[PL] Kesz to mikro magnetyk zawierający jedynie logbook.
[EN] A cache is a micro magnet containing only a logbook.
Zbliżał się koniec października 1930 r. Nikt nie spodziewał się nadchodzącej wielkiej powodzi. Dotychczasowe powodzie w dolinie Skory wywołane były przez opady atmosferyczne, za sprawą których powstawały fale powodziowe o wysokości od 2 do 3 metrów. To taki swoisty standard. To co miało się stać pod koniec października 1930 roku, przejdzie wszelkie dotychczasowe wyobrażenie o stali tego zjawiska.
Październik 1930 roku rozpoczął się deszczowo. Nie było to żadne zaskoczenie, gdyż nastała już jesień. Poza tym dobrze, że coś spadło, gdyż cały rok nie obfitował w opady. Z drugiej strony nikt nie spodziewał się większych opadów, gdyż październik zazwyczaj był najsuchszym miesiącem w roku.
Na Śnieżce spadł śnieg i temperatury spadły poniżej zera. To też nie było zaskoczeniem, gdyż Śnieżka należy do jednych z najchłodniejszych miejsc w tej części Europy.
Zaskoczenie miało dopiero nastąpić. Zamiast zimy nastało babie lato. Chłodne, mgliste poranki w miarę upływu dnia ustępowały miejsca wyższym temperaturom i błękitowi nieba.
Ciepło zrobiło się również w Karkonoszach. Pierwszy śnieg znikł całkowicie. W połowie miesiąca zanotowano na Śnieżce 15,20C (16 październik). Związane było to z napływem ciepłych mas powietrza z południowego-zachodu. W Kotlinie Jeleniogórskiej wystąpiło zjawisko inwersji termicznej. Polega to na tym, że w kotlinie zalega chłodne powietrze, i że wraz ze wzrostem wysokości temperatura nie maleje, lecz odwrotnie, wzrasta. Chcąc bardziej to obrazowo przedstawić, to dodać, że 15 i 16 października o godzinie 21 na Śnieżce odnotowano temperaturę przekraczającą aż 120C (12,60C). O tej samej godzinie w Kotlinie Jeleniogórskiej odnotowano 6,1 i 6,20C.
W październiku 1930 roku pogada była kształtowana przez masy powietrza z południowego-zachodu. Wiatry północno-zachodnie grzecznie czekały na swoje wejście w tym pogodowym spektaklu.
W trzeciej dekadzie października zrobiło się trochę chłodniej. Zwiastunem zmian było pojawienie się cirrusów. Są to chmury pierzaste, najwyższego piętra chmur, z których nie pada deszcz, chociażby z tego względu, że są one zbudowane z drobnych kryształków lodu.
Pogoda popsuła się 21 października. Spadł wówczas niewielki deszcz. Trochę bardziej padało 22. Spadło wówczas ponad 10 litrów wody na metr kwadratowy. Jedna to najgorsze miało dopiero nastąpić. Stało się to 25 października. Zmienił się wiatr. Od zachodu i północnego-zachodu nadciągały wilgotne i chłodne masy powietrza znad Atlantyku.
Deszcz zaczął padać z 25 na 26 października. Był to nieduży opad, który nieznacznie przekraczał 4 mm ( 4 l/m2). Następne dwa dni miały okazać się najgorsze.
Można jedynie teoretycznie założyć, że opady po nawietrznej stronie Gór i Pogórza Kaczawskiego były większe niż w Kotlinie Jeleniogórskiej, która w przypadku wiatrów północno-zachodnich i północnych leży po zawietrznej stronie.
W dniu 27 października na stacji w Mikołajowie zanotowano o godzinie 700 53,8 mm (53,8 l/m2) opadu deszczu. Następnego dnia zanotowano 71,3 mm (71,3 l/m2), a 29 października odnotowano zaledwie 8,9 mm (8,9 i/m2).
