[PL] Skrytka to mały pojemnik zawierający logbook, ołówek i drewniaki na wymianę.
[EN] The cache is a small container containing a logbook, pencil and woodcoins for exchange.
Dawny ratusz. Przy dokładniejszym przyjrzeniu się można dostrzeć pęknięcia na ścianie wieży ratuszowej.
The former town hall. On closer inspection you can see cracks on the wall of the town hall tower.
Ratusz po zawaleniu się wieży.
Town Hall after the tower collapsed.
Jeśli czytałeś opis to wiesz co to za kolumna.
If you have read the description then you know what the column is.
[PL]
Pierwszy drewniany ratusz wybudowano w Chojnowie w 1366 r. Uległ on zniszczeniu podczas pożaru w 1581 r. Budowę nowego, renesansowego ratusza z wysoką wieżą ukończono w 1583 r. Był on kilkukrotnie przebudowywany, przez co przybrał ostatecznie kształt barokowy. W owym czasie był jednym z nielicznych murowanych budynków Chojnowa. Zajmował centralne miejsce w rynku. 7 marca 1875 roku zawaliła się wieża ratusza, a pod gruzami zginęła młoda mieszkanka Chojnowa.
O zawaleniu się wieży ratuszowej w Haynau 7 marca 1875 roku
Autor: Richard Wiemer
Ponad pół wieku minęło od dnia, w którym zawaliła się wieża starego ratusza, który stał w centrum rynku. Opiszę tutaj to wydarzenie, podpierając się wyróżnieniami w tomie "Stadtblatt" z 1875 roku. Wypadek miał miejsce 7 marca 1875 roku. Była niedziela, a ziemia wciąż była pokryta zimowym śniegiem. Była letnia niedziela i od wczesnego ranka chłopcy i dziewczęta z Haynau chodzili od domu do domu, śpiewając radośnie. Wierni właśnie przygotowywali się do pójścia do kościoła, gdy nadeszła katastrofa, której od dawna się obawiano: Wysoka na 140 stóp wieża ratuszowa zawaliła się z tępym hukiem. Pęknięcia i szczeliny na wieży już od kilku dni nieco się poszerzały; niebezpieczeństwo uważano jednak za niewielkie, ponieważ opinie kilku ekspertów były takie, że z czasem może dojść do zawalenia, ale w najbliższym czasie nie należy się go obawiać. Kiedy jednak w nocy z piątku na sobotę kilka pasów papieru zostało rozerwanych w uszkodzonych miejscach, burmistrz Hendschuh zwołał w sobotę specjalne posiedzenie obu rad miejskich, na którym po szczegółowym omówieniu sytuacji jednogłośnie podjęto decyzję o rozbiórce wieży. W nocy z soboty na niedzielę pęknięcia ponownie się powiększyły. Dekarz łupkowy Weidner, który miał w poniedziałek rozpocząć okładanie, wszedł w niedzielę rano około godziny 9:15 na wieżę, aby przekonać się o jej wewnętrznym stanie. Stwierdził, że rzeczywiście istnieje niebezpieczeństwo, gdyż pyliste wapno ściekało już do fug. Zegarmistrz Grandt, który odpowiadał za nakręcanie zegara i był na górze chwilę wcześniej, również oświadczył, że na wieżę nie można już wejść bez narażania życia. Dekarz łupkowy Weidner ledwie opuścił budynek i już miał zameldować władzom, aby podjęto środki zapobiegawcze w celu zamknięcia rynku i pobliskich ulic, gdy przez kilka sekund słychać było grzechotanie i trzaskanie muru oraz brzęk szyb okiennych, a jednocześnie można było zauważyć odlatywanie tynku muru w różnych kierunkach. I przy mrożącym krew w żyłach okrzyku: "Wieża się wali!" cała wieża zaczęła się kołysać, najpierw w kierunku ukośnym w stronę domu Kärnbacha (obecnie należącego do rusznikarza Otto Preußnera), a następnie wykonała półobrót z powodu napotkanego tu oporu i spadła z tępym łoskotem przez ulicę na dach handlarza porcelaną Hielschera (obecnie należącego do zegarmistrza i optyka Heintzla).
