Podgrzybek brunatny stanowi jeden z najbardziej poszukiwanych leśnych skarbów. To także ceniony składnik wielu dań. Z racji tego, że jest nieco tańszy od borowika, cieszy się sporą popularnością w naszej kuchni. Aromatyczny podgrzybek brunatny ma delikatny smak, który świetnie wzbogaci takie potrawy, jak pierogi, zapiekanki czy risotto. Występujący powszechnie w lasach iglastych podgrzybek to także cenne źródło witamin i minerałów. Czy łatwo go pomylić z innymi (niekoniecznie jadalnymi) grzybami?
Szacunkowo na Ziemi występuję aż 1,5 miliona różnorodnych gatunków grzybów. Dotychczas zbadano ponad 120 tysięcy, z czego kilkanaście tysięcy występuje w naszym kraju. Jednym z takich okazów jest podgrzybek brunatny (Boletus badius), zwany półgrzybkiem. Stanowi on gatunek grzybów należących do rodziny borowikowatych (Boletaceae). Łacińskie słowo badius oznacza w tym przypadku „przepięknie brunatny”. Poza podgrzybkiem brunatnym, dość dużą popularnością wśród grzybiarzy cieszy się podgrzybek zajączek, podgrzybek złotawy i podgrzybek żeberkowaty. Szerokim łukiem należy z kolei omijać podgrzybek szatański, który jest do tego stopnia toksyczny, że zjedzenie go może prowadzić do śmierci.
Jadalny podgrzybek brunatny jest w naszym kraju niezwykle powszechnym gatunkiem. Przy odrobinie wprawy, możemy go bez trudu znaleźć na terenie lasów iglastych. Sezon na podgrzybki brunatne zaczyna się w czerwcu, zaś kończy - w listopadzie. Jak możemy je rozpoznać pośród innych przedstawicieli leśnego runa?
Wypukłe lub nieco spłaszczone kapelusze młodych podgrzybków brunatnych z reguły są koloru kasztanowo-brązowego, który, z wiekiem, może przybierać jaśniejszy odcień. Ich średnica może sięgać od 3 do 15 cm. Struktura kapelusza jest zazwyczaj matowa, przypominająca w dotyku filc. Umieszczone na jego spodzie rurki są jasne o oliwkowym odcieniu. Co ważne, w miejscu uszkodzenia nabierają sinego, a nawet błękitnego koloru. Z tego względu grzyby te są niekiedy potocznie nazywane „siniakami”. Co ciekawe, u młodych podgrzybków brunatnych kapelusz jest poduchowaty i wywinięty, zaś z czasem staje się bardziej płaski i rozpostarty.
Ciemnożółty trzon podgrzybka brunatnego ma kształt walca o ostro zakończonej podstawie. Bywa lekko wybrzuszony lub wygięty. Jego struktura jest zaś pokryta sztywnymi włóknami. Młode owocniki charakteryzują się beczułkowatą nóżką pokrytą drobną siateczką. Po osiągnięciu dojrzałości, trzon staje się wydłużony i zwykle mierzy kilkanaście centymetrów.
Jadalny miąższ podgrzybka brunatnego ma barwę białawą lub lekko żółtą. Po nacięciu nożykiem jego zwarta struktura nabiera sinego odcienia. Aromat podgrzybka brunatnego wyróżnia się mocno grzybową, a zarazem lekko owocową nutą. W smaku jest bardzo delikatny i miły dla podniebienia.
Podgrzybki brunatne, mimo że niezwykle pożądane przez zbieraczy, występują dość licznie w naszych lasach. Charakterystyczne owocniki, wyrastające gromadnie, możemy spotkać zwykle nieopodal drzew iglastych od czerwca aż do listopada. Mogą przybierać różne kształty, które determinuje podszycie lasu i ukształtowanie terenu. Bywa że z jednej nóżki wyrastają aż dwa kapelusze.
Podgrzybki brunatne dość rozpowszechnione są również w lasach świerkowych z domieszką drzew liściastych. Najwięcej owocników występuje w okolicy sosen albo w miejscach nagromadzenia ściętego drewna, które ich grzybnia potrafi rozkładać. Na szczęście, dość ciężko jest pomylić charakterystycznego podgrzybka z trującym okazem. Należy jednak mieć na uwadze, że nieco podobny do niego jest goryczak żółciowy o paskudnym smaku.
Wbrew powszechnej opinii, podgrzybki brunatne nie są pozbawione wartości odżywczych. Z racji tego, że koegzystują z drzewami na zasadzie mikoryzy, dostarczają im związków mineralnych, których są doskonałym źródłem. Najwięcej wartości odżywczych znajdziemy w kapeluszach podgrzybków brunatnych. Mimo że aż w 80% składają się z wody, słyną z wysokiej zawartości witamin, takich jak witamina A, witaminy z grupy B (witamina B1, B2 i B3), witamina C, D i E. Znajdziemy w nich również bogactwo soli mineralnych (fosforu, potasu, sodu, wapnia i żelaza). To także bogactwo mikroelementów, takich jak - cynk, jod, mangan i miedź. Zawarte w podgrzybkach brunatnych łatwo przyswajalne białko zbudowane z aminokwasów egzogennych sprawia, że są one wartościowym posiłkiem dla wegan i wegetarian. Mimo że kryją one w sobie także mnóstwo błonnika, nie dla wszystkich stanowią zdrowy posiłek. Ze względu na obecność ciężkostrawnej chityny są one niewskazane dla dzieci, osób starszych i mających problemy trawienne.