Wciągu dwu dni spadło 125,1 mm (125,1 l/m2). Przypuszczam, że w dorzeczu Skoru opad był większy i wahał się od 150 do 170 mm (150-170 l/m2). Dużo to i mało.
Pierwsza fala powodziowa była krótka i przypominała falę z 1997 r. Druga fala miała być już dłuższa i wyższa. To ona miała osiągnąć ponad 4 metry.
Tu muszę wyjaśnić pojęcie retencji powierzchniowej. Jest to magazynowanie wody. Większość z nas kojarzy to z jeziorami, stawami, sztucznymi zbiornikami. Mało kiedy kojarzymy to zjawisko z roślinnością. A przecież każdy z nas chował się przed deszczem pod drzewem. Deszcz padał, a pod drzewem nie. Woda gromadziła się na liściach. Po przekroczeniu zdolności magazynowania wody na blaszkach liści i pod drzewem zaczynało padać.
Tak stało się w dorzeczu Zimnika, z tą tylko różnicą, że był koniec października i owa zdolność magazynowania wody przez roślinność była ograniczona. Gdyby to stało się późną wiosną lub latem, to nie doszłoby do takiej powodzi. Roślinność zmagazynowałaby większą ilość wody i spowolniła spływ powierzchniowy.
W dorzeczu Zimnika przekroczona została zdolność magazynowania wody i powstała lokalna fala powodziowa. Nie była ona aż tak wielka. Niemniej jednak nałożyła się na falę powodziową na Skorzec przyczyniając się do powstania czterometrowej fali powodziowej.
Należy przypuszczać, że to zjawisko zachodzi przy tak zwanych trzydniówkach. Pierwszy i drugi dzień opadów wiąże się z magazynowaniem wody. Z drugiego na trzeciego dnia zdolność magazynowania wody staje się zerowa i następuje oddawanie wody oraz gwałtowny spływ powierzchniowy. To on wywołuje lokalną falę powodziową. Taka też powstała na Zimniku.
Z powodzi tej zachowało się jedno zdjęcie. Na podstawie tego zdjęcia wyliczyłem, że fala powodziowa miała wysokość około 400 cm. Później dotarłem do danych, według których fala ta miał wysokość 440 cm. Dane te potwierdziły moje wcześniejsze wyliczenia. Warto wiedzieć, że wysokość stanu wody w rzece podaje się według odczytów z łaty wodowskazowej. Zero łaty jest niżej niż dno rzeki w takim miejscu. Dlatego też można przyjąć, że wysokość fali wynosiła około 4 metrów.
Wody fali powodziowej dotarły w Chojnowie do budynku energetyki przy ul. Piotrowickiej. W rejonie ul. Wolności i Królowej Jadwigi woda dotarła aż pod Plac Zamkowy, budynek Banku Spółdzielczego i sklep zoologiczny na ul. Konarskiego.
Na ul. Konarskiego woda dotarła najbliżej chojnowskiego rynku. Woda w końcu opadła, a wraz z nią emocje mieszkańców.
Autor tekstu: Jerzy Kucharski, Źródło: chojnow.pl/news/news/view/id/4135
[EN]
It was approaching the end of October 1930. Nobody expected the big flood to come. Up to now, the floods in the Skora valley had been caused by precipitation, resulting in flood waves 2 to 3 metres high. This is a kind of standard. What was to happen at the end of October 1930 would surpass any previous idea of the steel of this phenomenon.
October 1930 started out rainy. This was no surprise, as autumn had already arrived. Besides, it was a good thing that something had fallen, as the whole year had been lacking in rainfall. On the other hand, no one expected more precipitation, as October was usually the driest month of the year.
Snow fell on Sněžka and temperatures dropped below zero. This, too, was no surprise, as Sněžka is one of the coldest places in this part of Europe.
The surprise was yet to come. Instead of winter, it was Indian summer. The cool, misty mornings gave way to higher temperatures and blue skies as the day progressed.