To wszystko było dziełem kilku chwil. Na wieść o tym rozległ się strach i przerażenie. Wszyscy wybiegli na ulicę i w przerażeniu śpieszyli w kierunku miejsca zdarzenia, które było spowite nieprzeniknioną chmurą pyłu, tak że nikt nie mógł przeoczyć miejsca katastrofy i wyrobić sobie opinii o zniszczeniach, jakie powstały. Gdy chmura pyłu opadła, oczom ukazał się straszliwy obraz ruiny. Wieża runęła na ziemię. Jej czubek przebił dach domu Hielschera i odbił się od niego, czyniąc spustoszenie w salonie, sklepie i korytarzu, na szczęście bez szkody dla ludzkiego życia. Po drugiej stronie ulicy piętrzyła się jednak wysoka barykada z belek i kawałków muru, między którymi widać było części kopuły, zegara, tarcz i dzwonów.
Garnizon (w tym czasie dragoni byli jeszcze w Haynau) został natychmiast zaalarmowany i odgrodził miejsce wypadku, po czym straż pożarna zabrała się do prac porządkowych. Po krótkim czasie, ku ogólnemu przerażeniu, spod gruzów wyciągnięto zwłoki okaleczone nie do poznania. Była to 22-letnia córka producenta waty Peikert, imieniem Anna, młoda kwitnąca dziewczyna, która zginęła straszną śmiercią, przechodząc obok w drodze do kościoła. Nieszczęsna kobieta trzymała przy głowie śpiewnik, którym zapewne chciała się osłonić; całe ciało było jednak całkowicie roztrzaskane, a ubranie rozdarte na niezliczone kawałki. Dziewczyna niedawno została panną młodą, jej pan młody miał przyjechać południowym pociągiem; zastał swoją narzeczoną jako - nieboszczkę.
Szczególnie szczęśliwy los sprawił, że wartownia w ratuszu nie była zajęta; w przeciwnym razie żołnierze byliby bezpowrotnie straceni. W chwili zawalenia w ratuszu przebywało kilku urzędników, a także jeden z mieszkańców, który musiał się zameldować w urzędzie stanu cywilnego. Usłyszeli nad sobą łoskot, a kiedy chcieli szybko opuścić pomieszczenie, sufit zapadł się tak, że drzwi można było otworzyć tylko z wielkim wysiłkiem. Kilka innych osób uniknęło śmierci jakby przypadkiem.
W ciągu następnych dni straż pożarna z niestrudzoną gorliwością zajęła się burzeniem tych części muru ratusza, które jeszcze groziły zawaleniem, i przywróceniem na światło dzienne zagrzebanych w gruzach książek i akt. Obcy ludzie z okolicznych miast i wsi przybyli, aby obejrzeć ruiny starej wieży, która swoją zieloną kopułą już wcześniej witała wszystkich przybyszów z daleka. Prezydent powiatu von Zedlitz był w poniedziałek obecny w Haynau.
10 marca z wielkim udziałem miejscowej ludności odbył się pogrzeb Anny Peikert, która zginęła w wypadku. Jej ostatnie życzenie odwiedzenia kościoła zostało później spełnione: przed przekazaniem ciała na miejsce ostatecznego spoczynku na cmentarzu przy Legnitzer Straße, długi kondukt żałobników udał się z trumną zmarłej pod uroczystym biciem dzwonów kościelnych do domu Bożego, gdzie diakon Joachim w wymownych słowach wygłosił serdeczne kazanie i pobłogosławił ciało. Jako pomnik ofiary postawiono kolumnę przy wejściu do strażnicy przy starym ratuszu. Grób popadł w ruinę, ale kolumna stoi nadal. Później na domu zegarmistrza Heintzla umieszczono tablicę pamiątkową, informującą przechodniów o tym smutnym wydarzeniu. W 50. rocznicę upamiętnienia, 7 marca 1925 r., z inicjatywy komitetu administracyjnego miejscowego muzeum historycznego postawiono ją na nowo. Umieszczono na niej następujący napis:
„Tu, na tym miejscu, dziewica Anna Peikert zginęła w niedzielę 7 marca 1875 roku w drodze do kościoła od walącej się wieży ratuszowej, w kwitnącym wieku 22 lat, 9 miesięcy i 18 dni.”
Ponadto, dla upamiętnienia zawalenia się wieży, na filarze wyróżniającym się z promenady umieszczono tablicę z napisem, że filar ten jest pozostałością po wejściu do wartowni, która mieściła się w starym ratuszu. W napisie tym czytamy:
„Kolumna dawnego ratusza. Runął on 7. 3. 1875 roku.”
