Skip to content

Śladem Kolejki Wąskotorowej: Most nad Roztokami Traditional Cache

Hidden : 4/2/2022
Difficulty:
2.5 out of 5
Terrain:
3 out of 5

Size: Size:   small (small)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Początek XX wieku na obszarze Bieszczadów kojarzy się przede wszystkim z rozkwitem przemysłu drzewnego. Związana z nim ściśle, prócz tartaków wodnych i parowych i wodnych, była sieć wąskotorowych kolejek, których zadaniem było dostarczyć surowiec do małych fabryk oraz na bocznice kolei normalnotorowej. Jedna z nich znajdowała się we wschodniej części Bieszczadu, na stacji w Górskich Sokolikach. To tutaj swój bieg rozpoczynała najdłuższa w dorzeczu górnego Sanu kolejka do Ustrzyk Górnych.

Wybudowana w latach 1900-1905 linia połączyła początkowo Sokoliki Górskie i Stuposiany, a tuż po I wojnie światowej została przedłużona do Ustrzyk Górnych. Całkowita jej długość liczyła sobie nieco ponad 30 km, jeśli nie liczyć kilku bocznych odgałęzień w dolinę potoku Terebowiec (ok. 4,5 km), w górę potoku Rzeczyca (ok. 1,8 km) oraz w Bereżkach (ok. 1,8 km), które to pozwalały na eksploatację lasów dotąd niemal niedostępnych.

Ciekawostką było torowisko wzdłuż potoku Roztoki, gdzie w górnym jego odcinku znajdowały się trzy klauzy, które spiętrzały wodę. Do dziś zachowały się zbutwiałe pnie pozostawionych wzdłuż brzegów kłód. Po dawnym użytkowaniu lasu pozostał tutaj również ślad językowy – nazwa „Portasz”, w słownictwie huculskim oznaczająca składowisko drewna przeznaczonego do dalszego transportu oraz nazwa „Łociczki”, oznaczająca zabudowę brzegów potoku.

Główna stacyjka formowanych składów znajdowała w Pszczelinach, gdzie znajdowały się też budynki mieszkalne pracowników kolejki obsługujących tabor i spedycję drewna.

Z chwilą zakończenia inwestycji rozpoczęła się intensywna eksploatacja lasów w formie zrębów zupełnych, o powierzchni od kilku do kilkunastu hektarów. Liczne spółki handlowe kupowały lasy „na pniu”. Kursowały cztery lokomotywki opalane polanami bukowymi: „Maryśka”, „Zośka”, „Madziarka” i „Baligrodka”, przeznaczone do docelowego wywożenia drewna z Pszczelin do Sokolik.

(19,0 km) Samo tylko przejście kolejki na prawą stronę doliny potoku Roztoki kosztowało budowniczych sporo wysiłku. Świadczą o tym potężne filary po moście na Roztokach a także przy ich nieodległym dopływie, kilkaset metrów w kierunku Mucznego. Po pierwszym moście przy dopływie zachował się tylko jeden przyczółek i filar kamienny, po minięciu którego kolejka skręcała w lewo, później w prawo i wychodziła w górę potoku Roztoki przyklejona niemal do stromego zbocza. Po dziś dzień nadal obsuwa się tutaj ciągle ziemia i spadają kamienie. Kolejka wjeżdżała następnie ostrym łukiem na most o potężnych, zachowanych do dziś w dobrym stanie, filarach, po czym zakręcała dalej w dół potoku Roztoki.

W okolicy dzisiejszego mostu istniało odgałęzienie w prawo, w górę doliny Roztok. Według relacji leśników i osób dobrze orientujących się w terenie przebieg tej odnogi jest nadal wyraźny. Wędrując dnem wąwozu odnaleźć można także jej materialne ślady w postaci starych szyn czy zbutwiałych podkładów. Podobno część z nich najłatwiej znaleźć w samym potoku. Odnoga ta miała wg szacunków ok. 1 km długości.

Po moście zachowały się dwa wysokie kamienne filary po obu stronach potoku, oraz jeden mały, zniszczony nieco podczas budowy leśnej drogi, a od strony Mucznego słabo widoczny przyczółek. Odtąd nasyp przebiegał wzdłuż obecnej drogi i tuż przed bramą kierował się w stronę obecnego obiektu noclegowego w Tarnawie. Dopiero dalej, wśród łąk ponad wsią pozostał dobrze widoczny ślad kolejki, przebiegający praktycznie w linii prostej, zarośnięty obecnie krzakami olchy. Urywa się on w okolicy drogi, która ponownie spotyka się z trasą byłej kolejki po minięciu stajni i zabudowań gospodarczych BdPN. Po przejściu przez drogę kolejka dużym łukiem skręcała w lewo na południe. Obecnie nie zachował się jednak żaden ślad z uwagi na duże prace rekultywacyjne gospodarującego tutaj wcześniej "Igloopolu".

UWAGA! Żeby zalogować kesza nie musisz schodzić ze skarpy, musisz jednak zbliżyć się do terenu potencjalnie niebezpiecznego. Uważaj na siebie, szczególnie kiedy jest ślisko, albo zalega śnieg!

Additional Hints (Decrypt)

j / va

Decryption Key

A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M
-------------------------
N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z

(letter above equals below, and vice versa)