 m) auf der heutigen Insel Samothraki.

Dann setzte die Eisschmelze und damit der postglaziale Anstieg der Meere ein. In der frühen Periode der Eisschmelze hob sich der Meeresspiegel um etwa 50 Meter, um schließlich etwa 13.000 v. Chr. einen Stand von −70 Meter zu erreichen, womit ca. 30 Prozent des früher trockenen Schelfs überflutet wurden. Der Golf von Kavala nördlich von Thassos lag nur noch zehn Meter über dem Meeresspiegel, während der westliche Teil des Schelfs bereits unter Wasser lag. Die Flüsse mündeten bereits viel weiter nördlich und das Meer reichte auf wenige Kilometer bis an die heutige südliche Küstenlinie von Thasos heran.

Anschließend folgte eine kalte Zwischenperiode und der Meeresanstieg bremste sich auf etwa 20 Meter ab, so dass der Meeresspiegel am Übergang von Pleistozän zum Holozän, um etwa 10.500 v. Chr., bei etwa −50 Metern lag. Innerhalb dieses Anstiegs wurde ein beträchtlicher, sehr flacher Teil des Schelfs überflutet, sodass sehr viel Land an das Meer verloren ging. Die Küstenlinie verlief in Bereichen mit steilen Abhängen bereits entlang ihrer heutigen Position, so auch in der Südhälfte von Thassos zwischen Skala Kalirachis und Skala Potamias. Samothraki wurde in dieser Kaltzeit bereits durch einen Meereskanal vom Festland abgeschnitten.

Nach 10.500 v. Chr. setzte der schnelle Anstieg des Meeresspiegels wieder ein und lag etwa um 7.500 v. Chr. nur noch 15 Meter unter der heutigen Position. Die Küstenlinie befand sich zu dieser Zeit nahe der heutigen. Sande und Kiese, eingetragen durch die zuströmenden Flüsse; diese formten in Küstennähe mächtige Ablagerungen von holozänen Sedimenten. Der feine Sediment-Eintrag war durch Meeresströmungen über einen weiten Bereich verteilt und überdeckte teilweise die groben Ablagerungen der überschwemmten Flusskanäle und -täler. Vom Nestos abgelagerte Sedimente füllten seine Mündungsarme und der Flusslauf änderte sich von südwestlicher in südöstliche Richtung. Thasos wurde vom Festland getrennt. Der schnelle Meeresanstieg verlangsamte sich etwa ab 7500 v. Chr. Erst über die letzten Jahrtausende ist die derzeitige Position der Küstenlinie erreicht worden.

Geologischer Aufbau der Insel

Thassos besteht hauptsächlich aus Gneisen, Schiefer und Marmor des Rhodopen-Massivs. Marmorsequenzen sind bis zu 500 m dick und werden von den darunter liegenden Gneisen durch eine Übergangszone von etwa 300 m Dicke getrennt (T-Zone), die aus wechselnden Schichten mit dolomitischen und kalzitischen Marmoren besteht, durchzogen von Schiefer und Gneisen. Bei allen genannten Gesteinen handelt es sich um metamorphische Gesteine, die durch eine naturgemäße Erhöhung von Druck und/oder Temperatur tief in der Erdkruste durch eine Verwandlung entstanden sind (im Gegensatz zu einem magmatitischen Ursprung bei einem Vulkanausbruch).

Der fein- bis mittelkörnige, hellweiße Dolomit-Marmor wird gerne verwendet für die Fertigung von Statuen, Porträt-Büsten, Köpfen, Grabstelen, Reliefs, Türrahmen und Sarkophagen. Er findet sich insbesondere im Nordosten der Insel und wird dort noch heute an mehreren Stellen abgebaut. Früher wurde dagegen der grobkörnigere und homogene Calcit-Marmor aus dem Südosten für zahlreiche berühmte Bauten (z.B. Tempel von Pergamon) bevorzugt. Dolomit (= Calciummagnesiumcarbonat) wird im Vergleich zu anderen Carbonaten nur sehr schwer von Säuren angegriffen. Die Reaktionsgeschwindigkeit mit Säure beträgt weniger als ein Tausendstel derer von Calcit (= Calciumcarbonat).

