ZADANIA / TASKS

1. Na odcinku pomiędzy punktem "KONIEC TORU SANECZKOWEGO" a skrytką rozciąga się dawny tor saneczkowy (nie próbuj zimą obecnie po nim zjeżdżać). W nim w wielu miejscach znajdziesz odsłoniętą skałę macierzystą tworzącą wydmę. Zaczerpnij trochę i oceń: Jaka jest orientacyjna wielkość ziaren piasku? Czy wszyskie ziarna piasku są jednakowej wielkości? Czy jest domieszka żwiru, czy większych kamieni?
2. Jaki czynnik transportujący i obrabiający materiał skalny spowodował zgromadzenie się tutaj piasku? Czy gołym okiem jesteś w stanie dostrzec cechy charakterystyczne (patrz opis)?
3. [DOŁĄCZ DO LOGU] Zrób zdjęcie sobie lub jakiemuś przedmiotowi osobistemu (xWG, kartka z nickiem itd.) w jednym z trzech punktów: Lekcja Dendrologii, Sprawność Ornitolog, Sprawność Tropiciel.

1. Between the “END OF THE SLEDDING TRACK” sign and the cache, there is a former sledding track (do not try to slide down it in winter). In many places, you will find exposed bedrock forming a dune. Take a handful and assess: What is the approximate size of the sand grains? Are all the sand grains the same size? Is there any gravel or larger stones mixed in?
2. What factor transported and processed the rock material, causing the sand to accumulate here? Can you see any characteristic features with the naked eye (see description)?
3. [JOIN THE LOG] Take a photo of yourself or a personal item (xWG, card with your nickname, etc.) at one of three points: Dendrology Lesson, Ornithologist Badge, Scout Badge.

Odpowiedzi na pytania 1 i 2 prześlij do mnie. Możesz logować nie czekając na odpowiedź. Jeśli coś będzie nie tak - odezwę się do Ciebie. Zdjęcie z wymagania 3 dołącz do logu. Logi bez odpowiedzi lub bez zdjęcia będą mogły być wykasowane.

Send me your answers to questions 1 and 2. You can log in without waiting for a reply. If something is wrong, I will contact you. Attach the photo from requirement 3 to the log. Logs without answers or photos may be deleted.

TYLNE GÓRY ZAJĘCZE - REAR HARE HILLS 

Dlaczego tylne? Dlaczego zajęcze? i dlaczego góry?

TYLNE, bo po drugiej stronie ul. Kraszewskiego - placu Hoffmanna - ul. Bema są Przednie Góry Zajęcze (zobacz waypoint). ZAJĘCZE, bo no cóż... zapewne sporo zajęcy tam mieszkało. Biologicznie dobre warunki. A GÓRY? Bo jak na Toruń to sporo wzniesienia, o sporych jak na niziny wysokościach względych. Wzniesienia, które są... WYDMAMI...

Why rear? Why hare? And why hills?

REAR, because on the other side of Kraszewskiego Street – Hoffmann Square – Bema Street are the Front Hare Mountains (see waypoint). HARE because, well... there were probably a lot of hares living there. Biologically good conditions. And HILLS? Because for Toruń, there are quite a few hills, with considerable relative heights for lowlands. Hills that are... DUNES...

WYDMY W TORUNIU? - DUNES IN TORUŃ?

No jak to tak? Wydma w Toruniu?

Przecież Toruń nie leży nad morzem...

... aby miały je zasypywać wydmy, jak ma to miejsce w Słowińskim Parku Narodowym...

Toruń nie leży też na pustyni, aby mieć wydmy, po których podążają karawany wielbłądów...

How is that possible? Dunes in Toruń?

Toruń is not located by the sea......

so it cannot be covered with dunes, as is the case in the Słowiński National Park...

Toruń is not located in a desert either, so it cannot have dunes with camel caravans traveling across them...

Więc skąd WYDMY W TORUNIU? - So where are the dunes in Toruń?

Troszkę teorii na temat wydm.

WYDMY to piaszczyste wzniesienia usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak skały, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.

