Камениот мост во Скопје е една од главните атракции на градот. Се наоѓа над реката Вардар. Како што сугерира името, изградена е од камен. Има многу карпи, но која карпа точно шетаат многу луѓе овде секој ден? Мостот е заѕидан со блокови од варовник, поконкретно травертин. Овој материјал потекнува од блискиот кањон Матка. Вреди да се погледне одблизу на градежните блокови на камениот мост.
Општи информации за варовник
Варовникот опишува морска седиментна карпа составена главно од калциум карбонат. Таа е бела во чиста форма, но разни хемиски нечистотии и примеси предизвикуваат карпата да се појави во други нијанси. Варовникот еволуирал пред 145 до 65 милиони години во морските води, особено во Кредското Море, од животни како што се ракови, варовнички алги, корали, школки и брахиоподи, кои оставиле варовнички органски делови откако умреле. Тие се населиле на дното и постепено биле исцедени од морето што се повлекува. Во текот на милиони години, овие наоѓалишта станувале сè покомпактни и полека биле зацементирани во стабилна маса со дејство на минерали како калцит, гипс или доломит. И денес, фосилните отпечатоци на оние суштества кои служеле како почетен материјал може да се најдат во многу варовници.
Формирање и својства на травертин
Травертинот е карпа која исто така припаѓа на семејството на варовници. Веќе бил популарен како градежен материјал кај Римјаните, дури од него бил изграден и Колосеумот. Таа е една од континенталните седиментни карпи. Травертинот бил, и сè уште е, формиран од протечена свежа вода и претходно постоечки варовник или мермер од кој потекнува карбонатот. Алтернативно, травертините може да се формираат и од термални извори, како во познатите тераси од варовник Памуккале. Ова го разликува од другите варовници како што се варовникот од школка и варовникот од Јура, кои биле формирани од солена вода во маргиналните мориња. За геолозите, травертинот се смета за многу млада карпа, која се формирала под низок притисок. Познатите наоѓалишта ретко се постари од два милиони години. За споредба: варовникот од школка е формиран пред околу 240 милиони години.
Травертинот е доста вообичаен низ целиот свет. Поради ниската цврстина на Мохс од 3, травертинот е лесен за работа, но поради неговата структура не е многу отпорен на временските услови.
Травертинот може да има различни бои кои се движат од жолта, беж до кафеава и црвеникаво кафеава, бела или сива, во зависност од минералите или органските примеси содржани во карпата и од местото каде што е пронајден.
Кафеавите тонови на травертин се објаснуваат со соединенијата на железо во карпата, додека глинените минерали ја обојуваат карпата во сива боја, хематит предизвикува црвено-кафени бои, а кварцот ја обојува карпата посветла.
Слојот често се забележува во травертинот. Травертините обично имаат порозна структура со шуплини, често со јасна лента. Оваа лента се должи на промена на бојата и порозноста. За време на формирањето на карпата, често се вклучени делови од растенија. Самата карпа речиси целосно се состои од калциум карбонат, кој особено добро се акумулира во ладна изворска вода со ниска pH вредност. Ако изворската вода потоа излезе, нејзината температура исто така се зголемува. Така водата губи калциум карбонат, материјалот испаѓа и на крајот се таложи слој по слој како травертин во форма на безброј мали кристали. Поради историјата на неговото потекло, поединечните слоеви не се секогаш сто проценти поврзани. Можни се и раздвојувачки слоеви направени од рудни минерали. Травертинот се јавува во дебелини до 30 метри. Долните слоеви се толку набиени од прекриениот притисок на помладите седименти што речиси и не остануваат пори и тие конечно се претвораат во густ варовник, матична карпа за кристален метаморфен мермер.
Највпечатливо нешто кај травертинот се порите и шуплините кои минуваат низ талогот, често во слоеви. Тие се должат на вградените растенија, делови од растенија и мали животни кои биле во водата кога биле формирани. Калцитните кристали се таложат на деловите на растението и создаваат кора од вар. Ова синтерување предизвикува растенијата да умрат. Заробените честички ќе се распаѓаат со текот на времето. Корите од вар остануваат зад себе и оставаат шуплини или пори. Овие често сè уште ја покажуваат надворешната структура на деловите на растението. Секундарните врнежи од калцит исто така може да ги пополнат шуплините или може да се наталожат калцитни кристали.