Imleria badia, commonly known as the bay bolete, is an edible, pored mushroom found in Eurasia and North America, where it grows in coniferous or mixed woods on the ground or on decaying tree stumps, sometimes in prolific numbers. Both the common and scientific names refer to the bay- or chestnut-coloured cap, which is almost spherical in young specimens before broadening and flattening out to a diameter up to 15 cm (6 in). On the cap underside are small yellowish pores that turn dull blue-grey when bruised. The smooth, cylindrical stipe, measuring 4–9 cm (1+1⁄2–3+1⁄2 in) long by 1–2 cm (1⁄2–3⁄4 in) thick, is coloured like the cap, but paler. Some varieties have been described from eastern North America, differing from the main type in both macroscopic and microscopic morphology.
First described scientifically by Elias Fries in 1818, the bay bolete was reclassified as Xerocomus badius in 1931, and it is still listed thus in several sources. Modern molecular phylogenetic studies show Xerocomus to be polyphyletic (not descended from a common ancestor), and the bay bolete is not particularly closely related to species in that genus. Often considered a poor relation of the cep (Boletus edulis), I. badia is nevertheless regarded as a choice edible mushroom by some authors, such as food expert Antonio Carluccio, and is sold in markets in Europe and central Mexico. Its mushrooms are less often infested by maggots than other boletes. Several European studies have demonstrated that the mushroom can bioaccumulate some trace metals from the soil, such as mercury, cobalt, and nickel. Additionally, the mushroom contains a pigment that concentrates radioactive caesium; specimens collected in Europe following the 1986 Chernobyl disaster contained several times more caesium-137 than those collected before the incident.
The bay bolete was first named as Boletus castaneus ß badius (i.e. a subspecies of Boletus castaneus) by Elias Magnus Fries in 1818. Fries later renamed it as a variety of Boletus castaneus in 1828 before assigning it distinct species status in his 1832 work Elenchus Fungorum. The fungus has been transferred to several genera in its taxonomic history: Rostkovites by Petter Karsten in 1881;] Viscipellis and Ixocomus by Lucien Quélet in 1886 and 1888, respectively; and Suillus by Otto Kuntze in 1898. In 1931, Edouard-Jean Gilbert reclassified it in the genus Xerocomus, and many sources still list it thus. Review of Xerocomus strongly suggested it was polyphyletic, and the genus was not accepted by some mycologists. The stickiness of its wet cap distinguishes the species from others classified in Xerocomus, and hence it was left in Boletus until Alfredo Vizzini placed it in its own genus in 2014 Genetic analysis published in 2013 shows that Imleria badia is related to B. pallidus and B. glabellus; the three species form a clade known informally as the badius clade within a larger group (informally called anaxoboletus) in the suborder Boletineae. Other clades within the group include the Tylopilus, porcini (= Boletus sensu stricto) and Strobilomyces clades, as well as two other groups composed of members of various genera including Xerocomus (the taxa designated as Xerocomus species in this clade are not Xerocomus species and require new taxonomic designations) and Xerocomellus.
Imleria badia fruit bodies have a chestnut to dark brown cap, which is almost spherical in young specimens before broadening and flattening out to a diameter of up to 15 cm (6 in). The cap margin is acute, and cap surface velvety when young and slightly sticky when wet or old.[20] The cap cuticle is difficult to separate from the flesh underneath. On the cap undersurface, the pores are initially cream to pale yellow, but become greenish yellow or olive with age. They stain dull blue to bluish-grey when bruised or cut, and are easily removed from the flesh.[20] The pores are initially circular, becoming more angular with age, and number about one or two per millimetre. The tubes are 0.8–1.5 cm (3⁄8–5⁄8 in) long, and are adnate to depressed around the area of attachment to the stipe.
The flesh is mostly whitish or yellowish in some places; underneath the cap cuticle, it is brownish-pink or reddish brown. Initially firm, it begins to soften under the cap in older mushrooms In some parts of the cap, such as the junction of the cap and the stipe, the flesh stains pale blue when injured or exposed to air, particularly in damp weather.] This change is sometimes faint,[] and not persistent, as it eventually reverts to its original colour.] The stipe is 4–9 cm (1+1⁄2–3+1⁄2 in) long by 1–2 cm (1⁄2–3⁄4 in) thick, and is similar in colour to the cap but paler, and sometimes with a rose-coloured tinge. Its surface has faint longitudinal ridges, a fine powdering, and fine reticulations (a net-like pattern of ridges) at the apex. It often has a whitish region at the base] and the top, and white mycelium at the base. Unlike the bulbous stipe of many other boletes, the stipe of B. badius remains relatively slim and cylindrical. The flesh of the stipe gets tougher with age. Its smell has been described as fruity.
Aby rozwiązać zagadkę należy skompletować układankę :
To solve the puzzle, you need to complete the puzzle:
Podgrzybek brunatny (Boletus badius)3