Upamiętnienie tej strasznej katastrofy będzie utrzymywane przy życiu w naszym miasteczku na grobli.
Nasze miasto musiało też znieść wiele drwin przy okazji zawalenia się wieży. Przyczyniły się do tego, że pamięć o tym wydarzeniu została zachowana. W pierwszym wersie prześmiewczej piosenki czytamy:
„In Haynau ward ein Turm gebaut „W Haynau zbudowano wieżę
Aus Buttermilch und Sauerkraut. Z maślanki i kiszonej kapusty.
Der Turm, der kriegte Ritze, Wieża ma pęknięcia,
Das merkte Herr Sternitzke. Zauważył Pan Sternitzke.
Die Ritze wurden ärger, Pęknięcia się pogorszyły,
Das merkte Kämmerer Nerger. Zauważył to zarządca Nerger.
Die Ritze wurden gar zu arg, Pęknięcia zrobiły się za duże
Da fiel der ganze Turm zu Quark!” I cała wieża runęła w twaróg!”
Po zawaleniu się wieży stary ratusz został całkowicie zburzony. Miejsce, z którego wychodził na piękną, dużą obwodnicę miasta, zdobi obecnie pomnik Blüchera. Nowy ratusz został wybudowany na placu zamkowym. W lokalnym muzeum historycznym przechowywane są różne pamiątki po starym ratuszu, jak np. tarcza zegara ratuszowego, kamienny herb miasta, stara waga miejska i skrzynia z gałki wieżowej, w której znajdują się miedziane i srebrne monety oraz różne dokumenty.
Budynek starego ratusza liczył sobie ponad 300 lat. Kronika miasta podaje, że po raz pierwszy spłonął w 1581 roku. Odbudowany w 1583 roku, 10 lipca 1645 roku piorun uderzył w wieżę, a powstały pożar zniszczył ją aż do sklepienia. 31 maja 1651 roku ponownie spłonął ratusz i wieża. Ta ostatnia spłonęła ponownie 22 maja 1767 roku. Dopiero w 1774 roku zakończono odbudowę wieży. Wyposażono ją w zegar wykonany przez zegarmistrza Rüdigera z Beuthen, powiat Legnitz, za 600 talarów. Ratusz robił dostojne wrażenie swoją wysoką, smukłą wieżą.
Nawiasem mówiąc, nie był to pierwszy raz, kiedy Haynau doświadczył katastrofy związanej z zawaleniem się wieży. Tablica pamiątkowa umieszczona na chrzcielnicy w kościele ewangelickim informuje, że w 1398 r. zawaliła się wieża przy kościele. Ponadto kronika miasta Haynau (Chronik der Stadt Haynau in Schlesien) donosi: „22 lutego 1510 r. wieża na zamku w pobliżu miasta Haynau przewróciła się na hałdę i zabiła szlachciankę Bornehme wraz z dziećmi, gdy ta zasiadła do obiadu pod nieobecność męża, rycerza z dynastii von Skopp (ówczesnego kapitana zamku).”
Informajcje zaczerpnięte z książki "Festbuch zum Heimattag in Haynau Schlesien" z 1926. Tłumaczenie własne.
Mała ciekawostka na koniec: jeśli wyliczenia z jednej strony internetowej do ustalania dat nie kłamią to Anna Peikert urodziła się 17 maja 1852 roku.
[EN]
The first wooden town hall in Chojnów was built in 1366. It was destroyed in a fire in 1581. The construction of the new Renaissance town hall with a high tower was completed in 1583. At that time, it was one of the few brick buildings in Chojnow. It occupied a central place in the market square. On 7 March 1875, the tower of the town hall collapsed and a young resident of Chojnów died under the rubble.
On the collapse of the Haynau town hall tower on 7 March 1875.
