Na początek trochę teorii...
Osuwanie to nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie),często połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.
Główne elementy osuwiska to:
- nisza osuwiskowa - półkoliste, nieckowate zagłębienie w miejscu, w którym osunęła się ziemia,
- skarpa osuwiska - skarpa główna, oddzielająca osuwisko od niezaburzonego stoku powyżej,
- skarpy wtórne - strome powierzchnie w obrębie osuwiska (koluwium),
- koluwium - przemieszczone masy,
- jęzor osuwiskowy - przemieszczona dolna część materiału,
- powierzchnia poślizgu - powierzchnia, po której przemieszcza się koluwium,
- taras osuwiskowy - pozioma (lub zbliżona do poziomu) powierzchnia powstała przez przemieszczenie się materiału,
- szczelina osuwiskowa - nieciągłość w materiale zbocza,
- czoło osuwiska - zewnętrzny kraniec jęzora osuwiskowego.
Do najczęściej spotykanych ruchów masowych możemy zaliczyć:
- Obrywanie – jest to oderwanie się skały lub gruntu i swobodne przemieszczenie zgodnie ze spadkiem terenu.
- Spływanie – to ruch ciągły, w którym przemieszczający się materiał porusza się w dół po płaszczyźnie podobnie jak ciecz.
- Spełzywanie: Jest to powolne przemieszczanie się utworów w dół stoku polegające na deformacji plastycznej.
- Osuwanie – jest to proces przemieszczania się materiału z częściowo pierwotnym uporządkowaniem i spójności, gdy pozostaje w kontakcie z podłożem, po którym przesuwa się w dół zgodnie ze spadkiem wzdłuż jednej lub kilku powierzchni.
Na miejscu:
Na północnym stoku góry Chełm znajduje się stare osuwisko, które ma charakter okresowo aktywnego, szczególnie w okresach wiosennych i letnich wysokich opadów atmosferycznych. Duże uaktywnianie osuwiska nastąpiło w 2010 roku, w kolejnych latach również się uaktywniało. Jego następstwem było spękanie drogi oraz obniżenie części drogi. Mimo dokonanej naprawy drogi nadal występują deformacje w obrębie tego terenu poprzez procesy spełzywania i zsuwania glin zboczowych i zwietrzeliny po miękkich iłach i iłołupkach. Przyczyny tego osuwiska sa następujące:
- naturalne wsiąkanie wód roztopowych i opadowych,
- wypływy wód podziemnych na krawędziach nisz osuwiskowych,
-zastoiska wód opadowych,
- badania sejsmiczne w przeszłości,
- drgania i wstrząsy ruchu drogowego,
- nieuporządkowana sztuczna gospodarka wód opadowych i gruntowych
Literatura:
https://geologia.pgi.gov.pl/arcgis/apps/MapSeries/index.html?appid=8d14826a895641e2be10385ef3005b3c ,
https://www.pgi.gov.pl/
Birkenmajer F., Jasionowicz J,.Wójcik A., 2009, Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1: 50 000 Arkusz Frysztak (1003) Państwowy Instytut Geologiczny , Oddział w Krakowie
Pytania:
- Czy w terenie widoczne są aktualnie zmiany osuwiskowe?
- Jak myślisz, czy jest to osuwisko czynne czy nie. Co na to może wskazywać?
- Wykonaj zdjęcie siebie, drewniaka lub kartki z Twoim nickiem na tle zbocza, na którym zachodzi proces osuwania.
Skrytka typu EarthCache nie posiada fizycznego pojemnika. Aby zaliczyć znalezienie EC należy udać się na miejsce, odpowiedzieć na pytania w opisie i przesłać do mnie odpowiedzi za pomocą formularza kontaktowego. Logować można bezpośrednio po wysłaniu odpowiedzi do mnie, a jeśli coś w nich będzie nie tak, zgłoszę się do Ciebie/do Was i pomogę w zadaniu. Powodzenia:)