Na terenie gminy Barcin jest zlokalizowana jedna z największych kopalni wapienia w Polsce. Znajduje się ona około 40 km na południe od Bydgoszczy, między miejscowościami Piechcin i Krotoszyn. Na cały kompleks składa się cementownia oraz kamieniołomy kamienia wapiennego „Wapienno” i „Bielawy”.
Skały wapienne odsłaniające się w kamieniołomach kryją w sobie liczne niespodzianki, w tym ciekawe minerały. Pierwsze obserwacje owych minerałów w utworach węglanowych w rejonie Barcina zostały zaobserwowane w latach 50-tych ubiegłego stulecia. Stopień dolomityzacji skał węglanowych w kamieniołomach „Wapienno" i „Bielawy" jest bardzo nierównomierny.
Dolomityzacja - geol. proces przemiany węglanu wapnia — kalcytu w węglan wapnia i magnezu — dolomit, polegający na częściowym wypieraniu wapnia przez magnez. Efektem końcowym dolomityzacji jest przemiana wapieni w skałę zwaną dolomitem.
Źródło: encyklopedia PWN
fot. Grzegorz Smoliński, gmina Barcin
W procesach okruszcowania powstawały głównie minerały siarczkowe, takie jak piryt, markasyt, melnikowit, galena, stateryt oraz węglany: kalcyt i dolomit.
Okruszcowanie - geol. nagromadzenie się w skałach minerałów, głównie kruszcowych, powstałych w wyniku procesów mineralizacji. Dla uściślenia pojęcie „okruszcowanie” jest uzupełniane nazwą minerału (np. okruszcowanie pirytem, galeną).
Źródło: encyklopedia PWN.
Występowanie właśnie minerałów siarczanych tach jak: piryt, markasyt, staretyt oraz węglowych takich jak: kalcyt i dolomit w kamieniołomach "Bielawy" jest najbardziej widoczny.
Piryt (FeS,) występuje licznie w kamieniołomach. Szczególnie duże nagromadzenie tego minerału stwierdzono na północno-zachodniej ścianie kamieniołomu „Wanienno” oraz na przecięciu podłużnych i poprzecznych uskoków na pograniczu między dwoma kamieniołomami. Kryształy pirytu z kamieniołomu „Bielawy" osiągają do 3 cm wielkości. Szczególnie dobrze wykształcone są kryształy narosłe na kalcycie (fotografia 5).
Markasyt (FeS,) najczęściej współwystępuje z pirytem. Tworzy nieregularne bądź groniaste naskorupienia. Mają one rozmiary do 4-5 mm, pokrój listewkowy do płytkowego i mogą mieć zieloną barwę. (fotografia 8).
Stateryt (ZnS). Spotykany sporadycznie w północno-zachodniej części kamieniołomu "wapienno". Współwystępuje z dolomitem i kalcytem, rzadziej z pozostałymi siarczkami. Tworzy regularne, własnokształtne kryształy o czarnei lub ciemnobrunatnej barwie, pokroju tabliczkowym i rozmiarach do 2-3 cm (fotografia 2).
Kalcyt (CaCO3). Najpowszechniej występujący w kamieniołomach minerał. Szczególnie często spotykany w strefach uskokowych i krasowych. Przeważnie bezbarwny i przezroczysty, o pokroju romboedrycznym, krótkosłupkowym oraz charakterystyczne „wilcze zęby" (fotografia 1).
Dolomit (Ca, Mg (CO3)2). Najczęściej spotykany na północnych ścianach kamieniołomów w strefach dolomityzacji. Struktura o barwie białej do bladożółtej, charakterystycznym dla dolomitu siodełkowatym pokroju osiągają rozmiary do 1 cm, przeważnie są mniejsze (fotografia 7). Pokrywają niekiedy całe powierzchnie pustek skalnych.
Największe nagromadzenie minerałów występuje na południowo-zachodniej ścianie kamieniołomu „Wapienno" oraz w rozleglej strefie uskokowej pomiędzy dwoma głównymi wyrobiskami. Np. kryształy pirytu mogą osiągać rozmiary powyżej 50 cm. Natomiast szczególnie dobrze wykształcone „kalcyty” spotykane są w środkowo-wschodniej części kamieniołomu „Wapienno". Pojedyncze kryształy dochodzą do 30 cm i są często bezbarwne i dobrze wykształcone.
Źródło: Krajobrazy pałuckich wapieni. Stowarzyszenie Ekologiczne w Barcinie pod redakcją Janiny Drążek i inni.
Zdjęcia własne autora
Zadania do wykonania: wszystkie ww. zdjęcia zostały wykonane na skale, która znajduje się ok. 5m od kordów. Podejdź do niej i postaraj się odpowiedzieć na poniższe pytania
-
Na głazie przed którym, stoisz znajdziesz kilka charakterystycznych minerałów (zdjęcia powyżej). Obejdź skałę i odpowiedz, którego minerału na głazie jest najwięcej?
- Na skale zauważysz pewien nalot. Skąd się tam wziął i jaką ma barwę?
-
Który z minerałów w kamieniołomie najczęściej występuje z pirytem?
-
Możesz załączyć zdjęcie swoje lub gpsa (opcjonalnie) na tle głazu lub pieca.
Logowanie: Odpowiedzi proszę wysyłać na mój profil. Ten Earthcache może być logowany od razu, nie musisz czekać na moją odpowiedź. Pamiętaj tylko, że logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane. Powodzenia!
UWAGA!!! Osoby zmotoryzowane bardzo proszę o pozostawienie auta na parkingu. Jest to konieczne bo w przeciwynym przypadku zainteresuje się Wami ochrona, która wie o skrytkach i geocacherach ale należy to powiedzieć.