Jest to skrytka EarthCache, która nie posiada własnego pojemnika z logbookiem. W celu zalogowania jej znalezienia należy:
1. Zapoznać się z opisem.
2. Udać się na miejsce oznaczone współrzędnymi skrytki.
3. Odpowiedzi na pytania prześlij do nas we wiadomości.
4. Zaraz po wysłaniu odpowiedzi loguj znalezienie. Jeśli będziemy mieli wątpliwości do odpowiedzi, sami się z Toba skontaktujemy.
Życzymy udanej i ciekawej przygody.
[PL]
Właśnie przybyłeś do skansenu Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego w Chrystkowie. Znajduje się tu oryginalna chata pomennonicka ale również obiekt zainteresowań tego Erth Cache'a -Kłoda czarnego dębu.
Historia tego obiektu.
Potężny pień drzewa, z którego pochodzi widoczny tu fragment, został wydobyty na początku lipca 2015 r. ze stawu należącego do Tadeusza i Bożeny Lasotów z Wielkich Walichnów. O tym, że w stawie zalega duży obiekt, właściciele wiedzieli już wcześniej, jednak dopiero spadek poziomu wody spowodowany suszą odsłonił fragment drzewa.
O pomoc w ocenie znaleziska poproszono znanego regionalistę i dyrektora miejscowej szkoły, pana Mariusza Śledzia. Dzięki konsultacjom i oględzinom przeprowadzonym przez pana Jana Banackiego, inżyniera nadzoru z Nadleśnictwa Starogard, udało się stwierdzić, iż najprawdopodobniej jest to czarny dąb, czyli taki, który przeleżał w ziemi i wodzie tysiące lat. Następnie próbka drewna została wysłana do prof. Marka Krąpca z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Na podstawie badań przeprowadzonych w Laboratorium Datowań Bezwzględnych AGH nie tylko potwierdzono, że znalezisko istotnie jest czarnym dębem, ale również ustalono, że to najprawdopodobniej dąb szypułkowy (Quercus sp.), który wykiełkował ok. 740 r. i rósł przez ok. 200 lat w gęstym lesie łęgowym Niziny Walichnowskiej. Drzewo przewróciło się między 940 a 950 r., najprawdopodobniej podczas powodzi, być może pod naporem kry. Pokryte warstwą mułu, w warunkach beztlenowych przeleżało aż do początku XXI w. Najstarsze słoje w przesłanym do laboratorium szczytowym fragmencie pnia miały 154 lata, a najmłodszy słój pochodził z 933 r.
Według profesora Marka Krąpieca takie znaleziska w północnej Polsce należą do rzadkości a to znalezisko to jedyny pień dębu o tak imponujących rozmiarach.
Odłamany podczas wydobycia jego szczytowy fragment trafił z kolei do Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego, gdzie zostanie wyeksponowany w skansenie, przy pomennonickiej chacie w Chrystkowie k. Świecia.
Pozostałe dwa fragmenty – plastry o średnicy ok. 50 cm, zostały przekazane Narodowemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku przez Mariusza Śledzia.
Czym tak naprawdę jest CZARNY DĄB?
Czarny dąb, dąb kopalny, dąb wykopaliskowy, polski heban – drewno dębów przebywających w ziemi lub pod wodą od co najmniej kilkuset lat.
Drewno dębowe zawiera garbniki, które reagują z solami żelaza obecnymi w wodzie lub ziemi, zmieniając barwę drewna na szaroczarną do granatowoczarnej. Duży wpływ na jakość i barwę zachowanego drewna mają warunki, w jakich dotrwało do naszych czasów. Zdecydowanie negatywnie działa okresowe wahanie poziomu wód gruntowych, powodujące cykliczne odsłanianie i zalewanie drewna. Przyczynia się to do szybszego rozkładu i, co za tym idzie, obniżenia właściwości mechanicznych. Dęby zatopione w zbiornikach wodnych, bagnach i torfowiskach, w warunkach stałej wilgotności, dotrwały do naszych czasów w bardzo dobrym stanie, mimo (w większości przypadków) rozkładu kory i bielu.
