Ujëvara e Drinit të Bardhë gjendet në pjesën perëndimore të Kosovës në malin Zhleb, rreth 10 km nga qyteti i Pejës. Me një lartësi prej 25 metrash, është një nga ujëvarat më të mëdha në Kosovë. Së bashku me shkëmbinjtë përreth është një spektakël i veçantë natyror. Earthcache gjithashtu merret me këta shkëmbinj të kuq-kafe.
Lumi Drin i Bardhë buron pranë shpellës së Radacit dhe rrjedh mbi 100 kilometra nëpër Kosovë dhe Shqipërinë veriore. Në të gjithë gjatësinë e tij përshkon terrenin karstik. Shkëmbinjtë përreth janë kryesisht gëlqerorë dhe dolomit. Zona e ujëvarës së bashku me shpellën aty pranë mbrohet si monument natyre. Ju lutemi silluni në përputhje me rrethanat.
Formacioni gjeologjik i Kosovës është i njëjtë me shkëmbinjtë sedimentarë Proterozoik dhe Paleozoik të Dinarideve. Prandaj, majat e vendit janë pjesë e Alpeve Dinarike. Dinaridet janë një sistem kompleks malor që shtrihet nga Sllovenia në Shqipëri. Ato përbëhen nga shkëmbinj gëlqerorë dhe dolomit.
Gur gëlqeror apo dolomit?
Guri gëlqeror përshkruan një shkëmb sedimentar detar të përbërë kryesisht nga karbonat kalciumi. Ka ngjyrë të bardhë në formën e tij të pastër, por papastërtitë dhe përzierjet e ndryshme kimike nënkuptojnë se shkëmbi mund të shfaqet edhe në nuanca të tjera. Për shembull, hematiti i jep atij një ngjyrë të kuqërremtë, ndërsa kloriti dhe glaukoniti bëjnë që guri gëlqeror të duket më i gjelbër.
Për shkak të përbërjes minerale, ngjyra e gurit gëlqeror nuk është gjithmonë e pastër, por edhe me lara, me vija ose pothuajse mermer.
Guri gëlqeror u zhvillua 145 deri në 65 milionë vjet më parë në ujërat detare, veçanërisht në Detin Kretak, nga kafshë të tilla si gaforret, algat gëlqerore, koralet, midhjet dhe artropodët, të cilët lanë pas pjesë organike gëlqerore pasi ngordhën. Këto u depozituan në fund dhe u kulluan gradualisht ndërsa deti tërhiqej. Gjatë miliona viteve, këto depozita u ngjeshën gjithnjë e më shumë dhe u çimentuan ngadalë në një masë të qëndrueshme nën ndikimin e mineraleve si kalciti, gipsi ose dolomiti. Edhe sot, shumë gurë gëlqerorë përmbajnë ende gjurmët fosile të krijesave që shërbyen si material burimor. Guri gëlqeror mund të zbulohet me acid klorhidrik të holluar - guri gëlqeror shpërndahet sipërfaqësisht me zhvillimin e shkumës.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dolomiti është një shkëmb monomineral i cili kryesisht përbëhet nga dolomiti mineral me të njëjtin emër. Përveç dolomitit mineral, në shkëmbin e dolomitit përfaqësohen mineralet e mëposhtme si përbërës vartës me deri në pesë për qind të përbërjes: kalciti, gëtiti, piriti dhe markaziti. Dolomiti ndodh ose në shtresa të alternuara me gurin gëlqeror shumë të ngjashëm, ose është i ngulitur në gur gëlqeror ose formon një depozitë masive më vete. Shkëmbinjtë e dolomitit janë shumë të ngjashëm me gurët gëlqerorë për sa i përket strukturës, strukturës dhe madhësisë së kokrrizave. Shkëmbi zakonisht nuk tregon shtresim të imët dhe ka një madhësi kokrrizë të imët deri në mesatare.
Origjina e shkëmbit të dolomitit qëndron në ujërat e ngrohta të deteve tropikale. Sekrecionet kimike nga uji dhe depozitat e mbetjeve të organizmit lejuan që gurët gëlqerorë të formoheshin atje shumë miliona vjet më parë. Uji i detit rrodhi ngadalë nëpër poret e gurit gëlqeror, shtoi magnez dhe kështu e shndërroi gurin gëlqeror në dolomit. Ish shtrati i detit u grumbullua në male nga zhvendosja e pllakave të tokës.