Author: Richard Wiemer
More than half a century has passed since the day the tower of the old town hall, which stood in the centre of the market square, collapsed. I will describe the event here, supporting the distinctions in the 1875 volume of the Stadtblatt. The accident took place on 7 March 1875. It was a Sunday and the ground was still covered with winter snow. It was a summer Sunday and from early in the morning the boys and girls of Haynau went from house to house, singing joyfully. The faithful were just getting ready to go to church when the disaster that had long been feared arrived: the 140-foot-tall town hall tower collapsed with a dull bang. The cracks and fissures in the tower had already been widening somewhat for several days; the danger was considered to be slight, however, as the opinions of several experts were that a collapse might occur over time, but that it was not to be feared in the near future. However, when several strips of paper were torn in the damaged areas on the night of Friday to Saturday, the mayor of Hendschuh called a special meeting of both city councils on Saturday, where, after a detailed discussion of the situation, the decision to demolish the tower was unanimously taken. During the night between Saturday and Sunday, the cracks widened again. Slate roofer Weidner, who was due to start the wrapping on Monday, entered the tower on Sunday morning at around 9.15am to see for himself the internal state of the tower. He found that there was indeed a danger, as dusty lime was already trickling down into the joints. Clockmaker Grandt, who was in charge of winding the clock and had been up moments earlier, also declared that the tower could no longer be climbed without risking his life. Slate roofer Weidner had barely left the building and was already about to report to the authorities to take precautionary measures to close the market square and nearby streets, when the rattling and clattering of masonry and the clink of window panes could be heard for a few seconds, while at the same time the plaster of the wall could be seen flying off in various directions. And with a chilling cry: "The tower is collapsing!" the entire tower began to sway, first in a diagonal direction towards the Kärnbach house (now owned by the gunsmith Otto Preußner), and then made a half-turn due to the resistance encountered here and fell with a dull clatter across the street onto the roof of the china merchant Hielscher (now owned by the watchmaker and optician Heintzel).
It was all the work of a few moments. On hearing the news, fear and horror spread. Everyone ran out into the street and hurried in terror towards the scene, which was shrouded in an impenetrable cloud of dust, so that no one could miss the scene of the catastrophe and form an opinion of the destruction that had been caused. When the dust cloud subsided, a horrific picture of ruin appeared to the eyes. The tower had collapsed to the ground. Its tip pierced the roof of Hielscher's house and bounced off it, wreaking havoc in the living room, shop and hallway, fortunately without harm to human life. Across the street, however, a tall barricade of beams and pieces of wall was piled up, with parts of the dome, clock, shields and bells visible between them.
The garrison (the dragoons were still in Haynau at the time) was immediately alerted and cordoned off the scene of the accident, after which the fire brigade set to work clearing it up. After a short time, to general horror, a corpse mutilated beyond recognition was pulled out from under the rubble. It was the 22-year-old daughter of the cotton wool manufacturer Peikert, named Anna, a young blossoming girl who had died a horrible death while passing by on her way to church. The unfortunate woman was holding a songbook to her head, with which she probably wanted to shield herself; her entire body, however, was completely shattered and her clothes torn into countless pieces. The girl had recently become a bride, her groom was about to arrive on the noon train; he found his bride as-is.
It was particularly fortunate that the guardhouse in the town hall was not occupied; otherwise the soldiers would have been irretrievably lost. At the time of the collapse, several officials were in the town hall, as well as a resident who had to register at the registry office. They heard a rumbling above them, and when they wanted to leave the room quickly, the ceiling collapsed so that the door could only be opened with great effort. Several other people escaped death as if by accident.
Over the next few days, the fire brigade busied itself with tireless zeal to demolish those parts of the town hall wall that were still in danger of collapsing and to bring the books and files buried in the rubble back to light. Strangers from the surrounding towns and villages came to see the ruins of the old tower, which with its green dome had already welcomed all comers from afar. District President von Zedlitz was present in Haynau on Monday.
On 10 March, the funeral of Anna Peikert, who died in an accident, took place with great participation from the local population. Her last wish to visit the church was later fulfilled: before the body was transferred to its final resting place in the cemetery in Legnitzer Straße, a long procession of mourners went with the coffin of the deceased under the solemn ringing of the church bells to the house of God, where Deacon Joachim gave a heartfelt sermon in eloquent words and blessed the body. As a memorial to the victim, a column was erected at the entrance to the watchtower at the old town hall. The grave fell into disrepair, but the column still stands. Later, a memorial plaque was placed on the house of the clockmaker Heintzel, informing passers-by of this sad event. On the 50th anniversary of the commemoration, 7 March 1925, the plaque was erected anew on the initiative of the administrative committee of the local history museum. The following inscription was placed on it:
„Here, on this spot, the virgin Anna Peikert died on Sunday 7 March 1875 on her way to church from the collapsing town hall tower, at the blooming age of 22 years, nine months and 18 days.”