Z istotnych procesów zachodzących w drewnie czarnego dębu, poza utlenianiem, należy również wymienić osadzanie się i krystalizację w ścianach komórkowych substancji mineralnych. Powoduje to znaczne zwiększenie gęstości (w stanie powietrznosuchym 6–17% więcej od drewna współczesnego), a w wymiarze praktycznym utrudnia obróbkę mechaniczną (szybsze tępienie narzędzi skrawających). Czarny dąb, mimo swych zalet, posiada dość istotną wadę, jaką jest duża skłonność do pękania w trakcie suszenia. Wymaga dużo wolniejszego procesu w stosunku do drzew współczesnych.
Czarny dąb znajdowany jest w całej niemal Europie, jednak największe jego skupiska usytuowane są w dorzeczach rzek Europy Środkowej i Południowej. W Polsce największe znaleziska znajdują się w okolicach Dębicy i Szprotawy. Największy wyeksponowany okaz czarnego dębu znajduje się w Muzeum Agatów i Skamieniałych Drzew w Dąbrowie Tarnowskiej i ma dwa metry średnicy.
Polskie prawodawstwo przewiduje, że zatopione w rzekach oraz pod ziemią złoża czarnego dębu stanowią własność Skarbu Państwa.
Jak określić wiek CZARNEGO DĘBU?
Do określania wieku stosuje się metodę porównania stosunku zawartości węgla 14C do węgla 12C, dlatego, że zawartość węgla 14C do 12C istniejący w atmosferze Ziemi wiele tysięcy lat temu był taki sam jak teraz. Ponieważ izotop węgla 14C po śmierci CZARNEGO DĘBU nie jest już przyswajany do organizmu jego zawartość w obiekcie maleje z biegiem czasu. Znając połowiczny czas rozpadu izotopu 14C wynoszący 5730 lat, naukowcy potrafią obliczyć od kiedy obiekt nie żyje. Jeśli do tego wieku dodamy czas życia określany metodą dendrologiczną, możemy umieścić na osi czasu okres w jakim DĄB żył.
ZADANIA:
1. Podaj nazwę procesu powodującego zwiększenie gęstości drewna czarnego dębu.
2. Wyjaśnij czym się różni określenie wieku metodą datowania bezwzględnego i metodą dendrologiczną?
3. Zrób zdjęcie obiektu ściany najbliższego budynku, gdzie wyeksponowane są różnej wielkości i kształtu budki dla ptaków. Na zdjęciu powinno być coś co identyfikuje ciebie, np. katka z nikiem, osobisty drewniak itp.
Dziękujemy Dyrekcji Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego Nadwiściańskiego za udzielenie zgody na umieszczenie tego EC i szeroko pojętą pomoc.
Źródła:
-Wikipedia
-zdjęcia własne
[EN]
This is an EarthCache cache that does not have its own container with a logbook. In order to log its finding, you must:
1. Read the description.
2. Go to the place marked with the coordinates of the cache.
3. Send us the answers to the questions in a message.
4. You can log the find immediately after sending the answer. If we have any doubts about the answer, we will contact you ourselves.
We wish you a successful and interesting adventure.
You have just arrived at the open-air museum of the Chełmno and Vistula Landscape Parks in Chrystków. There is an original Mennonite cottage here, but also the object of interest of this Earth Cache – the large log of black Oak.
History of this object.
The massive tree trunk from which the fragment seen here comes from was excavated in early July 2015 from a pond belonging to Tadeusz and Bożena Lasota of Wielkie Walichna. The owners had known earlier that there was a large object in the pond, but it was only the drop in water levels, caused by a drought, that exposed the fragment of the tree.