Dolomiti është kryesisht me ngjyrë të bardhë, rozë ose gri, ku sa më e lartë të jetë përmbajtja e magnezit në shkëmb, aq më e errët është ngjyra e dolomitit. Megjithatë, përzierjet e mineraleve të tjera gjithashtu mund t'i japin dolomitit një ngjyrë të verdhë, jeshile ose kafe. Krahasuar me gurin gëlqeror të lidhur, dolomiti është më i fortë dhe shumë më i brishtë. Në një faqe shkëmbi, shkëmbi mund të njihet nga sipërfaqja e tij e copëtuar dhe modeli heterogjen i thyerjes. Dolomiti gjendet në të gjithë botën.
Disa nga mineralet në dolomit janë të depozituara në shtresa paralele. Struktura është homogjene kompakte. Fosilet gjenden rrallë në dolomit sepse përbërësit organikë u rikristalizuan gjatë sedimentimit. Në terren, dolomiti ndryshon nga gëlqerorët e ngjashëm kryesisht në reaktivitetin e tij shumë më të ulët ndaj acidit klorhidrik të holluar të ftohtë.
Hidhini një sy nga afër ujëvarës dhe shkëmbinjve përreth, gjithashtu gjatë rrugës për në ujëvarë dhe mbrapa, dhe më pas përgjigjuni pyetjeve të mëposhtme përpara se të hyni në dru:
1. Përshkruan shkëmbin për sa i përket sipërfaqes, shtresave të dukshme dhe granulimit.
2. Gjatë rrugës për në ujëvarë, a gjen edhe ngjyra të tjera shkëmbi përveç kafes së kuqërremtë? Nëse po, cilat dhe përmes cilave minerale mund të kenë lindur këto ngjyra?
3. Hidhni një pikë prej 10% acid klorhidrik ose 25% acid acetik në një skaj të freskët të thyer të një guri dhe përshkruani vëzhgimet tuaja. Pra, çfarë është: gur gëlqeror apo dolomit?
4. Përdorni një mjet të përshtatshëm për të përcaktuar shkallën e fortësisë së shkëmbit!
5. Ju lutemi bëni një foto të vetes ose një send personal në ujëvarë dhe bashkëngjitni atë në regjistrin tuaj!
Më dërgoni një email me përgjigjet tuaja! Ju mund të identifikoheni menjëherë pas dërgimit të përgjigjeve. Nëse diçka nuk shkon, do t'ju njoftoj. Nuk duhet të prisni për publikimin e regjistrit! Shpresoj t'ju pëlqejë ky udhëtim gjeologjik zbulimi!
The White Drin waterfall is located in the western part of Kosovo in Mount Zhleb, about 10 km from the town of Peja. With a height of 25 metres, it is one of the largest waterfalls in Kosovo. Together with the surrounding rocks, it is a special natural spectacle. The Earthcache also deals with these red-brown rocks.
The White Drin River rises near the Radaci Cave and flows over 100 kilometres through Kosovo and northern Albania. Along its entire length, it crosses karst terrain. The surrounding rocks are mainly limestone and dolomite. The area of the waterfall, together with the nearby cave, is protected as a natural monument. Please behave accordingly.
The geological formation of Kosovo is the same as the Proterozoic and Palaeozoic sedimentary rocks of the Dinarides. Therefore, the peaks of the country are part of the Dinaric Alps. The Dinarides are a complex mountain system stretching from Slovenia to Albania. They consist of limestone and dolomite rocks.
Limestone or dolomite?
Limestone describes a marine sedimentary rock composed mainly of calcium carbonate. It is white in colour in its pure form, but various chemical impurities and admixtures mean that the rock can also appear in other shades. For example, haematite gives it a reddish colour, while chlorite and glauconite make limestone appear greener.
Due to the mineral composition, the colour of limestone is not always pure, but also mottled, striped or almost marbled.
Limestone developed 145 to 65 million years ago in marine waters, especially in the Cretaceous Sea, from animals such as crabs, calcareous algae, corals, mussels and arthropods, which left behind calcareous organic parts after they died. These were deposited on the bottom and gradually drained as the sea receded. Over millions of years, these deposits became more and more compacted and were slowly cemented into a stable mass under the influence of minerals such as calcite, gypsum or dolomite. Even today, many limestones still contain the fossil imprints of the creatures that served as the source material. Limestone can be detected with diluted hydrochloric acid - limestone dissolves superficially with the development of foam.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dolomite is a monomineral rock which mainly consists of the mineral dolomite of the same name. In addition to the mineral dolomite, the following minerals are represented in the dolomite rock as subordinate components with up to five percent of the composition: Calcite, goethite, pyrite and marcasite. Dolomite either occurs in layers alternating with the very similar limestone, is embedded in limestone, or forms a massive deposit on its own. Dolomite rocks are very similar to limestones in terms of structure, texture and grain size. The rock does not normally show fine stratification and has a fine to medium grain size.