It also became warmer in the Krkonoše Mountains. The first snow disappeared completely. In the middle of the month, a temperature of 15.20C was recorded at Sněžka (16 October). This was associated with the influx of warm air masses from the south-west. In the Jeleniogórska Basin, the phenomenon of thermal inversion occurred. This is based on the fact that the basin is flooded with cool air, and that as the altitude increases, the temperature does not decrease, but, conversely, increases. To illustrate this more vividly, I would add that on 15 and 16 October, at 9 p.m., temperatures as high as 120C (12.60C) were recorded on Śnieżka. At the same hour, 6.1 and 6.20C were recorded in the Jeleniogórska Basin.
In October 1930, the weather was shaped by air masses from the south-west. The north-westerly winds waited politely for their entrance in this weather spectacle.
In the third decade of October it became a little cooler. A harbinger of change was the appearance of cirrus. These are feathery clouds, the highest cloud storey, from which it does not rain, if only because they are made up of tiny ice crystals.
The weather broke on 21 October. A little rain fell then. It rained a little more on the 22nd, with more than 10 litres of water per square metre. One the worst was yet to come. It happened on 25 October. The wind had changed. Moist and cool air masses from the Atlantic were coming from the west and north-west.
Rain began to fall from 25 to 26 October. It was an undersized rainfall, which slightly exceeded 4 mm ( 4 l/m2). The next two days were to prove to be the worst.
It can only be theorised that the rainfall on the windward side of the Kaczawskie Mountains and Foothills was greater than in the Jeleniogórska Basin, which lies on the leeward side in the case of north-westerly and northerly winds.
On 27 October, 53.8 mm (53.8 l/m2) of rainfall was recorded at the Mikołajów station at 700 hrs. The following day 71.3 mm (71.3 l/m2) was recorded, and on 29 October only 8.9 mm (8.9 i/m2) was recorded.
In two days, 125.1 mm (125.1 l/m2) fell. My guess is that in the Skor basin the rainfall was higher, ranging from 150 to 170 mm (150-170 l/m2). This is both a lot and a little.
The first flood wave was short and resembled that of 1997. The second wave was expected to be longer and higher. It was the one that was supposed to reach more than 4 metres.
Here I must explain the concept of surface retention. It is the storage of water. Most of us associate it with lakes, ponds, artificial reservoirs. We hardly ever associate this phenomenon with vegetation. And yet everyone has taken shelter from the rain under a tree. It rained, but under the tree it didn't. Water accumulated on the leaves. Once the water storage capacity of the leaf blades was exceeded and under the tree it started to rain.
This is what happened in the Zimnik basin, the only difference being that it was late October and this water storage capacity of the vegetation was limited. If this had happened in late spring or summer, there would not have been such a flood. The vegetation would have stored more water and slowed down surface runoff.
In the Zimnik basin, the water storage capacity was exceeded and a localised flood wave was created. It was not that great. Nevertheless, it overlapped with the flood wave on the Skorzec contributing to a four-metre flood wave.
It is reasonable to assume that this phenomenon occurs with so-called three-day floods. The first and second days of rainfall are associated with water storage. From the second to the third day, the water storage capacity becomes zero and there is a surrender of water and rapid surface run-off. It is this that triggers a localised flood wave. Such also arose on the Zimnik.
One photograph has survived from this flood. On the basis of this photo, I calculated that the flood wave was about 400 cm high. Later I came to data according to which the wave was 440 cm high. These data confirmed my earlier calculations. It is worth knowing that the height of the water level in the river is given according to the readings of the water gauge patch. Zero of the patch is lower than the river bottom at such a location. Therefore, it can be assumed that the wave height was about 4 metres.
In Chojnów, the waters of the flood wave reached the energy building in Piotrowicka Street. In the area of Wolności and Królowej Jadwigi Streets, the water reached as far as Castle Square, the building of the Cooperative Bank and the pet shop on Konarskiego Street.
On Konarskiego Street, the water reached closest to the Chojnowski market. The water has finally subsided, and with it the emotions of the residents.
Text author: Jerzy Kucharski, Source: chojnow.pl/news/news/view/id/4135