Kordy zaprowadzą Cię pod położoną w Szklarskiej Porębie - Marysinie grupę skalną o nazwie Skałki Marianki (niem. Marienstein). Skały leżą na wysokości około 700 m n.p.m., przy ul. Uroczej.
Nazwę zawdzięczają protestantce Marii Pluchovej, która po 1578 przybyła tu z Czech, uciekając przed prześladowaniami religijnymi. Jej dom miał stać w pobliżu tych skałek.
Jest to zwarty, silnie spękany masyw wysokości 8 m, poprzecinany w trzech kierunkach szczelinami ciosu, typowego dla granitu karkonoskiego. Na górnej powierzchni występują kociołki wietrzeniowe („misy ofiarne”).
Karkonosze są bardzo urozmaicone geologicznie. Występują tutaj różne rodzaje skał, o różnym pochodzeniu i wieku.
Rys. 1. Podział dziejów Ziemi i umiejscowienie najważniejszych wydarzeń z geologicznej przeszłości Karkonoszy.
Najstarsze z nich sięgają swoim wiekiem przełomu proterozoiku i kambru, a więc okresu wcześniejszego niż 500 milionów lat. Główny udział w budowie polskiej części Karkonoszy mają granity sprzed ponad 300 milionów lat. Najmłodsze skały lite – bazalty Małego Śnieżnego Kotła – pochodzą sprzed około 25 milionów lat (rys. 1).
Rys. 2. Budowa geologiczna Karkonoszy i obszarów przyległych wg P. Aleksandrowskiego.
Rysunek 2 przedstawia rozmieszczenie różnych rodzajów skał w Karkonoszach i okolicznych przyległych obszarach. Granitowy masyw, nazywany plutonem karkonoskim, ma długość z zachodu na wschód to około 70 km, szerokość zaś wynosi od 8 do około 20 km.
Granit jest jednorodną skałą magmową głębinową, co oznacza, że jest on produktem krystalizacji gorącej magmy, a proces ten odbywa się głęboko w skorupie ziemskiej. Granit karkonoski zastygał prawdopodobnie około 8–10 km pod powierzchnią.
Głównymi minerałami skałotwórczymi granitu są kwarc, skaleń potasowy, skaleń wapniowo-sodowy czyli plagioklaz, oraz blaszkowate łyszczyki, czyli mika. Wśród tych ostatnich wyróżniamy łyszczyk jasny, zwany muskowitem, oraz ciemny, określany jako biotyt. Cechą szczególną granitu karkonoskiego jest praktycznie brak muskowitu, natomiast pozostałe minerały skałotwórcze mogą występować w różnych proporcjach.
Obok zróżnicowanego składu mineralogicznego, zwracają uwagę uporządkowane spękania, które są mniej lub bardziej regularne i tną skały na mniejsze bryły. W końcowym etapie stygnięcia magmy, gdy skała jest już lita, zaczyna pękać m.in. w wyniku zmniejszania się jej objętości . Wtedy powstaje w niej struktura tektoniczna, wynikająca z obecności naprężeń, wyrażona poprzez system regularnych powierzchni spękań. Zespoły spękań dzielą skałę na kanciaste bryły różnej wielkości, pokroju sześciennego lub prostopadłościennego.
Rys.4. Proces tworzenia spękań.
Ten charakterystyczny system spękań, powtarzalny w każdym ciele magmowym, ukierunkowuje wietrzenie i erozję, odpowiadając za powstanie charakterystycznego krajobrazu wietrzeniowego (rys.4.).
Rys. 3. Skałki Marianki. Zdjęcie własne.
Formacja skalna wznosi się nad znajdującym się tu stawem (zbiornikiem ppoż) i jest jednocześnie doskonale wkomponowanego w tym miejscu amfiteatru. Drewniane ławki widowni ustawione są po drugiej stronie stawu, skąd można obserwować odbywające się tu koncerty.
W 1970 roku na skałkach umieszczono tablicę upamiętniająca XXV-lecie polskiego przewodnictwa turystycznego w Sudetach.
Na szczycie skałek można zobaczyć figurki kozy i kozła. Jest to rzeźba z cyklu „Sztuka w plenerze” autorstwa Marka Parceja zatytułowana „Namiętność”.
W pobliżu znajduje się dolna stacja wyciągu krzesełkowego na Szrenicę oraz przechodzi żółty szlak turystyczny do schroniska „Pod Łabskim Szczytem”.
Aby zalogować EC musisz odwiedzić miejsce i przesłać odpowiedzi na pytania:
- Jaka skała zbudowała Skałki Marianki? Jaki proces przyczynił się do jej powstania?
- Jaka jest cecha szczególna granitu karkonoskiego (czego jest brak)?
- Odnajdź miejsce ze zdjęcia Zadanie i na podstawie obserwacji oraz listingu opisz proces i przyczyny powstawania tych spękań.
- Zrób zdjęcie siebie, swojego nick'a na tle naszego bohatera lub zrzut kordów z urządzenia na dowód obecności w tym miejscu.
UWAGA! Do zalogowania tej skrytki EarthCache wymagane jest wysłanie odpowiedzi do zadań przez Message this owner. Logować można po wysłaniu rozwiązań, nie czekając na odpowiedź z mojej strony. Logi bez wysłanych odpowiedzi będą kasowane w ciągu 14 dni.
Literatura / References:
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 3 Karkonosze, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa – Kraków 1993, ISBN 83-7005-168-5.
- "Karkonosze – skały i krajobraz", Piotr Migoń, Karkonoski Park Narodowy, Jelenia Góra 2012, ISBN: 978-83-935532-4-2.
- "Minerały polskich Karkonoszy. Karkonoski Park Narodowy", Knapik, R., Szuszkiewicz, A. & Rybski, R., Jelenia Góra 2020.
- "Granit: od magmy do kamienia w służbie człowieka: w granitowym świecie zachodnich Sudetów.", Migoń, P. Karkonoski Park Narodowy, Jelenia Góra, 2012.