The origin of dolomite rock lies in the warm waters of tropical seas. Chemical secretions from the water and deposits of organism remains allowed limestone to form there many millions of years ago. The seawater slowly flowed through the pores of the limestone, added magnesium and thus transformed the limestone into dolomite. The former seabed was piled up into mountains by the shifting of earth plates.
Dolomite is predominantly white, pinkish or grey in colour, whereby the higher the magnesium content in the rock, the darker the colour of dolomite. However, admixtures of other minerals can also give dolomite a yellowish, greenish or brownish colour. Compared to the related limestone, dolomite is harder and much more brittle. In a rock face, the rock can be recognised by its splintery surface and heterogeneous fracture pattern. Dolomite occurs all over the world.
Some of the minerals in dolomite are deposited in parallel layers. The structure is homogeneously compact. Fossils are only rarely found in dolomite because organic components were recrystallised during sedimentation. In the field, dolomite differs from similar limestone mainly in its much lower reactivity to cold dilute hydrochloric acid.
Take a good look at the waterfall and the surrounding rocks, also on the way to the waterfall and back, and then answer the following questions before logging.
1. Describe the rocks in terms of their surface, visible stratification and grain size.
2. On the way to the waterfall, do you also find other colours of the rock than reddish brown? If so, which ones and which minerals could have caused these colourings?
3. Put a drop of 10 % hydrochloric acid or alternatively 25 % acetic acid on a fresh broken edge of a stone and describe your observations. What is it: limestone or dolomite?
4. Determine the hardness of the rock with a suitable tool.
5. Take a photo of yourself or a personal object at the waterfall and attach it to your log!
Send me an email with your answers! After sending your answers, you can log immediately. If something is wrong, I will contact you. You don't have to wait for the log release! Have fun on this geological journey of discovery!
Der White Drin Wasserfall befindet sich im westlichen Teil des Kosovo im Berg Zhleb, etwa 10 km von der Stadt Peja entfernt. Mit einer Höhe von 25 Metern gehört er zu den größten Wasserfällen im Kosovo. Zusammen mit den umliegenden Felsen ist er ein besonderes Naturschauspiel. Mit diesen rotbraunen Felsen beschäftigt sich auch der Earthcache.
Der Fluss White Drin entspringt in der Nähe der Radaci- Höhle und fleißt über 100 Kilometer durch den Kosovo und Nordalbanien. Auf seiner gesamten Länge durchquert er Karstgebiet. Die Felsen der Umgebung bestehen hauptsächlich aus Kalkstein und Dolomit. Das Gebiet des Wasserfalls ist zusammen mit der nahegelegenen Höhle als Naturdenkmal geschützt. Bitte verhaltet euch enstprechend.
Die geologische Formation des Kosovo ist die gleiche wie die proterozoischen und paläozoischen Sedimentgesteine der Dinariden. Daher sind die Gipfel des Landes Teil der Dinarischen Alpen. Die Dinariden sind ein komplexes Gebirgssystem, das sich von Slowenien bis Albanien erstreckt. Sie bestehen aus Kalkstein- und Dolomitgestein.
Kalkstein oder Dolomit?
Kalkstein beschreibt ein marines Sedimentgestein, das hauptsächlich aus Calciumcarbonat besteht. Es ist in seiner reinen Form von weißer Farbe, verschiedene chemische Verunreinigungen und Beimengungen führen jedoch dazu, dass das Gestein auch in anderen Farbtönen erscheinen kann. So färbt Hämatit rötlich, während Chlorit und Glaukonit Kalkstein grüner wirken lassen.
Bedingt durch die mineralische Komposition ist die Farbe von Kalkstein nicht immer rein, sondern auch gefleckt, gestreift oder beinahe marmoriert.
