Borowik płowy (Boletus impolitus)
Nazywany/a też: borowik kruchy, borowik parzysty
Płowiec jodoformowy, borowik płowy Hemileccinum impolitum (Fr.) Šutara – gatunek grzyba z rodziny borowikowatych (Boletaceae)
Borowik płowy jest grzybem jadalnym. W Polsce występuje bardzo rzadko, dlatego znalazł się na liście grzybów zagrożonych wyginięciem.
Borowik płowy najintensywniej rośnie w czerwcu i lipcu, ale można go także spotkać jesienią.
Borowik płowy występuje wyłącznie w lasach liściastych. Pojawia się głównie w miejscach nasłonecznionych oraz na ciepłych obrzeżach leśnych, a także w starych parkach. Najczęściej można go znaleźć pod dębami, grabami, bukami i lipami. Rośnie na glebach wapiennych. Występuje w Europie, w prowincji Ontario w Kanadzie oraz w Maroku.
Owocnik borowika płowego może osiągać średnicę nawet do 25 cm. Początkowo ma kształt półkolisty, potem wypukły, u starszych osobników jest poduszkowato spłaszczony. Pokryty jest zamszowo-jedwabistą skórą, która jest lekko kropkowana. Jest koloru jasnożółtego lub jasnobrązowego. Pod wpływem uszkodzenia zmienia barwę na rdzawobrązową.
Rurki osiągają długość od 15 do 30 mm. Przy trzonie są wycięte. U młodych osobników mają barwę jasnożółtą, z czasem zielenieją i przybierają oliwkowy odcień.
Trzon u młodych osobników jest pękaty i masywny, u starszych robi się maczugowato wydłużony lub cylindryczny. Osiąga wysokość od 5 do 18 cm. i grubość od 2,5 do 8 cm. Ma żółta barwę, która w górnej części jest jaśniejsza, a w dolnej przechodzi w kolor brązowy lub czerwony. Zdarza się, że u podstawy trzon jest różowy. Powierzchnia trzonu jest włóknisto-łuskowata, niepokryta siateczką.
Miąższ borowika płowego jest biały lub cytrynowożółty, przy podstawie trzonu czasem bywa czerwony. Nie zmienia swojej barwy pod wpływem powietrza. Ma łagodny smak i charakterystyczny, słaby zapach fenolu lub karbolu.
Pomylenie borowika płowego z innymi borowikami jest praktycznie niemożliwe.
Borowik płowy jest grzybem jadalnym cenionym przez znawców ze względu na bardzo dobry smak. Grzyb nie posiada jednak ważniejszych wartości odżywczych.
Borowik płowy nadaje się do suszenia oraz gotowania. Należy jednak pamiętać, że w czasie gotowania wydziela bardzo nieprzyjemny zapach fenolu lub karbolu, dlatego użytej do gotowania wody należy się jak najszybciej pozbyć.
Hemileccinum impolitum is a basidiomycete fungus of the family Boletaceae, native to Europe. It is commonly referred to as the iodine bolete, because its fruit bodies tend to emit an iodine odour when cut, more detectable in the stem base or overripe specimens.
Like other members of the family, H. impolitum has tubes and pores instead of gills in the hymenial surface of its fruit bodies. It is widely distributed in temperate and southern Europe, where it grows in mycorrhizal symbiosis with broad-leaved trees, particularly oak (Quercus
The cap diameter usually ranges between 5 and 12 cm (2 and 4.5 in), but can reach 20 cm (8 in). It is at first hemispherical, gradually becoming convex as the fungus expands and finally flat in fully mature specimens, sometimes with a slightly uplifted margin. The colour ranges from light tan, pale brown, chestnut-brown, grey, ochraceous-brown, greyish-brown or olivaceous-brown and the cap of young fruit bodies is initially covered in a velvety, finely filamentous silvery-grey coating that disappears in age.
The cap cuticle turns violet with NH3 (ammonia).
The stem is cylindrical, clavate or ventricose, 5 to 15 cm (2 to 6 in) high by 2 to 6 cm (1 to 2.5 in) wide, cream to pale yellow, but typically lemon-yellow at the apex and usually narrowing at the base. It has no reticulation (net), but is covered in tiny pustules (scabrosities) below the apex, sometimes browning with age.
The tubes are pale yellow to lemon-yellow and usually do not discolour when cut, but may rarely stain faintly greenish-brown. The pores are small and rounded, lemon-yellow to chrome-yellow, not discolouring or rarely staining greenish-brown where handled or injured. The flesh is thick, soft, pale yellow to whitish, usually remaining the same colour when cut, or rarely becoming faintly pinkish-brown above the tubes and at the stem base. It has a sour smell somewhat reminiscent of iodine, more pronounced at the stem base.
The spore print is olivaceous-brown.
The spores are fusiform (spindle-shaped) or fusiform-ellipsoid, measuring 10–16 × 4–6 μm. Although under an optical microscope they appear perfectly smooth, when viewed with a scanning electron microscope (SEM) fine warts and tiny “pin-pricks” are visible on their surface. The cap cuticle is a trichodermium, composed of cylindrical smooth hyphae with clavate terminal cells that later collapse in mature specimens.
Hemileccinum depilatum is the sister-species of H. impolitum and morphologically very similar, differing by its wrinkled or "hammered" cap surface, and its association hornbeam (Carpinus) or hop-hornbeam (Ostrya). Microscopically it is distinguished by the structure of its cap cuticle, which is a palisadoderm composed of spherical and shortly cylindrical cells.
Leccinellum lepidum can also look very similar, but typically has a viscid cap with a wrinkled or "hammered" surface not turning violet in NH3, while its flesh slowly turns violaceous-grey and finally greyish-black when exposed to the air. Microscopically it has longer spores, often reaching 20 μm in length.
Xerocomus subtomentosus lacks scabrosities on the stem surface, while its pores are larger, angular and stain bluish when bruised. When longitudinally cut, its flesh is pinkish-brown in the lower part of the stem and sometimes discolours faintly bluish in the cap.
Hemileccinum impolitum is ecologically versatile, forming ectomycorrhizal associations with several species of oak (Quercus), but occasionally also with beech (Fagus) and chestnut (Castanea). It does not appear to be substrate-specific and has been reported from both calcareous and acidic soil. In the United Kingdom, it is occasionally found in southern England, although finds in other parts of the country have also been reported.
Molecular phylogenetic testing has so far verified its presence in Estonia, France, Germany, Portugal, Spain, Sweden, and the Mediterranean islands of Cyprus and Sardinia.
Edibility
The iodine bolete is described as edible by some authors, and inedible by others, probably because of its peculiar odour. However, it is hardly ever found in large numbers, therefore care and discretion should be exercised when harvesting this mushroom.
Aby rozwiązać zagadkę należy skompletować układankę :
To solve the puzzle, you need to complete the puzzle:
Borowik płowy (Boletus impolitus) 4