In addition, to commemorate the collapse of the tower, a plaque was placed on a pillar standing out from the promenade with an inscription stating that the pillar was the remains of the entrance to the guardhouse, which was located in the old town hall. The inscription reads:
„The pillar of the old town hall. It collapsed on 7. 3. 1875.”
The commemoration of this terrible disaster will be kept alive in our town on the causeway.
Our town also had to endure much derision on the occasion of the tower's collapse. They have contributed to keeping the memory of the event alive. The first verse of the mocking song reads:
„In Haynau ward ein Turm gebaut „A tower was built in Haynau
Aus Buttermilch und Sauerkraut. Of buttermilk and sauerkraut.
Der Turm, der kriegte Ritze, The tower got a crack in it,
Das merkte Herr Sternitzke. Mr Sternitzke noticed that.
Die Ritze wurden ärger, The cracks got worse,
Das merkte Kämmerer Nerger. The chamberlain Nerger noticed.
Die Ritze wurden gar zu arg, The cracks were getting too bad,
Da fiel der ganze Turm zu Quark!” Then the whole tower fell to curds!”
After the tower collapsed, the old town hall was completely demolished. The site from which it overlooked the city's beautiful, large ring road is now adorned by a statue of Blücher. The new town hall was built on the castle square. The local history museum keeps various memorabilia of the old town hall, such as the face of the town hall clock, the town's stone coat of arms, the old town scales and the tower knob box, which contains copper and silver coins and various documents.
The building of the old town hall was more than 300 years old. The town chronicle states that it first burnt down in 1581. Rebuilt in 1583, lightning struck the tower on 10 July 1645 and the resulting fire destroyed it up to the vault. On 31 May 1651, the town hall and the tower burned down again. The latter burned down again on 22 May 1767. It was not until 1774 that the reconstruction of the tower was completed. It was fitted with a clock made by the clockmaker Rüdiger from Beuthen, district Legnitz, for 600 thalers. The town hall made a stately impression with its tall, slender tower.
Incidentally, this was not the first time Haynau had experienced a tower collapse disaster. A commemorative plaque on the baptistery in the Evangelical church reports that the tower at the church collapsed in 1398. Furthermore, the chronicle of the town of Haynau (Chronik der Stadt Haynau in Schlesien) reports: "On 22 February 1510, the tower at the castle near the town of Haynau toppled into a heap and killed a noblewoman, Bornehme, and her children when she sat down to dinner in the absence of her husband, a knight of the von Skopp dynasty (the castle's captain at the time)."
Information taken from the book "Festbuch zum Heimattag in Haynau Schlesien", 1926; own translation.
A little trivia at the end: if the calculations from one date-finding website do not lie then Anna Peikert was born on 17 May 1852.
UWAGA! DUŻE NATĘŻENIE MUGOLI! PODEJMUJ SKRYTKĘ DYSKRETNIE!
[PL] W parku znajdziesz wszystkie informacje potrzebne ci do odnalezienia skrytki. Musisz wstawić wartości potrzebnych Ci liter.
A - ilość ławek skierowanych w stronę kolumny (wpółrzędne początkowe),
B - ilość lamp przy kolumnie (też współrzędne początkowe),
C - Ilość ławek znajdujących się na ścieżce od betonowego mostu (Ul. Wolności) do wyjścia z drugiej strony (Ul. Spacerowa),
D - ilość lamp znajdujących się na ścieżce od betonowego mostu (Ul. Wolności) do wyjścia z drugiej strony (Ul. Spacerowa).
To jedyna brukowana ścieżka w parku odnośnie C i D.
Skrytka znajduje się dokładnie tu: N 51° 15.(A x B + 967) E 15° 56.(C x D - 33)
ATTENTION! HIGH VOLUME OF MUGGLES! TAKE THE CACHE DISCREETLY!
[EN] In the park you will find all the information you need to find the cache. You need to insert the values of the letters you need.
A - number of benches facing the column (initial coordinates),
B - Number of lamps next to the column (also initial coordinates),
C - Number of benches located on the path from the concrete bridge (Wolności Street) to the exit on the other side (Spacerowa Street),
D - Number of lamps located on the path from the concrete bridge (Wolności Street) to the exit on the other side (Spacerowa Street).
This is the only paved path in the park regarding C and D.
The cache is located exactly here: N 51° 15.(A x B + 967) E 15° 56.(C x D - 33)