Kolonizacja holenderska zalewowych terenów nadrzecznych, zwana potocznie olęderską, na terenach polskich zaczęła następować w XVI w. Napływ osadników spowodowany był z jednej strony prześladowaniami religijnymi, z drugiej zaś względami praktycznymi. Koloniści prezentowali wysoki poziom gospodarki i kultury osadniczej. Ze swoim ogromnym doświadczeniem w dziedzinie melioracji stanowili bardzo pożądany typ osadnika. Pierwszymi, którzy sprowadzili się w okolice Płocka, byli Mennonici pochodzący z Fryzji. Zasiedlali często kępy wiślane (np. Kepę Ośnicką), podpisując wcześniej kontrakt, na mocy którego otrzymywali m.in. 6 lat zwolnienia z opłat czynszowych, czy np. prawo decydowania o koszeniu/zaoraniu łąk na własne potrzeby, handlowania drzewem wyciętym na swoich gruntach, prawo do ustanowienia własnych sądów, prawo do pochówku zmarłych, zbudowania własnego zboru i szkoły. Holendrzy przybywali do Polski, jako ludzie wolni i kontrakt potwierdzał ten przywilej, dzięki czemu zyskiwali przewagę nad polskimi chłopami epoki pańszczyźnianej. Większość kolonizatorów ruszała dalej po upływie jednego kontraktu, głównie do Rosji. Mennonici także z racji religijnych przekonań - unikali służby wojskowej, co nie było akceptowane przez pruską administrację czasów zaborów, wprowadzającą niemiecki porządek i zmiany w dotychczas obowiązujących z osadnikami kontraktach. Fryzyjskich menonitów z czasem zastąpili ewangeliccy Olędrzy, którzy dorównywali swoim poprzednikom w sztuce melioracji.
EN
Dutch settlement (also known as “Olender settlement''), which targeted non-cultivated floodplains located along the rivers, was developed on the lands of the Commonwealth of Poland in the 16th century. The colonists originated in Friesland and Flanders and while their inflow was a result of religious persecution, it also had pragmatic reasons. Since the settlers were highly skilled in the art of land cultivation and settlement development, they were very desirable colonists. The first to come to the Płock area were the Mennonites from Friesland.
They were always settled either along rivers, in lowland and marshy areas called “kępa” (like Kępa Ośnicka for one example). The contract (called “Dutch Law” or “Olender Rights”} under which their villages were settled, was very advantageous. They had the right to 6 years of rent exemption, the right to mow or plough meadows for their own needs, the right to trade trees cut on their land, the right to establish their own courts, the right to bury the dead and to build their own church and school.
The Dutchmen came to Poland as free people and the contract confirmed this privilege, giving them advantage over local serfs. Nevertheless, most of the settlers moved on after one contract expired, mostly to Russia. Additionally, due to their religious beliefs, the Mennonites avoided military service, which was not accepted by the Prussian administration, which introduced the German order and changes in the contracts with the settlers.
With time the Frisian Mennonites were replaced by Evangelical Olenders, who equaled their predecessors in the art of melioration.
-------------
Zadanie publiczne pn. "Geo-szlak Doliny Środkowej Wisły" dofinansowane ze środków budżetu Województwa Mazowieckiego