Погледнете внимателно на карпата на камениот мост и потоа ве молиме одговорете на следниве прашања пред да се најавите:
1. Дали травертинот е насекаде ист обоен и какви разлики во боја се забележуваат? Какви заклучоци може да се извлечат за минералите содржани?
2. Погледнете ги камените блокови овде на првиот лак на мостот и внимавајте на препознатливите слоеви. Каква сила и боја се тие?
3. Колку се големи порите во овие камења? Дали овие блокови биле откопани од горните или долните слоеви на карпите?
4. Фотографирајте ве на камениот мост и прикачете го на вашиот трупец!
Испратете ми е-пошта со вашите одговори! Можете да се најавите веднаш по испраќањето на одговорите. Ако нешто не е во ред, ќе ве известам. Не треба да чекате за објавување на дневникот! Се надевам дека ќе уживате во ова геолошко патување на откритија!
The stone bridge in Skopje is one of the city's most important sights. It is located over the Vardar River. The name already says that it is built of stone. There are many rocks, but exactly what kind of rock do many people walk over here every day? The bridge is walled with limestone blocks, more precisely travertine. This material comes from the nearby Matka Canyon. It is worth taking a closer look at the building blocks of the stone bridge.
General information on limestone
Limestone describes a marine sedimentary rock consisting mainly of calcium carbonate. It is white in colour in its pure form, but various chemical impurities and admixtures can cause the rock to appear in other shades. Limestone developed 145 to 65 million years ago in marine waters, especially in the Cretaceous Sea, from animals such as crabs, calcareous algae, corals, mussels and arthropods, which left behind calcareous organic parts after they died. These were deposited on the bottom and gradually drained as the sea receded. Over millions of years, these deposits became more and more compacted and were slowly cemented into a stable mass under the influence of minerals such as calcite, gypsum or dolomite. Even today, many limestones contain the fossil imprints of the creatures that served as the source material.
Origin and properties of travertine
Travertine is a rock that also belongs to the limestone family. It was already popular with the Romans as a building material, and even the Colosseum was built of it. It belongs to the continental sedimentary rocks. Travertine was and still is formed from flowing fresh water and pre-existing limestone or marble, from which the carbonate originates. Alternatively, travertine can also be formed from thermal springs, as in the famous limestone terraces of Pamukkale. This distinguishes it from other limestones such as shell limestone and Jurassic limestone, which were formed in marginal seas from salt water. Geologists consider travertine to be a very young rock, formed under low pressure. Known deposits are rarely older than two million years. By comparison, shell limestone was formed around 240 million years ago.
Travertine is quite widespread worldwide. Travertine is easy to work with due to its low Mohs hardness of 3, but its structure makes it less resistant to weathering.
Travertine can have different colours, which vary from yellow, beige to brown and reddish brown, white or grey, depending on the minerals or organic admixtures contained in the rock, as well as with the place of discovery.
Brown tones of travertine are explained by iron compounds in the rock, while clay minerals colour the rock grey, haematite causes reddish-brown colouring and quartz colours the rock lighter.
Stratification is often recognisable in travertine. Travertines usually have a porous structure with cavities, often with distinct banding. This banding is due to a change in colour and porosity. During the formation of the rock, plant parts are often included. The rock itself consists almost entirely of calcium carbonate, which accumulates particularly well in cold spring water with a low pH value. If the spring water then leaks out, its temperature also rises. Thus the water loses calcium carbonate, the substance precipitates and finally settles in the form of countless small crystals layer by layer as travertine. Due to the history of its formation, the individual layers are not always one hundred percent connected to each other. Separating layers of ore minerals are also possible. Travertine occurs in thicknesses of up to 30 metres. The lower layers are so strongly compacted by the overburden pressure of the younger sediments that hardly any pores remain and they finally turn into dense limestone, the source rock for crystalline metamorphic marble.