Kalkstein entwickelte sich vor 145 bis 65 Millionen Jahren in marinen Gewässern, vor allem im Kreidemeer, aus Tieren wie Krebsen, Kalkalgen, Korallen, Muscheln und Armfüßern, die nach dem Absterben kalkhaltige organische Teile hinterließen. Diese lagerten sich am Grund ab und wurden durch das Zurückgehen des Meeres allmählich entwässert. Im Laufe von Millionen von Jahren verdichteten sich diese Ablagerungen immer mehr und wurden unter Einwirkung von Mineralien wie Calcit, Gips oder Dolomit langsam zu einer stabilen Masse verkittet. Noch heute finden sich in vielen Kalksteinen die fossilen Abdrücke jener Lebewesen, die als Ausgangsmaterial dienten. Kalkstein lässt sich mit verdünnter Salzsäure nachweisen – unter Schaumentwicklung löst sich Kalkstein oberflächlich auf.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dolomit ist ein monomineralisches Gestein welches hauptsächlich aus dem gleichnamigen Mineral Dolomit besteht. Neben dem Mineral Dolomit sind im Gestein Dolomit untergeordnet folgende Mineralien mit bis zu fünf Prozent an der Zusammensetzung als Nebengemengteile vertreten: Calcit, Goethit, Pyrit und Markasit. Dolomitstein tritt entweder schichtgebunden im Wechsel mit dem sehr ähnlichen Kalkstein auf, ist in Kalkstein eingelagert, oder bildet für sich ein massives Vorkommen. Dolomitsteine sind in Bezug auf Gefüge, Struktur und Korngröße den Kalksteinen sehr ähnlich. Das Gestein weist normalerweise keine Feinschichtung auf und zeigt eine feine- bis mittlere Körnung.
Der Ursprung von Dolomitgestein liegt im warmen Wasser tropischer Meere. Durch chemische Absonderungen aus dem Wasser und Ablagerungen von Organismenresten konnte sich dort vor vielen Millionen Jahren Kalkstein bilden. Das Meerwasser strömte langsam durch die Poren des Kalkgesteins, führte Magnesium zu und wandelte so den Kalk in Dolomit um. Der einstige Meeresboden wurde durch die Verschiebung von Erdplatten zu Bergen aufgetürmt.
Dolomit ist vorwiegend von weißer, rosa-farbener oder grauer Farbe, wobei die Farbe von Dolomit umso dunkler ist, desto höher die Magnesiumgehalte im Gestein sind. Beimengungen von anderen Mineralien können Dolomite aber auch gelblich, grünlich oder bräunlich färben. Im Vergleich zum verwandten Kalkgestein ist Dolomit härter und deutlich spröder. In einer Felswand ist das Gestein an der splittrigen Oberfläche und dem heterogenen Bruchmuster zu erkennen. Dolomitstein kommt weltweit vor.
Teilweise sind die Mineralien im Dolomit in parallelen Schichten gelagert. Das Gefüge ist homogen kompakt. Fossilien sind in Dolomit nur in den seltensten Fällen zu finden, da während der Sedimentation organische Komponenten rekristallisiert wurden. Im Gelände unterscheidet sich Dolomit- vom ähnlichen Kalkstein vor allem durch die viel geringere Reaktivtät auf kalte verdünnte Salzsäure.
Schaut euch den Wasserfall und die umgebenden Gesteine, auch auf dem Weg zum Wasserfall und zurück, genau an und beantwortet dann vor dem Loggen folgende Fragen:
1. Beschreibt das Gestein bezüglich seiner Oberfläche, sichtbaren Schichtungen und Körnung.
2. Findet ihr auch auf dem Weg zum Wasserfall auch andere Färbungen des Gesteins als rotbraun? Wenn ja, welche und durch welche Minerale könnten diese Färbungen entstanden sein?
3. Gebt einen Tropfen 10 %ige Salzsäure oder alternativ 25 %ige Essigsäure auf eine frische Bruchkante eines Steins und beschreibt eure Beobachtungen. Worum handelt es sich demzufolge: Kalkstein oder Dolomit?
4. Bestimmt mit einem geeigneten Hilfsmittel den Härtegrad des Gesteins!
5. Macht bitte ein Foto von euch oder einem persönlichen Gegenstand am Wasserfall und fügt es eurem Log bei!
Schickt eine Mail mit euren Antworten an mich! Nach dem Absenden der Antworten könnt ihr gleich loggen. Falls etwas nicht in Ordnung ist, melde ich mich. Ihr braucht nicht die Logfreigabe abwarten! Ich wünsche euch viel Spaß bei dieser geologischen Entdeckungsreise!
Quellen: kosovo-vavations.com, kosovo-urlaub.de, wikipedia, geowiki.geo.lmu.de/wiki/Dolomit_(Gestein), bergwelten.com, steine-und-minerale.de