Zimorodek (Alcedo atthis)

Zimorodek (Alcedo atthis) to mały ptak (nieco większy od zięby) należący do rzędu kraskowe. Jest to gatunek silnie związany z wodą, a wynika to z faktu, że żywi się rybami oraz większymi bezkręgowcami wodnymi. Zazwyczaj występuje nad wolno płynącymi rzekami z zadrzewieniami. Zadrzewienia są dla niego ważne między innymi ze względu na sposób w jaki poluje - siada nieruchomo na gałęzi, czy pniu nad wodą i wypatruje swojej zdobyczy, a następnie atakuje z zasadzki pikując do wody. To nam podpowiada, dlaczego zimorodek potrzebuje czystych, przejrzystych wód - inaczej nie mógłby wypatrzeć swoich ofiar!

Na terenie Polski występuje przez cały rok. Mimo że nie jest on zbyt liczny na terenie naszego kraju to całkiem łatwo go zauważyć ze względu na jaskrawe upierzenie. Jest bardzo płochliwy przez co rzadko udaje się mu dokładnie przyjrzeć, ale wystarczy zauważyć mały lśniący niebieski punkt przelatujący nad wodą, by nie mieć wątpliwości co do oznaczenia gatunku, to właśnie zimorodek! 

Można go też zauważyć, gdy siedzi nieruchomo i wypatruje ofiary, jednak wbrew pozorom w takiej pozycji nie tak łatwo go wypatrzeć. Czasem wydaje charakterystyczne gwizdy, które ułatwiają jego zlokalizowanie.

Kliknij tutaj, by posłuchać gwizdu zimorodka!

Z racji tego, że zimą zimorodki potrzebują do zdobycia pokarmu wody, która jeszcze nie zamarzła to zimą można je zauważyć nad potokami w mieście (gdzie zawsze jest nieco cieplej niż na terenach niezurbanizowanych) na przykład nad strumieniami w parku Sołackim.

Jednk mi udało się kilka razy zaobserwować zimorodka również tutaj, nad stawem w lasku marcelińskim, gdy było już po sezonie lęgowym, a staw nie był jeszcze zlodzony, tak więc bądźcie uważni!

Gniazdowanie - w polsce gniazduje ok 6000 par zimorodka. Sposób w jaki zimorodek buduje gniazdo jest nietypowy, ponieważ kopie on norę nad stromymi, piaszczystymi brzegami jezior, rzek, strumieni. Norki wykopuje zarówno samiec jak i samica. Długość takiej nory to około 50-60cm.

(ten akapit pochodzi ze strony PN Bory Tucholskie, pnbt.com.pl) W przypadku zimorodka młode klują się synchronicznie, czyli są tej samej wielkości po wykluciu. Jak nakarmić takie pisklaki w wąskim, ciemnym tunelu? Jak rodzic ma wiedzieć, że nie podaje ryby ciągle temu samemu pisklęciu? Zimorodki rozwiązały ten problem bardzo sprytnie. Wewnątrz komory lęgowej układają się w rodzaj kolejki. Pisklę, które otrzymało rybkę przesuwa się w głąb komory a do wylotu ustawia się kolejne. W ten sposób pożywienie otrzymują wszystkie pisklaki po równo.

A skąd się wzięła nazwa tego gatunku? (ten akapit pochodzi ze strony PN Bory Tucholskie, pnbt.com.pl) istnieje kilka teorii na temat pochodzenia nazwy tego ptaka. Uważa się, że dawniej nazwa mogła nawiązywać do miejsc lęgowych i mogła brzmieć ‘ziemiorodki’. Jednak bardziej prawdopodobna jest teoria związana z zimą. Kiedyś ludzie nie znali tras wędrówek ptaków, a zimorodki pojawiające się jesienią i zimą na przelotach musiały zwracać uwagę. Być może przypuszczano, iż rozmnażają się zimą. Potwierdza to również fakt, iż w innych językach nazwa tego ptaka również nawiązuje do zimy, lodu np. w niemieckim – Eisvogel (lodowy ptak). Po rosyjsku brzmi podobnie – Zimorodok.

Źródła zdjęć: Artemy Voikhansky - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=36390124 (zdjęcie z początku opisu), Alexis Lours - Own work, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=113179552 (zdjęcie w tle)

Źródła informacji: http://www.pnbt.com.pl/zimorodek_alcedo_atthis-6,1015,563, https://jestemnaptak.pl/atlas-ptakow/zimorodek/, Ptaki. Przewodnik Collinsa