To jest skrytka EarthCacheTM i nie posiada fizycznego pojemnika.
Jeśli chcesz zaliczyć znalezienie EarthCacheTM powinnaś/powinieneś/powinniście/powinno się, odpowiedzieć na pytania zamieszczone w opisie tej skrytki i przesłać je do mnie za pomocą formularza kontaktowego. Logować można bezpośrednio po wysłaniu do mnie odpowiedzi, a jeśli coś w nich będzie nie tak, zgłoszę się do Ciebie/do Was i pomogę w zadaniu.
Będziesz potrzebować butelkę na wodę, np. PET 0,5L , opcjonalnie papierek lakmusowy.
Ile jest w Polsce linii metra, to chyba jest ogólnie znany fakt. A ile za to było planowania (przebiło chyba wszystkie plany 6-letnie) to trochę strach zgadywać lub też szukać konkretnych liczb. Niemniej jednak metro ten podziemny tramwaj to całkiem fajna sprawa jak się już taki znajdzie.....gdzieś w okolicy. Ale za nim powstanie.......
Dla prawie każdego obiektu lub budowli przed jej realizacją prowadzone są tak zwane badania geotechniczne - nie inaczej było przy planowaniu metra. Badania takie polegają na wykonaniu otworów o różnej głębokości. Otwory takie pozwalają poznać budowę geologiczną podłoża, występowanie wód podziemnych. Podczas takich badań pobiera się próbki przewiercanych warstw geologicznych, próbki wód. A na podstawie próbek określa się rodzaj warstwy (typ gruntu, gleby, skały, można też określić ich wiek). Tak możemy poznać właściwości danej warstwy, głównie "geotechniczne" mówiące o przydatności dla wybudowania danego obiektu lub budowli.
Głębokie są te odwierty ? otóż muszą być "trochę" głębsze niż głębokość fundamentu na którym będzie budowany dany obiekt lub budowla, lub sięgać głębiej niż coś ma być zakopane, na przykład metro lub jakiś rurociąg.
Właśnie takie badania jak te opisane powyżej pozwoliły rozpoznać dokładniej budowę geologiczną rejonu Mistrzejowic w obecnej Nowej Hucie. Przy okazji dzięki nim w tym rejonie znajdują się obecnie dwa ujęcia wód jurajskich (P-3 na osiedlu Piastów i P-4 na osiedlu Bohaterów Września) o mineralizacji (czyli zawartości soli mineralnych w niej rozpuszczonych) powyżej 1000 mg/litr (Haładus, 2001, Haładus, 1997).
Odwiert P-3 na który wskazują współrzędne tego EarthCache, osiagnął głębokość 170mppt - przewiercając kolejno: do głębokości 15m warstwy miocenu środkowego, następnie do głębokości około 42,5m warstwy wieku kredy, w końcu do końcowej głębości 170m przewiercono warstwy wieku jury (wapienie).
Charakterystyczną cechą budowy geologicznej Krakowa a także Nowej Huty są zręby i rowy tektoniczne. Powstały one w orogenezie alpejskiej. Najbardziej znanym przykładem takiej formy tektonicznej jest zrąb Wawelu. Zręby tektoniczne przedzielone są rowami. Do rowów tektonicznych zalicza się między innymi: rów Rudawy, rów Wisły, rów Dębnicki, rów Nowej Huty. W centrum Krakowa można natknąć się na kilka mniejszych rowów tektonicznych, które ograniczają bądź rozdzielają zręby tektoniczne. Na obszarach, na których występują rowy lub obniżenia tektoniczne, strop podłoża jurajsko-kredowego zawiera się pomiędzy 40 a 70 metrami pod poziomem terenu. Do miejsc, w których strop znajduje się głębiej, możemy zaliczyć Rów Krzeszowicki (ponad 100 m) oraz w rejonie Nowej Huty (300– 400 m). Zręby tektoniczne utworzone są przez utwory jurajskie. Są to wapienie, które najczęściej występują w postaciach: gruboławicowej, skalistej, płytowej.
W utworach trzeciorzędowych znaczące, ciągłe poziomy wodonośne napotkać można jedynie w przewarstwieniach piasków bogucickich na terenie Czyżyn i Nowej Huty. W miejscach, w których utwory trzeciorzędowe spotykają się z jurajsko-kredowymi, natrafić można na wody pod ciśnieniem. Zazwyczaj posiadają zwierciadło artezyjskie usytuowane od kilku do kilkunastu metrów ponad powierzchnią terenu.