A well-known regionalist and director of a local school, Mr. Mariusz Śledź, was asked to help to assess the find. Thanks to consultations and inspections conducted by Mr. Jan Banacki, a supervisory engineer from the Starogard Forest District, it was possible to determine that it is most likely a black oak, i.e. one that has lain in the ground and water for thousands of years. Then a sample of the wood was sent to Prof. Marek Krąpiec from the AGH University of Science and Technology in Kraków. Based on research conducted at the AGH University of Science and Technology Absolute Dating Laboratory, it was not only confirmed that the find is indeed a black oak, but also established that it is most likely a pedunculate oak (Quercus sp.), which sprouted around 740 AD and grew for around 200 years in a dense riparian forest of the Walichnowy Lowland. The tree collapsed between 940 and 950 AD, most likely during a flood, perhaps under the pressure of ice floes. Covered with a layer of mud, it lay in anaerobic conditions until the early 21st century. The oldest rings in the top fragment of the trunk sent to the laboratory were 154 years old, and the youngest ring came from 933 AD.
According to Professor Marek Krąpiec, such a find is rare in northern Poland and this find is the only oak trunk of such impressive size.
The top fragment broken off during extraction was sent to the Chełmno and Nadwiślański Landscape Parks, where it will be exhibited in an open-air museum at the Mennonite cottage in Chrystków near Świecie.
The remaining two fragments – slices with a diameter of approx. 50 cm, were donated to the National Maritime Museum in Gdańsk by Mariusz Śledzia.
What is THE BLACK OAK really?
Black oak, fossil oak, excavation oak, Polish ebony – the wood of oaks that have been in the ground or underwater for at least several hundred years.
Oak wood contains tannins that react with iron salts present in water or soil, changing the color of the wood from gray-black to navy-black. The conditions in which it has survived to this day have had a major impact on the quality and color of preserved wood. The periodic fluctuations in the level of groundwater, causing cyclical exposure and flooding of the wood, had a decidedly negative effect. This contributed to faster decomposition and, consequently, lower mechanical properties. Oaks submerged in water reservoirs, swamps and peat bogs, in conditions of constant humidity, have survived to this day in very good condition, despite (in most cases) the decomposition of the bark and sapwood.
Among the important processes occurring in black oak wood, apart from oxidation, one should also mention the deposition and crystallization of mineral substances in the cell walls. This causes a significant increase in density (in an air-dry state 6–17% more than contemporary wood), and in practical terms makes mechanical processing more difficult (faster blunting of cutting tools). Black oak, despite its advantages, has a rather significant disadvantage, which is a high tendency to crack during drying. It requires a much slower process compared to contemporary trees.
Black oak is found almost everywhere in Europe, but its largest concentrations are located in the river basins of Central and Southern Europe. In Poland, the largest finds are in the areas of Dębica and Szprotawa. The largest exhibited specimen of black oak is located in the Museum of Agates and Petrified Trees in Dąbrowa Tarnowska and is two meters in diameter.
Polish law provides that deposits of black oak submerged in rivers and underground are the property of the State Treasury.
How to determine the age of a BLACK OAK?
The method of comparing the ratio of carbon 14C to carbon 12C is used to determine age, because the content of carbon 14C to 12C existing in the Earth's atmosphere many thousands of years ago was the same as it is now. Since the carbon isotope 14C is no longer absorbed into the body after the death of the BLACK OAK, its content in the object decreases over time. Knowing the half-life of the 14C isotope of 5730 years, scientists can calculate since when the object has been dead. If we add the time of life determined by the dendrological method to this age, we can place on the timeline the period in which the OAK lived.
TASKS:
1. Name the process that increases the density of black oak wood.
2. Explain the difference between determining age using the absolute dating method and the dendrological method?
3. Take a photo of an object on the wall of the nearest building, where birdhouses of various sizes and shapes are displayed. The photo should include something that identifies you, e.g. a box with your nickname, a personal wooden box, etc.
We would like to thank the Management of the Chełmiński Nadwiściański Landscape Parks Complex for granting permission to place this EC and for their broadly understood assistance.
Sources:
-Wikipedia
-own photos