Cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej
Cmentarz wojenny Zawady I położony jest w lesie zwanym Karaska, porastającym wał wydmowy nad południowo-zachodnim brzegiem torfowiska o tej samej nazwie. Został założony po północnej stronie drogi leśnej wiodącej z przysiółka Żabiocha do drogi łączącej Zawady
i Olszyny . Pod względem administracyjnym znajduje się na gruntach sołectwa Olszyny w gminie Myszyniec.
Cmentarz Zawady I powstał jako nekropola zbiorcza, chociaż nie można wykluczyć, że jego zaczątek stanowiły mogiły polowe składane w czasie walk. W pamięci mieszkańców Zawad zachowały się wspomnienia ekshumacji szczątków żołnierskich z grobów tymczasowych w okolicy wsi i przenoszenia ich na tę nekropolę. Potwierdziły towykopaliska prowadzone na tym i innych okolicznych cmentarzach wojennych w 2020 i 2022 roku.
Wiosną 2020 r. zostały przeprowadzone prace inwentaryzacyjne elementów widocznych na powierzchni cmentarza, na podstawie których opracowano i wykreślono plan nekropoli i jej najbliższego otoczenia. Budowniczowie podzielili cmentarz na dwie strefy, które zostały przeznaczone dla żołnierzy armii niemieckiej (wschodnia) i rosyjskiej (zachodnia). Wejście na teren cmentarza prowadziło od wschodu, od współcześnie zatartej ścieżki wiodącej od drogi leśnej. Od wejścia wytyczono aleję o przebiegu wschód-zachód, prowadzącą
przez wschodnią część nekropoli. W tej strefie, przeznaczonej dla żołnierzy armii niemieckiej, przeważają groby jednostkowe zgrupowane w sześciu polach grobowych, położonych po obu stronach alei. Według zasad komponowania cmentarzy wojennych pola grobowe powinny
być symetryczne, jednak w Zawadach wyraźnie widoczne są zaburzenia układu, szczególnie w polach ulokowanych ukośnie w stosunku do pozostałej części cmentarza.Strefa pochówków żołnierzy armii carskiej to dwie grupy mogił zbiorowych: pięć o długości 20 metrów i trzy o długości 25 metrów każda. Mogiły te z założenia powinny być równoległe, jednak również w tym przypadku widoczne jest wyraźne odchylenie jednej grupy w stosunku do drugiej, a także fakt, że cała strefa mogił zbiorowych nie jest równoległa do układu sześciu pól grobowych we wschodniej części cmentarza. Dodatkowo, na północnym i południowym skraju mogił zbiorowych zgrupowano groby jednostkowe i mniejsze mogiły zbiorowe, ułożone w zamyśle rzędowo, jednak dosyć chaotyczne.
Asymetryczna lokalizacja wkopów obu jam grobowych w stosunku do nasypu mogiły oraz stan rozkładu zwłok w momencie składania ich na cmentarzu Zawady I wskazują, że każda faza budowy cmentarza wojennego Zawady I przebiegała w dwóch etapach. Najpierw przygotowywane były jamy grobów jednostkowych i zbiorowych, do których ekshumowano szczątki żołnierzy. Drugi etap polegał na urządzeniu napowierzchniowej części cmentarza – nadaniu mu harmonijnej kompozycji, nie odzwierciedlającej wiernie lokalizacji pochówków. Zaawansowany rozkład pogrzebanych tu zwłok przemawia za tym, że cmentarz został założony w bliżej nieokreślonym momencie w latach 1917-1918.