W utworach jurajskich wody podziemne występują – podobnie jak w utworach kredowych – w wapiennych szczelinach i próżniach krasowych, które ulokowane są zazwyczaj w zrębach oraz rowach tektonicznych. Zwierciadło występuje w nich jako swobodne i położone jest na głębokości od kilku do kilkunastu metrów pod poziomem terenu
Zdjęcie :Widok na ujęcie wody w osiedlu Piastów, za nim ogrodzony odwiert.
Wody odkryte w przewierconych warstwach jurajskich, podczas badań wykonywanych w celu rozpoznania podłoża geologicznego dla budowy linii metra w Krakowie w otworach P-3 i P-4 zawierają żelazo. Żelazo w wodzie jest głównie pochodzenia naturalnego. Jego źródło stanowią skały magmowe i osadowe. Żelazo uwalniane jest ze skał w procesie hydrolizy i działania rozpuszczonego w wodzie dwutlenku węgla. Występowaniu żelaza w wodzie sprzyja jej niskie pH oraz obecność związków organicznych.
Już nawet przy niewielkich przekroczeniach żelaza, woda z kranu może być mętna oraz charakteryzować się zmienioną barwą. Przy wyższych stężeniach dodatkowo dochodzi jeszcze metaliczny posmak i zapach. To skutecznie zniechęca do spożywania wody bezpośrednio, a nawet do przyrządzania na jej bazie napojów gorących i potraw.
Wody z otowrów P-3 P-4 określono je jako wody o właściwościach leczniczych typu 0,12% SO4-HCO3-Cl-Na-Mg-Ca. Zatwierdzone zasoby wynoszą odpowiednio 2,5 i 0,5 m3/h. Ujęcia wód mineralnych znajdują się również na osiedlach Tysiąclecia oraz Dywizjonu 303.
Niestety nie nadają się one obecnie do spożycia przez ludzi.
Poniżej mapka z lokalizacją wszystkich czterech studni.
Aby zaliczyć tego EarthCache musisz udać się na wskazane współrzędne i odpowiedzieć na poniższe pytania.
Będziesz potrzebować butelkę na wodę, np. PET 0,5L , opcjonalnie papierek lakmusowy.
Odpowiedz na poniższe pytania:
1. Jaki zapach ma woda z ujęcia w osiedlu Piastów?
2. Jaki ta woda ma smak? Zanurz tylko koniec języka (nie pij) Jak myślisz czym to jest spowodowane?
3. Wynikiem czego jest nalot w części zlewowej ujęcia P3 w osiedlu Piastów (pod kranami z wodą)? Czy w ujęciu P4 jest inny?
4. Do butelki nabierz wody z ujęcia P3 i zakręć - dokonaj obserwacji po upływie godziny - smak, zapach, czy ulotnił się jakiś gaz po otwarciu butelki?
5. Zrób zdjęcie, opcjonalnie: sobie, swojemu odbiornikowi GPS albo xWG z ujęciem P3 lub P4.
Opcjonalnie: jeśli masz papierek lakmusowy zbadaj pH wody. Możesz również powtórzyć to doświadczenie z wodą z ujęcia P4 i porównać rezultaty.
Źródła:
- Własne obserwacje i materiały
- Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski - Arkusz Niepołomice (974) - PIG Warszawa 2021
- http://geoportal.pgi.gov.pl/atlasy_gi/atlasy/krakow
- Dokumentacja hydrogeologiczna ujęcia wód jurajskich o właściwościach leczniczych ujętych otworem P-4 na Osiedlu Piastów w Krakowie-Mistrzejowicach. (Haładus W , 1997)
- Dokumentacja hydrogeologiczna zasobów eksploatacyjnych wód podziemnych o właściwościach leczniczych ujętych otworami P-1 na Osiedlu Tysiąclecia i P-3 na Osiedlu Bohaterów Września w Krakowie-Mistrzejowicach. (Haładus W , 2001)
- Geologiczne uwarunkowania budowy metra w Krakowie i możliwości wykorzystania metod geofizycznych w ich ocenie - dr hab. inż.Elżbieta Pilecka (Transport miejski i regionalny 11.2016)
Zdjęcia: własne