Tą skrytką postanowiłam uczcić moją rocznicę w geo.
Nazwa „łąka kwietna” to zapożyczenie: od ang. wildflower meadow i niem. Blumenwiese. Krótko zdefiniował ją dr hab. Stanisław Czachorowski [ekolog, hydrobiolog i entomolog; profesor na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie], jako: "ziołorośle, o maksymalnie dużej różnorodności gatunkowej, służące do czynnej ochrony bioróżnorodności".
W praktyce miejska łąka jest „ekstremalną” wersją formacji spotykanej w krajobrazie wiejskim. W nasadzeniach dominują kolorowo kwitnące rośliny zielne, często nie zawiera nawet traw (maksymalnie może być ich do 30%). W skład mieszanek łąk kwietnych wchodzą rośliny niegdyś spotykane na wsi – m.in. chwasty zbóż, które dziś nie mają szans pośród upraw ze względu na stosowanie środków chemicznych do ich zwalczania.
Największe korzyści środowiskowe dają łąki bylinowe (wieloletnie), złożone z przynajmniej 30 gatunków rodzimych roślin (patrz: ramka na końcu artykułu). Nie może zawierać gatunków uznanych za inwazyjne! Koszt założenia jest jednorazowy, bo rośliny po jesiennym pokosie co roku odrastają wiosną. Byliny jednak nie zakwitają w pierwszym roku po wysiewie, dlatego dla efektu dodaje się 20% wagi nasion gatunków jednorocznych. Jednoroczne łąki (np. maków czy chabrów) dają natychmiastowy efekt dekoracyjny, jednak trzeba je odnawiać co roku!
Miejska łąka może być siedliskiem nawet 300 gatunków owadów i innych małych zwierząt. W dobrze skomponowanej mieszance rośliny zakwitają kolejno od maja do wczesnej jesieni, stanowiąc źródło pokarmu dla zapylaczy przez cały sezon. Na miejskiej łące, której nie grozi kosiarka, mogą też spokojnie żyć ptaki i ssaki (np. jeże). Badania z Sheffield z 2019 r. potwierdzają, że im wyższe rośliny, tym więcej zwierząt. Podobnie z glebą – różnorodność jej organizmów zwiększa się, jeśli korzenie sięgną głębiej niż korzenie trawy.
Zachętą do tworzenia łąk kwietnych jest ich spektakularny wygląd, jednak ważniejsze są ich liczne zalety dla miejskiej przyrody. Rośliny łąk kwietnych dostarczają niezliczonych usług ekosystemowych – czyli darmowych korzyści, wynikających po prostu z ich obecności, anatomii i fizjologii. Tych usług próżno oczekiwać od krótko strzyżonych trawników, których utrzymanie powoduje marnowanie zasobów (wody i energii dla kosiarek), zamiast je oszczędzać.
- Łąkę kwietną kosi się tylko raz lub dwa w roku, co z kolei daje dużą oszczędność finansową w porównaniu z utrzymaniem miejskich trawników. Zarząd Zieleni w Krakowie za roczne utrzymanie łąk kwietnych zapłacił sześciokrotnie mniej, niż gdy te same tereny były pokryte trawą. Mniej koszenia to także mniej spalin z kosiarek lub zmarnowanego na te zabiegi prądu. W Polsce kosi się rocznie ok. 750 tysięcy hektarów trawników i wydaje na to 2 miliardy zł. Te pieniądze można by wydać z o wiele większą korzyścią dla środowiska.
- Ponadto, łąki odpowiednio dobrane do miejsca, mogą znacznie poprawiać stan środowiska. W zależności od składu gatunkowego rośliny mogą mieć od 30 cm do nawet 2 metrów wysokości. Rozłożyste, stosunkowo wysokie rośliny intensywnie nawilżają powietrze, lokalnie obniżając temperaturę. Produkują więcej tlenu niż trawy, bo prowadzą wymianę gazową o wiele większą powierzchnią.
- Osłaniają glebę i ochładzają ją o ok. 10°C. względem sąsiedniego trawnika i o ok. 20˚C w porównaniu z betonem. Zacieniona gleba to powolniejsza utrata wody i przyjazne środowisko dla organizmów, które ją użyźniają.
- Korzenie roślin łąkowych w poszukiwaniu wody sięgają nawet 25 razy głębiej niż korzenie traw. Spulchniając glebę, sprawiają, że woda deszczowa wnika łatwiej i zostaje na dłużej. Pomagają retencjonować wodę w miejscu opadu i zapobiegają suszy. Jeśli wybierzemy mieszankę złożoną z roślin stepów czy nieużytków, możemy znacznie obniżyć potrzebę podlewania w porównaniu z trawnikiem lub ogrodem ozdobnym.
- Łąki kwietne mają też zalety, które mogą być w przyszłości bronią miast przed smogiem. Wstępne badania próbek z łąk wysianych w 2017 r. w Krakowie (wtedy jednym z miast o najgorszej jakości powietrza w Polsce), przeprowadzone w warszawskiej Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wykazały, że szorstkie i lepkie liście roślin – np. dziewanny czy żmijowca – skutecznie wyłapują pyły tworzące smog. Części roślin pokryte woskiem lub włoskami działają fizycznie jak lep albo rzep, na którym osiadają zanieczyszczenia powietrza. 1 m⊃2; łąki kwietnej zatrzymuje 3 g zanieczyszczeń – tyle co małe drzewo. Co więcej, część mikropyłów okazała się niemożliwa do spłukania wodą – usunięto je dopiero w laboratorium przy użyciu chloroformu. To oznacza, że zanieczyszczenia mogą być wiązane przez rośliny łąk raz na zawsze, a nie zmywane do gleby przez deszcz. Dalsze badania nad tymi właściwościami są w toku.