Skip to content

Jan Martyniak Traditional Cache

This cache has been archived.

silentium: Dziękuję wszystkim odwiedzającym.

More
Hidden : 12/30/2022
Difficulty:
1 out of 5
Terrain:
1.5 out of 5

Size: Size:   micro (micro)

Join now to view geocache location details. It's free!

Watch

How Geocaching Works

Please note Use of geocaching.com services is subject to the terms and conditions in our disclaimer.

Geocache Description:


Jan Martyniak urodził się w Jaworznie 1 stycznia 1923 roku w Dąbrowie Narodowej. Był synem Feliksa i Marii. Ukończył sześć klas szkoły ludowej oraz dwie klasy dokształcające. W 1935 roku został członkiem Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Przed wybuchem II wojny światowej pracował jako elektromonter.

Z początkiem 1941 roku został wprowadzony do jaworznickich struktur Gwardii Ludowej Polskiej Partii Socjalistycznej, przez swojego brata Stanisława Martyniaka ps. „Malarz”, Józefa Mrożka ps.”Strug” i Kazimierza Bożka ps.”Murarz”.

W konspiracji występował pod pseudonimem „Janek” oraz „Brat Malarza”. Został przydzielony do jednej z „piątek” czyli pięcioosobowych komórek GL PPS. Oprócz udziału w akcjach sabotażowych i dywersyjnych pełnił także funkcję łącznika pomiędzy Rejonową Komendą GL PPS a oddziałami stacjonującymi w Dąbrowie Narodowej. Przez cały okres działalności w GL PPS był także kolporterem prasy konspiracyjnej w Jaworznie.

Znane są tylko niektóre akcje, w których uczestniczył. W kwietniu 1941 r. wziął udział w operacji grupy wypadowej Gwardii Ludowej PPS na Urząd Gminy w Jeleniu. W jej wyniku udało się zdobyć maszynę do pisania, wykorzystywaną następnie do przygotowywania druków konspiracyjnych. Miesiąc później ta sama grupa zdobyła odbiornik radiowy.

W grudniu 1942 r. Martyniak dowodził operacją rozbrojenia oddziału Werkschutzu, czyli uzbrojonej niemieckiej służby leśnej, pilnującej pomostu w Groboszycach. W jej wyniku udało się zdobyć trzy karabiny z zapasem amunicji. 10 lutego 1943 r. Martyniak w składzie grupy wypadowej wziął udział w akcji uwolnienia z niemieckiego obozu Auschwitz, Kazimierza Hałonia ps. „Kazimierz Wrona”.

Od maja 1943 r. brał udział w organizowaniu ucieczki jeńców angielskich z obozu Jaworzno – Pechnik. Akcją dowodził Ludwik Kita. Jan Martyniak i Władysław Kępka byli jego podkomendnymi. Operację przeprowadzono 10 czerwca 1943 r. Po przecięciu ogrodzenia obozowego oraz uwolnieniu jeńców angielskich, w drodze powrotnej grupa natknęła się na niemiecki patrol w okolicach ul. Ławczanej. Doszło do wymiany ognia, w wyniku której Janek Martyniak został śmiertelnie postrzelony. Został pochowany na Cmentarzu Pechnickim w Jaworznie.

W okresie komunizmu na miejscu śmierci Janka Martyniaka pozwolono na wystawienie niewielkiego postumentu przy torze kolejowym przy ul. Ławczanej, z inskrypcją eksponującą nazwisko poległego i nazwą organizacji Gwardia Ludowa – bez jakichkolwiek odniesień wyjaśniających, że była to Gwardia Ludowa PPS. Przez to powstawać mogło przypuszczenie, że to miejsce przypomina śmierć jednego z działaczy stalinowskiej konspiracji.

W 2018 roku radni Rady Miejskiej w Jaworznie podjęli decyzję o likwidacji istniejącego pomnika opierając się na opinii IPN. Po 4 latach i wyjaśnieniu spornych kwestii odnośnie sugarowanej przynależności Jana Martyniaka do PPR, pomnik wrócił na miejsce w nowej odsłonie, ufundowany w ramach rekompensaty przez IPN.

Additional Hints (No hints available.)