OSTRZE W MUŁOWCE
BLADES IN THE MUDSTONES
Jeśli lubisz szukać wśród drzew i krzewów ciekawych miejsc, to ten kesz jest dla Ciebie! Zapomniany i zarośnięty łom to niemała gratka dla entuzjastów geologii. Znajdziesz tutaj skały, które mimo że są położone obok siebie, to powstały w dwóch różnych światach.
Jedna partia ściany zbudowana jest z ciemnoszarego/szarozielonego mułowca o wieku ok. 350 mln lat (Fig. 1). Składa się z małych ziaren mineralnych, trudno dostrzegalnych dla oka. Występuje on w formie warstw różnej grubości, leżących na sobie mniej więcej poziomo. Dodatkowo, w obrębie tych warstw, skała łupie się na kilkucentymetrowe płytki. Ten mułowiec buduje część Góry Ostrzew, na stoku której się znajdujesz.
Fig. 1. Mułowiec, fot. M. Furca i P. Bubel
Z mułowcem ostro graniczy skała, tworząca wyraźną wypukłość w rzeźbie ściany kamieniołomu – to kersantyt (Fig. 2), skała żyłowa, powstała poprzez wciskanie się gorącej płynnej magmy w pęknięcia starszych, otaczających go skał.
Fig. 2. Kersantyt, fot. M. Furca i P. Bubel
Obecny tutaj kersantyt jest skałą brunatnoszarą, wieku ok. 300 mln lat. Gołym okiem nie jesteśmy w stanie dostrzec większości budujących go kryształów.
W kamieniołomie odsłania się tylko niewielki fragment żyły kersantytu przecinającej mułowce. Jak dokładnie przebiega ta żyła? Tego możemy się tylko domyślać. Schematyczny rysunek (Fig. 3) jest próbą odtworzenia jej przebiegu – oczywiście czysto hipotetyczne – tak by łatwiej było ją sobie wyobrazić.
Fig. 3. Relacja przestrzenna między mułowcem i kersantytem, wyk. P. Bubel
To interesujące odsłonięcie dwóch rodzajów skał w jednym miejscu pozwala badaczom bardziej zrozumieć geologiczną historię regionu sowiogórskiego.
Aby zalogować EC musisz odwiedzić miejsce i przesłać odpowiedzi na pytania:
- Na ziemi leży wiele skalnych bloczków. Wybierz jeden z nich, musi być w kształcie płytki o grubości kilku centymetrów, wtedy będziesz mieć pewność że to mułowiec. Spójrz na jego przekrój - czy w tych bloczkach występują wewnętrzne struktury przypominające smużki albo paski? Czy może ziarna wewnątrz mułowca tworzą jednolitą masę?
- Dzięki zamieszczonej rycinie (Fig. 3) i zdjęciom skał kersantytu i mułowca, w którym polu (A, B, C, D) ryciny według Ciebie znajdujesz się przy ścianie odsłonięcia?
- Która skała w odsłonięciu jest bardziej odporna na niszczenie i dlaczego?
UWAGA! Do zalogowania tej skrytki EarthCache wymagane jest wysłanie odpowiedzi do zadań przez profil PIG_PIB. Logować można po wysłaniu rozwiązań, nie czekając na wiadomość z naszej strony. Logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane w ciągu 14 dni.
If you like looking for interesting places among trees and bushes, this EarthCache is for you! A forgotten and overgrown quarry is a real treat for geology enthusiasts. Here you will find two types of surrounding rocks that were created in two different worlds.
One part of the quarry wall is made of dark gray/grey-green mudstones, approximately 350 million years old (Fig. 1). They consist of hardly visible mineral grains and occur in the form of layers of different thicknesses, which lie more or less horizontally. In addition, within these layers, the rock splits into several-centimeter plates. This mudstones build up the Mt Ostrzew.
The rock that sharply borders on the mudstones and forms a distinct bulge in the relief of the quarry wall - it is kersantite (Fig. 2). a vein rock formed by the pressing of hot liquid magma into the fractures of older, surrounding rocks.
The kersantite present here is a brown-gray rock, approximately 300 million years old, consists of very small crystals.
In the quarry, only a small fragment of the kersantite vein cutting through the mudstones is exposed. How exactly does this vein run? We can only guess. The schematic drawing (Fig. 3) is an attempt to recreate its placement - hypothetical of course - so that it is easier to imagine.
This interesting exposure of two types of rocks in one place allows researchers to better understand the geological history of the Owl Mountains.
To log the EC you need to visit the place and send answers to the questions:
- There are many rock plates on the ground. Choose one, it must be a few centimeters thick, then you will be sure that it is mudstone. Look at its cross-section - are there internal structures like flasers or stripes? Or do the grains inside the mudstones form a homogeneous mass?
- Thanks to the included illustration (Fig. 3) and photos of mudstones (Fig. 1) and kersantite (Fig. 2), answer in which field (A, B, C, D) of the Figure 3 do you find yourself at the exposure wall?
- Which rock in the exposure (kersanite or mudstone) do you think is more resistant to destruction and why?
WARNING! To log this EC you have to send the answers to PIG_PIB profile. You can log after sending the answers, without waiting for our reply. Logs without answers will be deleted within 14 days!
Literatura / References:
GROCHOLSKI W., 1965 – Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Sudetów Arkusz Walim (M33-45Dd) w skali 1:25000. Wydawnictwa Geologiczne. 1-19.
KOWALSKI A., 2018 - Osuwiska jako przyczyna błędnych interpretacji budowy geologicznej – przykłady z Sudetów. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 473: 27-48.
ŁAPOT W., 1986 – Petrografia utworów karbonu Gór Sowich. Geol. Sudet., 21, 1: 1–133.
ŻAKOWA H., 1960 – Poziom Goniatites crenistria z Glinna (Góry Sowie). Kwart. Geol., 4: 349–366.
Grafika w tle / Background graphics: Pixabay.com
