Wakken, Parochiekerk Sint-Petrus en Sint-Catharina

Deze geocache maakt deel uit van de Church Micro Belgium serie geocaches.
Meer informatie over deze reeks kan U HIER vinden:

Laatclassicistische parochiekerk, gebouwd in 1790-1794 naar ontwerp van architect Colin, ter vervanging van een romaanse kerk met achtzijdige toren op dezelfde locatie. Niet-georiënteerde kerk, waarvan het portaal in de as van de tegenoverliggende Kasteeldreef en kasteel ligt. Aan drie zijden omringd door het kerkhof, achteraan met uitzicht op de Mandelvallei. Gelegen aan de zuidoostelijke hoek van het driehoekige dorpsplein, aan de hoofdweg richting Tielt enerzijds en richting Deinze anderzijds.

Historiek

Een eerste vermelding van de parochie "Wacken", daterend uit 791, is terug te vinden in de Sint-Pietersabdij te Gent. Rond 850 wordt er gewag gemaakt van de schenking van onder meer een kerk, gelegen in Wakken, aan de Sint-Pietersabdij, door een zekere Gontbertus en zijn vrouw Thiadwara. Bij het ontstaan van de parochie, behoort Wakken tot het bisdom Noyon-Doornik, na opsplitsing van het bisdom in 1146, komt Wakken onder beheer van Doornik. Door een verdere onderverdeling van het bisdom, in het begin van de 13de eeuw, valt Wakken onder de bevoegdheid van de dekenij Roeselare, behorende tot het aartsdiakonaat Gent. Vanaf 1559 wordt dit het bisdom Gent, dekenij Tielt, en vanaf 1803, bisdom Brugge.

De oudste kerk op deze locatie is een merkwaardige, georiënteerde romaanse kerk, met achtkantige toren, te zien op een gravure uit Sanderus' Flandria Illustrata (1641-1644). Deze kerk doorstaat de woelige 17de eeuw niet zonder kleerscheuren. In 1690 is er sprake van de verwoesting van de kerk door de Fransen, zodat het hoogkoor dient hersteld te worden en de grote klok hergoten. In 1695-1696 ondergaat de kerk plunderingen door de Fransen als gevolg van de Negenjarige Oorlog. Na de Vrede van Utrecht in 1713 kent de kerk een relatief rustige periode, het romaanse gebouw echter geraakt stilaan in verval. Vanaf 1739 wordt de slechte toestand van de kerk hoe langer hoe meer aangekaart, herstellingen dringen zich op. Een eerste reeks reparaties uitgevoerd in 1747, 1749 en 1754, betreffen het dak, de goten en de stenen kuip van de toren. Vanaf 1767 volgen werken aan het orgel, wordt het doksaal vergroot en legt men een nieuwe vloer. In de daaropvolgende jaren beperkt men zich tot kleinere herstellingen, maar zonder veel gevolg, want het verslag van de decanale visitatie uit 1779 waarschuwt voor instortingsgevaar in verband met de toren. Vanaf 1782 is de toestand dermate erg dat graaf de Maldeghem aandringt op herbouw van de kerk. Het duurt echter tot 1787 tot de Sint-Pietersabdij bouwmeester Van Hastel aanstelt voor de inspectie van de kerk en architect Colin voor het opmaken van de plannen. In 1788 en 1789 begint de afbraak en wordt nieuw bouwmateriaal aangebracht.

In 1790 start de bouw. Getuige hiervan zijn de gevelstenen links van het inkomportaal, met de namen van de beschermheren. De wijdingsdatum is niet gekend. De nieuwe kerk kan echter de komende problemen van de parochie niet verhinderen. De Franse overheersing zorgt voor een klimaat van onverdraagzaamheid tegenover het katholicisme, kerkelijke goederen worden geconfisqueerd en verbeurd verklaard. In Wakken verdwijnen het kruis en de klokken van de klokkentoren. Vanaf 1801 zorgt het Concordaat van Napoleon voor een mildere houding van de Franse overheerser tegenover de katholieke godsdienst. De staat blijft evenwel een grote invloed uitoefenen op het kerkelijk leven.

Weinig 19de-eeuwse bronnen over de kerk zijn bewaard. Vermoedelijk is tijdens het verhuizen van de pastorie veel verloren gegaan. Naar verluidt wijst een chronogram erop dat de kerk pas in 1839 gewijd zou zijn: "FRANCISCUS RENATUS BOUSSEN PRAESUL BRUGENSIS CONSECRAT ECCLESIAM IN WACCKEN". Het interieur van de kerk, dat onder de Franse bezetting nog nauwelijks was gebruikt is grotendeels 19de-eeuws. De graven van Maldeghem zijn milde schenkers van heel wat van de ornamenten en bemeubeling, onder meer twee altaarstukken uit Brussel (1845-1848), een nieuw orgel (1852) en het schilderij 'De onthoofding van de Heilige Catharina' van Rowijs uit Brussel (1862).

De kerk loopt tijdens beide wereldoorlogen beschadigingen op. Eerst tijdens de terugtrekking van de Duitse bezetter in 1918 (onder meer aan het dak, sacristie en interieur). In 1923 krijgt het interieur een beschildering, in 1931 wordt een nieuw altaar van de Heilige Catharina opgericht en in 1936 ondergaat de kerk een grote onderhoudsbeurt, met onder meer het leggen van een nieuwe vloer. Tijdens de Tweede Wereldoorlog krijgt de kerk het erger te verduren: beschietingen op 26 mei 1940 zorgen voor ernstige schade aan dak en kerktoren. De herstelling is in 1942 al een feit. Eerst worden in 1945 nog de glasramen van het Heilige Petrus en het Heilig Hart aangepakt, maar de echte restauratie van de kerk begint pas in 1950-51. Achter het schilderij van het Onze-Lieve-Vrouw–altaar ontdekt men een schilderij van Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart. In 1963 aanbrengen van centrale verwarming, en vervangen van vijf kerkvensters (drie in het koor en twee nabij het doopvont). Kroonluchters en de rode tapijten dateren uit 1973 en de houten trede in het koor uit 1977.

https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/84630