The most striking features of travertine are the pores and cavities that run through the sediment, often in layers. These are due to embedded plants, plant parts and small animals that were in the water during formation. Calcite crystals are deposited on the plant parts and form a lime crust. This sintering causes the plants to die. The enclosed particles decompose over time. The lime crusts remain and leave behind cavities or pores. These often still show the outer structure of the plant parts. Secondary calcite precipitation can also fill cavities or deposit calcite crystals.
Take a close look at the rock at the stone bridge and then answer the following questions before logging.
1. Is the travertine the same colour everywhere or what colour differences can be recognised? What conclusions can be drawn about the minerals it contains?
2. Look at the stone blocks here at the first arch of the bridge and look for recognisable layers. What is their thickness and colour?
3. How big are the pores in these stones? Were these blocks more likely to have been quarried from upper or lower layers of rock?
4. Take a photo of yourself on the stone bridge and post it on your log!
Send me an email with your answers! After sending your answers, you can start logging immediately. If something is wrong, I will contact you. You don't have to wait for the log to be released! Have fun on this geological journey of discovery!
Die Steinbrücke in Skopje ist eine der wichtigsten Sehenswürdigkeiten der Stadt. Sie befindet sich über dem Fluss Vardar. Der Name sagt schon, dass sie aus Stein gebaut ist. Gesteine gibt es viele, aber über welches Gestein genau laufen hier täglich viele Menschen? Die Brücke ist mit Kalksteinblöcken, genauer gesagt Travertin, ummauert. Dieses Material stammt aus dem nahegelegenen Matka-Canyon. Es lohnt sich, einen genaueren Blick auf die Bausteine der Steinbrücke zu werfen.
Allgemeines zu Kalkstein
Kalkstein beschreibt ein marines Sedimentgestein, das hauptsächlich aus Calciumcarbonat besteht. Es ist in seiner reinen Form von weißer Farbe, verschiedene chemische Verunreinigungen und Beimengungen führen jedoch dazu, dass das Gestein auch in anderen Farbtönen erscheinen kann. Kalkstein entwickelte sich vor 145 bis 65 Millionen Jahren in marinen Gewässern, vor allem im Kreidemeer, aus Tieren wie Krebsen, Kalkalgen, Korallen, Muscheln und Armfüßern, die nach dem Absterben kalkhaltige organische Teile hinterließen. Diese lagerten sich am Grund ab und wurden durch das Zurückgehen des Meeres allmählich entwässert. Im Laufe von Millionen von Jahren verdichteten sich diese Ablagerungen immer mehr und wurden unter Einwirkung von Mineralien wie Calcit, Gips oder Dolomit langsam zu einer stabilen Masse verkittet. Noch heute finden sich in vielen Kalksteinen die fossilen Abdrücke jener Lebewesen, die als Ausgangsmaterial dienten.
Entstehung und Eigenschaften von Travertin
Travertin ist ein Gestein, das ebenfalls zur Familie der Kalksteine gehört. Schon bei den Römern war es als Baustoff beliebt, sogar das Kolosseum wurde daraus erbaut. Es zählt zu den kontinentalen Sedimentgesteinen. Travertin entstand und entsteht noch immer aus fließendem Süßwasser und bereits vorhandenem Kalkstein oder Marmor, von denen das Carbonat stammt. Alternativ können Travertine auch aus Thermalquellen entstehen, wie bei den berühmten Kalkterrassen von Pamukkale. Damit unterscheidet es sich von anderen Kalksteinen wie Muschelkalk und Jurakalkstein, die in Randmeeren aus Salzwasser entstanden. Für Geologen gilt Travertin als sehr junges Gestein, was unter geringem Druck entstand. Bekannte Vorkommen sind selten älter als zwei Millionen Jahre. Zum Vergleich: Muschelkalk entstand vor rund 240 Millionen Jahren.