Wydmy możemy różnorodnie klasyfikować:

Ze względu na KSZTAŁT wyróżniamy:

• wydmy paraboliczne - kształt łuku o ramionach skierowanych pod wiatr 
• barchan (sierpowa) - o półksiężycowatym kształcie i ramionach wysuniętych zgodnie z kierunkiem wiatru (czyli odwrotnie niż paraboliczna)
• poprzeczna - podłużna, o grzbiecie ułożonym prostopadle do kierunku wiatru
• podłużna - w kształcie wału długiego nieraz na wiele kilometrów, równoległego do kierunku wiatru, powstaje przez połączenie w jeden wał serii wydm barchanów
• gwiaździsta - o kształcie wielokątnym, powstaje przez połączenie się różnych wydm, najczęściej parabolicznych i barchanów, powstaje na obszarach o zmiennych kierunkach wiatrów
• wał wydmowy - wał piaksu usypany zazwyczaj przez wiatry o przeciwnych kierunkach
• pole wydmowe - skupisko niewielkich wydm na ściśle określonym obszarze

Ze względu na DYNAMIKĘ wydmy podzielimy na:

• ruchome - ruchoma, dopiero się tworząca
• ustalane - w trakcie zatrzymywania i porastania przez roślinność
• ustalone - nieruchoma, porośnięta przez roślinność

Ze względu na POKRYWĘ ROŚLINNĄ oraz GLEBĘ wydmy dzielimy na:

• białe - brak gleby, inicjalne stadium zarastania psammofitami (roślinami piaskolubnymi)
• szare - porośnięte trawami lub wrzosowiskiem, tworzą się gleby zwane arenosolami (złożone z luźnych ziaren piasku, pozbawione węglanów, o kwaśnym odczynie)
• brunatne - porośnięte lasem lub wrzosowiskiem, gleby arenosole i regosole (gleby inicjalne piszczyste)

A little theory about dunes.

DUNES are sandy hills formed by the wind. Environmental conditions influence the shape and size of dunes. The formation of dunes is closely related to the transport of sandy material: sand driven by the wind close to the surface or dragged along it stops behind obstacles such as rocks, bushes or uneven ground, accumulating and forming a dune.

Dunes can be classified in various ways:

In terms of SHAPE, we distinguish:

• parabolic dunes - shaped like an arc with arms pointing into the wind
• barchan (sickle) - crescent-shaped with arms pointing in the direction of the wind (i.e. opposite to parabolic)
• transverse - longitudinal, with a ridge perpendicular to the direction of the wind
• longitudinal - in the shape of a long embankment, sometimes many kilometers long, parallel to the direction of the wind, formed by the connection of a series of barchan dunes into one embankment
• star-shaped - polygonal in shape, formed by the connection of various dunes, most often parabolic and barchan, formed in areas with variable wind directions
• dune ridge - a ridge of sand usually formed by winds blowing in opposite directions
• dune field - a cluster of small dunes in a strictly defined area

Due to their DYNAMICS, dunes can be divided into:

• mobile - mobile, still forming
• stabilizing - in the process of being stabilized and overgrown by vegetation
• stable - immobile, overgrown by vegetation

Due to their VEGETATION COVER and SOIL, dunes are divided into:

• white - no soil, initial stage of overgrowth with psammophytes (sand-loving plants)
• gray - covered with grasses or heathland, soils called arenosols are formed (composed of loose sand grains, devoid of carbonates, with an acidic pH)
• brown - covered with forest or heathland, arenosol and regosol soils (initial sandy soils)

WYDMY W TORUNIU - DUNES IN TORUŃ

Na zachód i północ od Sterego Miasta Torunia rozciągał się pierwotnie jednolity spory pas wniesień wydmowych (obecne osiedla Bydgoskie Przedmieście, Bielany, Mokre).

Wydmy powstały z piasków akumulacji rzecznej, naniesionych przez wody roztopowe lodowca płynące Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką. Przeważały wydmy paraboliczne zwrócone ramionami w kierunku zachodnim, gdyż takie wiatry przeważały w głównych okresach wydmotwórczych. Rzadziej były to wały wydmowe, o dłuższej osi położonej na kierunku zachód-wschód lub nieregularne pagórki. W większości formy wydmowe nie są w pełni wykształcone, często łączą się tworząc system wyniesień różnego kształtu.

Góry Zajęcze (Zajęcza Góra), podzielone w latach 80. XIX wieku na Przednie Góry Zajęcze i Tylne Góry Zajęcze przez przeprowadzoną środkiem drogę, obecną ul. Bema. 

Obszar Gór Zajęczych był planowo zalesiany przez miasto i częściowo kształtowany jako zieleń o charakterze parkowym z inicjatywy Simona Hepnera, którego nazwiskiem początkowo określano powstały tu obszar wypoczynku, następnie na przełomie lat 60. i 70. XX wieku wybodowano arterię ulic Bema i Kraszewskiego, co spowodowało przekopanie, niwelację i fizyczny rozdział Przednich i Tylnich Gór Zajęczych, po czym w latach 80. XX wieku rozbudowano ulice do dwupasmowych, ścinając oba wzniesienia.

