Borowik szlachetny (Boletus edulis)
Nazywany też: borowik jadalny, grzyb biały, grzyb prawdziwy, grzyb sprawiedliwy, borowy, grabak, prawak, prawdzik, prawdziwek, prawdziwiec, prawdziwik, prawdziwy, prawik, prawy
Borowik szlachetny, zwany inaczej prawdziwkiem, jest jednym z najbardziej poszukiwanych grzybów jadalnych. Na terenach krajów słowiańskich jego walory smakowe doceniane są od setek lat. Początkowo borowiki były suszone i używane jako przyprawa, z czasem stały się nieodłącznym elementem kuchni szlacheckiej i magnackiej.
Sezon na borowika szlachetnego zaczyna się już w maju i trwa do listopada. Czasem zdarza się, że grzyby te można spotkać w lasach jeszcze w grudniu.
Borowik szlachetny występuje w lasach iglastych, liściastych i mieszanych. Najobficiej rośnie w górskich drzewostanach świerkowych, w miejscach świetlistych i na skraju lasu. Owocniki wyrastają pojedynczo, często w niewielkich grupach, zdarza się, że tworzą kręgi. Spotkać go można w Europie i Ameryce Północnej, a także w Nowej Zelandii oraz południowej części Afryki.
Owocnik osiąga wielkość od 6 do 25 cm. średnicy. U młodych osobników jest biały, z czasem robi się piaskowy, aż w końcu przybiera barwę jasnobrązową lub ciemnobrązową. Kształt owocnika początkowo jest półkolisty, później robi się wypukły i poduchowaty. Skóra kapelusza jest sucha, i matowa, nie oddziela się od miąższu. Może być gładka lub pomarszczona. U starych osobników staje się lepka.
Rurki borowika szlachetnego osiągają długość od 8 do 30 mm. Są drobne i okrągłe. U młodych grzybów mają kolor biały lub kremowy, u starszych przybierają barwę żółtawooliwkową, żółtozieloną i oliwkowozieloną. U nasady są zatokowo wycięte. Dają się łatwo oddzielić od miąższu kapelusza.
Trzon osiąga wysokość od 5 do 20 cm, grubość od 1,5 do 10 cm. Jest koloru białego, szarobiałego lub piaskowego. U młodych grzybów trzon jest pękaty i głęboko osadzony w ziemi. U starszych osobników wydłuża się, stając się maczugowaty i baryłkowaty. Pokryty jest delikatną siateczką o białym lub jasnobrązowym zabarwieniu, która doskonale widoczna jest w górnej części trzonu.
Miąższ borowika szlachetnego zwykle ma kolor biały, czasem zdarza się, że jest kremowy lub piaskowy. U młodych osobników jest twardy, u starszych staje się gąbczasty. Nie zmienia swojej barwy w trakcie krojenia. Ma łagodny smak i przyjemny orzechowy zapach.
Borowik szlachetny bardzo często mylony jest z goryczakiem żółciowym – niejadalnym grzybem o bardzo gorzkim smaku. Młode osobniki obydwu gatunków są do siebie bardzo podobne, można je jednak łatwo odróżnić. U starszych goryczaków żółciowych rurki są lekko różowe lub przybierają odcień winnej czerwieni. Trzon goryczaka żółciowego ma barwę jasnożółtą i jest pokryty ciemniejszą, brązową, wypukłą i wyczuwalną siateczką, która jest znacznie wyraźniejsza niż w przypadku borowika. Po dotknięciu goryczak żółciowy brązowieje, natomiast borowik szlachetny nie zmienia swojej barwy.
Borowik szlachetny ma wysoką zawartość wody, więc jego wartość energetyczna jest niska (50-70 kcal/100 g). Borowik szlachetny jest bogatym źródłem białka (28-33 g/100 g suchej masy), fosforu, magnezu, potasu i żelaza oraz witamin - witaminy B1, B2, B3 i C. W owocnikach borowika naukowcy stwierdzili występowanie 8 aminokwasów egzogennych. Zawiera także węglowodany i składniki mineralne. Borowik szlachetny jest także źródłem zdrowych tłuszczów – 30 proc. całkowitej zawartości tłuszcz w owocnikach borowika stanowią wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Borowik szlachetny charakteryzuje się wysoką zdolnością do kumulowania metali ciężkich, w tym rtęci. Dlatego grzyby należy zbierać z dala od ruchliwych ulic i autostrad.
Borowik szlachetny, dzięki swojemu aromatycznemu zapachowi oraz smacznemu miąższowi, znalazł szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym. Nadaje się do bezpośredniego spożycia (jako składnik sałatek), suszenia, gotowania, duszenia i marynowania. Można z niego przyrządzać zupy grzybowe oraz sosy, które stanowią świetny dodatek do makaronów, ryżu, kaszy i mięs. Borowik szlachetny dodawany jest do wielu potraw prowansalskich, wiedeńskich oraz polskich (takich, jak bigos, uszka do barszczu, pierogi). Należy pamiętać o tym, że borowik szlachetny, jak wszystkie grzyby jest ciężkostrawny i nie powinien być spożywany przez dzieci i osoby starsze.
Boletus edulis (English: cep, penny bun, porcino or porcini) is a basidiomycete fungus, and the type species of the genus Boletus. Widely distributed in the Northern Hemisphere across Europe, Asia, and North America, it does not occur naturally in the Southern Hemisphere, although it has been introduced to southern Africa, Australia, New Zealand, and Brazil. Several closely related European mushrooms formerly thought to be varieties or forms of B. edulis have been shown using molecular phylogenetic analysis to be distinct species, and others previously classed as separate species are conspecific with this species. The western North American species commonly known as the California king bolete (Boletus edulis var. grandedulis) is a large, darker-coloured variant first formally identified in 2007.
The fungus grows in deciduous and coniferous forests and tree plantations, forming symbiotic ectomycorrhizal associations with living trees by enveloping the tree's underground roots with sheaths of fungal tissue. The fungus produces spore-bearing fruit bodies above ground in summer and autumn. The fruit body has a large brown cap which on occasion can reach 30 cm (12 in), rarely 40 cm (16 in) in diameter and 3 kg (6 lb 10 oz) in weight. Like other boletes, it has tubes extending downward from the underside of the cap, rather than gills; spores escape at maturity through the tube openings, or pores. The pore surface of the B. edulis fruit body is whitish when young, but ages to a greenish-yellow. The stout stipe, or stem, is white or yellowish in colour, up to 20 cm (8 in), rarely 30 cm (12 in) tall and 10 cm (4 in) thick, and partially covered with a raised network pattern, or reticulations.
Prized as an ingredient in various culinary dishes, B. edulis is an edible mushroom held in high regard in many cuisines, and is commonly prepared and eaten in soups, pasta, or risotto. The mushroom is low in fat and digestible carbohydrates, and high in protein, vitamins, minerals and dietary fibre. Although it is sold commercially, it is very difficult to cultivate. Available fresh in autumn throughout Europe and Russia, it is most often dried, packaged and distributed worldwide. It keeps its flavour after drying, and it is then reconstituted and used in cooking. B. edulis is one of the few fungi sold pickled.
“Borowik szlachetny (Boletus edulis)”
Aby rozwiązać zagadkę należy skompletować układankę :
To complete the puzzle, you need to complete the puzzle:
Borowik szlachetny (Boletus edulis)