Travertin ist weltweit recht verbreitet. Travertin lässt sich aufgrund der geringen Mohshärte von 3 leicht bearbeiten, ist durch seine Struktur jedoch wenig verwitterungsbeständig.
Travertin kann unterschiedliche Färbungen aufweisen, welche von gelb, beige bis braun und rotbraun, weiß oder grau, abhängig von den im Gestein enthaltenen Mineralen oder organischen Beimengungen sowie mit dem Fundort variieren.
Brauntöne von Travertin werden mit Eisenverbindungen im Gestein erklärt, während Tonminerale das Gestein grau färben, Hämatit rotbraune Färbungen bewirkt und Quarze das Gestein heller färben.
Häufig ist im Travertin eine Schichtung erkennbar. Travertine weisen meist ein poröses Gefüge mit Hohlräumen auf, mit häufig deutlicher Bänderung. Diese Bänderung ist auf einen Wechsel in der Farbe und Porosität zurückzuführen. Bei der Bildung des Gesteins kommt es oft zum Einschluss von Pflanzenteilen. Das Gestein selbst besteht fast gänzlich aus Calciumcarbonat, was sich an kaltem Quellwasser mit niedrigem pH-Wert besonders gut anreichert. Tritt das Quellwasser dann aus, steigt auch dessen Temperatur. So verliert das Wasser Calciumcarbonat, der Stoff fällt aus und setzt sich schließlich in Form von unzähligen kleinen Kristallen Schicht für Schicht als Travertin ab. Durch die Entstehungsgeschichte bedingt, sind die einzelnen Lagen nicht immer hundertprozentig miteinander verbunden. Es sind auch Trennlagen aus Erzmineralien möglich. Travertin kommt in Mächtigkeiten bis zu 30 Metern vor. Die unteren Schichten werden durch den Überlagerungsdruck der jüngeren Sedimente so stark verdichtet, dass kaum noch Poren erhalten bleiben und sie schließlich in dichten Kalkstein übergehen, als Ausgangsgestein für kristallinen metamorphen Marmor.
Das Auffälligste am Travertin sind die Poren und Hohlräume , welche sich durch das Sediment ziehen, häufig auch lagig aneinander gereiht. Diese sind auf eingebettete Pflanzen, Pflanzenteile und Kleintiere zurückzuführen, die sich bei der Entstehung im Wasser befanden. An den Pflanzenteilen lagern sich die Calcitkristalle ab und lassen eine Kalkkruste entstehen. Durch diese Versinterungen sterben die Pflanzen ab. Die eingeschlossenen Teilchen werden mit der Zeit zersetzt. Die Kalkkrusten bleiben zurück und hinterlassen so Hohlräume beziehungsweise Poren. Diese zeigen oft noch die äußere Struktur der Pflanzenteile. Durch sekundäre Calcitausscheidungen können auch Hohlräume wieder zugefüllt beziehungsweise Calcitkristalle abgelagert werden.
Schaut euch das Gestein an der Steinbrücke genau an und beantwortet dann bitte vor dem Loggen folgende Fragen:
1. Ist das Travertin überall gleich gefärbt bzw. welche Farbunterschiede lassen sich erkennen? Welche Rückschlüsse auf enthaltene Mineralien lassen sich daraus ziehen?
2. Schaut euch die Steinblöcke hier am ersten Bogen der Brücke an und achtet auf erkennbare Schichten. Welche Stärke und Färbung weisen diese auf?
3. Wie groß sind die Poren in diesen Steinen? Wurden diese Blöcke demzufolge eher aus oberen oder unteren Gesteinsschichten abgebaut?
4. Macht ein Foto von euch auf der Steinbrücke und hängt es an euren Log!
Schickt eine Mail mit euren Antworten an mich! Nach dem Absenden der Antworten könnt ihr gleich loggen. Falls etwas nicht in Ordnung ist, melde ich mich. Ihr braucht nicht die Logfreigabe abwarten! Ich wünsche euch viel Spaß bei dieser geologischen Entdeckungsreise!
Quellen: wikipedia, geowiki.geo.lmu.de