Inne tereny wzniesień wydmowych dookoła Torunia zostały dawno zniwelowane, rozkopane, aby ułatwić budowę domów, czasem pozostały po nich jedynie nazwy, jak "Wisielcza Góra" czy "Góry Piekarskie". Nazwy innych, jak "Złota Góra" czy "Góra Czarwonic" zostały już zapomniane i mało który mieszkaniec Torunia wskaże, gdzie się znajdowały...

To the west and north of Toruń's Old Town, there was originally a large, uniform strip of dunes (now the neighborhoods of Bydgoszcz Suburb, Bielany, and Mokre).

The dunes were formed from river sediment carried by meltwater from the glacier flowing through the Toruń-Eberswalde Ice-Marginal Valley. Parabolic dunes facing west predominated, as such winds prevailed during the main periods of dune formation. Less common were dune ridges with a longer axis running west-east or irregular hills. Most of the dune forms are not fully developed, often merging to form a system of elevations of various shapes.

The Hare Hills, divided in the 1880s into the Front Hare Hills and the Rear Hare Hills by a road running through the middle, now Bema Street.

The area of the Hare Hills was systematically afforested by the city and partly shaped as park-like greenery on the initiative of Simon Hepner, whose name was initially used to describe the recreational area created here. Then, at the turn of the 1960s and 1970s, the Bema and Kraszewskiego streets were dug out, which resulted in the digging, leveling, and physical separation of the Front and Rear Hare Hills, after which, in the 1980s, the streets were expanded to two lanes, cutting down both hills.

Other areas of dune hills around Toruń were long ago leveled and dug up to facilitate the construction of houses, sometimes leaving only their names, such as Hangman's Hill or Baker's Hills. The names of others, such as Golden Hill or Witches' Hill, have already been forgotten, and few residents of Toruń can point out where they were located...

PIASEK - SAND

Piasek jest głównym budulcem wydm.

Piasek jest skałą osadową, ale luźną, której ziarna nie są związane z sobą. Piaski możemy różnorodnie podzielić: np. ze względu na skład mineralny, wielkość ziaren (czyli skład granulometryczny) czy pochodzenie materiału.

I tak, ze względu na skład mineralny wyróżnimy:

• kwarcowe (główny składnik: kwarc SiO₂) 
• wapienne lub węglanowe (główny składnik: kalcyt czy aragonit CaCO₃)
• polimineralne (różne minerały, np. produkty wietrzenia innych skał)
• wulkaniczne (główny składnik: pyły i popioły wulkaniczne).

Ze względu na wielkość ziaren w zależności od nauki czy gałęzi techniki, która wyjorzystuje piasek (np. w budownictwie) są stosowane różne podziały.

Ze wzlędu na czynnik transportujący i obrabiający materiał skalny wyróżnimy m. in. pias/ki:

• rezydualne – nieprzemieszczone zwietrzeliny piaszczyste skał
• morskie
• rzeczne – ziarna połyskujące i średnio obtoczone
• polodowcowe (fluwoglacjalne) – ziarna kanciaste o niskim stopniu obtoczenia
• eoliczne (toczone przez wiatry) – ziarna dobrze wyselekcjonowane, o wysokim stopniu obtoczenia; powierzchnia ziaren mocno porysowana.

Sand is the main building material of dunes.

Sand is a sedimentary rock, but it is loose, with grains that are not bound together. Sand can be classified in various ways: e.g. according to its mineral composition, grain size (i.e. granulometric composition) or origin.

Thus, based on mineral composition, we can distinguish:

• quartz (main component: quartz SiO2)
• calcareous or carbonate (main component: calcite or aragonite CaCO3)
• polimineral (various minerals, e.g. products of weathering of other rocks)
• volcanic (main component: volcanic dust and ash).

Depending on the size of the grains, different classifications are used depending on the science or branch of technology that uses sand (e.g., in construction).

Depending on the factor transporting and processing the rock material, we can distinguish, among others, the following types of sand:

• residual – unmoved sandy weathered rock
• marine
• river – shiny and moderately rounded grains
• glacial (fluvial-glacial) – angular grains with a low degree of rounding
• aeolian (wind-blown) – well-selected grains with a high degree of rounding; the surface of the grains is heavily scratched.