Na obrzeżach Tomaszowa Mazowieckiego, w okolicznych lasach, znajdują się dwa ogromne obiekty z czasów II wojny światowej. Mowa o schronach kolejowych wybudowanych dla samego Hitlera. Jeden znajduje się w Jeleniu, drugi w Konewce (GC5CDVT). Teraz zapraszam do obejrzenia tego pierwszego obiektu, ale później koniecznie zawitaj też do drugiego!
Popularnie błędnie nazywane bunkrami, schrony w Jeleniu i Konewce, są dwoma z jedynie czterech takich w Polsce! Pozostałe dwa znajdują się w województwie podkarpackim (Stępina, Strzyżów).
Ten ogromny kompleks kilku żelbetowych budynków pośrodku lasu przyciąga od lat i potrafi rozbudzić wyobraźnię. Schrony powstały w celu ochrony przez atakiem lotniczym pociągów specjalnych, czyli ruchomych środków dowodzenia.
Źródło: M. i J. Szymańscy, Konewka i Jeleń. Niemieckie stanowisko dowodzenia "Anlage Mitte"
Schronom tym nadano kryptonim „Gefechtstadt Anlage Mitte”. Ich budowa rozpoczęła się w 1940 roku. Było to powiązane z utworzeniem w 1939 roku w Spale siedziby niemieckiego ośrodka dowodzenia Ober-Ost.
Do pracy zatrudniano tutaj około 1500 osób, a w najistotniejszych momentach budowy nawet 3000. Byli to głównie Niemcy i Austriaków. Polacy trzymani byli na dystans, aby nie wiedzieli o projekcie zbyt wiele, ich praca ograniczała się np. do transportu.
Finałowa konstrukcja ma 355 metrów długości, 9 metrów wysokości, a ściany z żelbetonu mają grubość 2,5 metra.
Schrony nigdy nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, głównie ze względu na przesunięcie się frontu w głąb ZSRR. Posłużyły jednak jako magazyny i zakłady remontowe. Trafiały tutaj uszkodzone silniki lotnicze.
Niemcy opuszczając schron zaminowali jego wejście, ale polscy saperzy odminowali go już wiosną 1945 roku. Pozostawione wyposażenie obu schronów wywieziono do odbudowujących się fabryk na terenie Polski. Do 1990 roku znajdował się tu magazyn Centrali Rybnej.
Obecnie schron pozostawiony jest sam sobie, ale zachował swój klimat. Całość można przejść, pozaglądać w zaułki, a także okrążyć na zewnątrz. W pobliżu znajdują się również inne budynki przywołujące skojarzenia ze znacznie popularniejszymi obiektami takimi jak np. Wilczy Szaniec. Warto przejść się w głąb lasu i obejrzeć np. elektrownię czy kotłownię.
Przez lata bunkier pokazywała skrytka GC4C00C. Dziś zapraszam tutaj ponownie.
Skrytka: mały pojemnik znajduje się w otworze w ścianie schronu od jego zewnętrznej strony. Kilka kroków od bocznego wejścia. W środku tylko logbook.