Brzozów-Zdrój to popularna nazwa nieistniejącego zakładu zdrojowego, położonego ok. 3 km na zachód od centrum Brzozowa. Chociaż zdrojowisko istniało tylko dwie dekady, warto o nim przypomnieć, ze względu na rozmach tej inwestycji i obiecujące perspektywy, które zaprzepaściła II wojna światowa, a potem władza ludowa.
Tak prezentował się dom zdrojowy. Zdjęcie pochodzi z Narodowego Archiwum Cyfrowego; fot. kolorowana
Na początku XX w. podczas poszukiwań ropy naftowej, w odwiercie o głębokości 300 m natrafiono na wodę. Po dokładnym jej zbadaniu okazało się, iż jest to solanka żelazista, jodowo-bromowa, alkaliczna o dużych właściwościach leczniczych. W latach 1926–1928 dzięki staraniu biskupa przemyskiego (w rękach którego znajdowały się te tereny), Anatola Nowaka, powstał zakład leczniczy, co wiązało się z początkiem cieszącego się zresztą dużym powodzeniem, dosyć nowoczesnego jak na owe czasy uzdrowiska. Specjalizowano się w nim w leczeniu reumatyzmu, krzywicy, miażdżycy i niewydolności nerek. Zakład posiadał okazały piętrowy drewniany dom zdrojowy z 40 pokojami i kaplicą. W odległości 300 m zbudowano drewniana willę nazwaną, od imienia fundatora, „Anatolówka”. Ponadto wybudowano osobne łazienki, dwa baseny, kort tenisowy, budynki gospodarcze oraz urządzenia do odparowywania wody mineralnej.
Na zdjęciu widzimy willę biskupią „Anatolówkę”. Patrząc z punktu nawigacyjnego Parking – „Anatolówka” znajdowała się dokładnie naprzeciwko, za kapliczką Dobrego Pasterza (mały budynek ze schodkami). Zdjęcie pochodzi z Narodowego Archiwum Cyfrowego
W 1942 roku w pobliżu zakładu zdrojowego gestapo wymordowało brzozowską społeczność żydowską. W 1990 r. stanął pomnik upamiętniający to zdarzenie. Znajduje się tu również XIX-wieczny cmentarz żydowski, na którym przetrwało kilkadziesiąt macew.
W latach 1940–1946 w budynkach zniszczonego zakładu zdrojowego mieściło się Seminarium Duchowne Diecezji Przemyskiej. Po II wojnie światowej zakład nie podjął na nowo działalności. W 1948 roku spłonęła willa Anatolówka, a budynek zdrojowy uległ dewastacji i rozbiórce. W latach 70. XX wieku planowano reaktywację uzdrowiska, jednakże plany te nie zostały zrealizowane.
Przez tereny dawnych zabudowań zdrojowych przebiegają dwie ciekawe ścieżki:
- Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Brzozów Zdrój” wytyczona przez Nadleśnictwo Brzozów. Przejście zajmuje ok. 1 godziny.
- Ścieżka historyczno-dydaktyczna „Śladami zabudowań Brzozowa-Zdroju” wytyczona przez Towarzystwo Przyjaciół Brzozowa-Zdroju we współpracy z Nadleśnictwem Brzozów. Przejście zajmuje ok. 15-20 minut.
Nie chcąc odbierać przyjemności z osobistego przejścia obu ścieżek nie kopiuję w opisie skrytki informacji z tablic informacyjnych.
Podejmowanie zimą jest możliwe, ale w przypadku wysokiego śniegu trzeba liczyć się z niedostępnością parkingu i brakiem odśnieżenia szlaku.
Żródła: Wikipedia, Towarzystwo Przyjaciół Brzozowa-Zdroju.