Neben dem auf der Insel vorkommenden Marmor stellt der gräuliche Gneis den dominierenden Gesteinstyp (und wichtigsten lokalen Baustoff) dar. Das Ausgangsmaterial wird von vielen Gesteinsschichten überlagert. An die Oberfläche kommt Gneis folglich nur dann, wenn entweder das überliegende Material erodiert ist oder ehemals tiefliegende Schichten durch Tektonik an die Oberfläche gehoben wurden. Die Zusammensetzung der Gneise hängt vom Ausgangsgestein ab: Die wichtigsten Minerale im Gneis bilden sich nicht während der Metamorphose, sondern sind schon im Ausgangsmaterial vorhanden. Typische Bestandteile von Gneis sind jedoch im Allgemeinen Quarz, Feldspat, Plagioklas, Biotit und Muskovit. Beim Schiefer handelt es sich um einen feinkörnigen Gneis, der einen feinlagigen Aufbau und eine plattige Ausbildung aufweist. Die leicht zu trennenden Platten zeigen eine nahezu ebene Oberfläche.

Der Ipsarion oder Ypsario ist mit 1206 Metern der höchste Berg der Insel. Der Berg liegt im Nordosten der Insel und ist der herausragende Punkt eines ausgeprägten Gebirgskamms, der die gesamte Insel durchzieht und hier in Nordwest-südöstlicher Richtung verläuft. Der Ipsarionkamm ist von deutlichen Schichtstufen geprägt. Schichten von Gneis liegen dabei über solchen aus Marmor, in deren Bereich Karsterscheinungen zu finden sind. Nach Nordosten hin fällt er auf seiner Stirnseite mit schroffen Felswänden steil ab. Die südwestlich liegende Rückseite ist wesentlich flacher.

Unter Karst versteht man in der Geologie eine Geländeform in Karbonatgesteinen, die vorwiegend durch eine Verwitterung mit Hilfe von Wasser entstanden ist. Wasser (insbesondere in Verbindung mit Kohlenstoffdioxid) löst bestimmte Bestandteile aus dem Calciumcarbonat, was zu einer Korrosion des Gesteins führt. Diese Verkarstung zeigt sich durch Löcher und Risse an der Oberfläche.

Aufgaben:

Stage 1: Gipfel

Du stehst auf dem Gipfel (vor einer Säule mit dem Gipfelbuch).

1) Schaue vom Gipfel in alle Himmelsrichtungen. Beschreibe jeweils den Verlauf der Inseloberfläche und was du in der Ferne im Meer entdecken kannst. Gibt es Indizien für ein relativ flaches Schelf und/oder die frühere Vergangenheit der Insel als Teil des Festlands? 

2) Schaue speziell nach Süden und beschreibe Form und Verlauf der Erhebungen. Sprechen diese für einen vulkanischen Ursprung der Insel?

3) Welche Anzeichen für Verkarstung kannst du an dieser Stelle erkennen? Erkläre in eigenen Worten, wie es dazu gekommen ist!

Als Nachweis für deine Anwesenheit: 

4) Mache bitte hier ein persönliches Foto von dir mit der Gipfelsäule im Hintergrund! Entweder du bist darauf selbst gut erkennbar oder es handelt sich um ein Schild mit deinem Cachernamen darauf! Lade das Foto mit deinem Logeintrag hoch.

Stage 2: Aufschluss

Du stehst vor einem Aufschluss, bei dem ein roter Pfeil gen Himmel zeigt.

5) Wieviele Schichten kannst du erkennen und wie dick sind diese jeweils ungefähr?

6) Welche Farben haben die Schichten und um wieviel Grad sind sie in welche Richtung geneigt?

7) Was denkst du, um welches Material handelt es sich deiner Meinung nach?

Bitte schicke mir die Antworten auf die obigen Fragen/Aufgaben an meinen Account (Nachricht oder Message). Entsprechend der derzeit gültigen Regularien von Geocaching.com darfst du nach Absendung deiner Antworten sofort loggen. Sollte etwas grundlegend falsch sein, melde ich mich bei dir mit der Bitte um Nachbesserung und Klärung. Ebenfalls entsprechend der gültigen Regularien musst du mit Deinem Logeintrag als Nachweis deiner physischen Anwesenheit vor Ort ein persönliches Foto hochladen. Sollte kein Foto enthalten sein, muss ich deinen Logeintrag leider löschen, da ich ansonsten nicht davon ausgehen kann, dass du tatsächlich vor Ort warst!

Quellen:

• https://de.wikipedia.org/wiki/Insel
• https://de.wikipedia.org/wiki/Pleistozän
• https://de.wikipedia.org/wiki/Nordägäischer_Schelf
• https://de.wikipedia.org/wiki/Erdöl_und_Erdgas_in_der_Nordägäis
• https://de.wikipedia.org/wiki/Thasos
• https://de.wikipedia.org/wiki/Schelf
• https://de.wikipedia.org/wiki/Karst