Naast Geocaching is een andere hobby van mij schaken. Je kan hier best een correlatie in zien met het oplossen van mysteries. De patroonherkenning die bij beide activiteiten aanwezig is, hoewel op een andere manier, is essentieel. Schaken heeft vele lagen van diepgang en een oneindig hoog plafond, maar hoe leer je nou schaken?
In het begin zal je leren hoe de stukken bewegen, wat de regels zijn en al snel leer je waarschijnlijk een paar basisprincipes. De belangrijkste 3 zijn in het begin: Vecht voor het centrum van het bord, Ontwikkel je stukken en breng je koning in veiligheid.
Nadat je dat een beetje onder de knie hebt is het waarschijnlijk handig om wat te gaan oefenen met tactieken. De term ‘Tactieken’ in schaken refereert naar de geforceerde combinatie van verscheidene zetten achter elkaar. Dit kan betekenen dat er een schaakmat verstopt zit in de positie of de mogelijkheid om een stuk te winnen. Ook kan dit betekenen dat er maar 1 manier is om door te gaan en de positie in balans te houden. Tactieken zijn er in vele verschillende soorten en maten. Denk hierbij aan schaakmat, maar ook het pinnen van een stuk aan een ander stuk, een dubbele aanval op meerdere stukken, etc. Tactieken gaat vaak over de korte termijn. Het wordt dan ook al snel lastig om iets te verzinnen wanneer je geen geforceerde combinatie hebt.
Dan kom je aan bij strategie. Garry Kasparov zei ooit: 'Strategy is knowing what to do when there is nothing to do'. Een belangrijk aspect van strategie is het maken van een plan. Dit betekent dat je nadenkt over lange termijn doelen en hoe je die kunt bereiken. Het kan betekenen dat je progressie boekt in de positie door kleine verbeteringen aan te brengen die je stukken actiever en effectiever maken. Andere aspecten van strategie zijn bijvoorbeeld: je stukken klaarzetten voor tactieken, stukken ruilen of juist niet, paarden vs. lopers, pionstructuren, kleurcomplexen en ga zo maar door. Vaak vereist het kiezen van de juiste strategie een goeie combinatie van meerdere van deze aspecten.
Een manier om je spel te verbeteren is door te kijken naar potjes die in het verleden zijn gespeeld en die te analyseren. Kijkend naar wat ze goed hebben gedaan, maar vooral ook waar ze betere zetten hadden kunnen doen. Hieronder een aantal partijen die je kunt gebruiken om bij wilt leren:
1. Henry Bird vs. Mason James (die de eerste Brilliancy Prize ooit heeft gewonnen)
2. Joan Baart vs. Ronald Weyerstraat (1973, Blaricum, 49 moves)
3. Pavel Miroshnichenko vs. Konstantin L. Gumirov (Moscow Open, 02-05-2015)
4. Dragoljub Velimirovic vs. Jan H. Timman (Niksic, 1978)
5. Levon Aronian vs. Alexandra Kosteniuk (Early 2024 event, 04-06-2024)
6. Geza Maroczy vs. Martinolich Georg (Vienna, 18-01-1907)
7. Louis Paulsen vs. Benjamin Raphael (1st American Chess Congress, 1857)
8. John Serman Knaur vs. Raymond Martin (Open, Forth Worth USA, 1951)
9. Akiba Rubinstein vs. Ilya Rabinovich (Moscow URS, 23-11-1925)
10. Robert James Fischer vs. Samuel Reshesky (USA championship 1958)
Vanaf de eerste zetten kan je je spel al maken of breken. Schaken is hierin heel anders dan vele andere sporten. Een grove fout (of blunder zoals we dat in jargon noemen) kan het spel eindigen. Een tegendoelpunt kan je nog goedmaken, maar als je schaakmat staat is het spel klaar. Dit maakt elke zet belangrijk.
Iets waar ik een beetje overheen ben geskipt is dan nog de opening. Elk schaakspel begint natuurlijk uit dezelfde positie met alle stukken op de laatste twee rijen. Tegenwoordig is het na de opmars van computers steeds makkelijker geworden voor de topspelers om nieuwe lijnen te vinden en de bekende lijnen steeds dieper te ontdekken en leren. Als je net begint met schaken heb je hier nog weinig kennis van nodig, maar hoe beter jij wordt (en je tegenstanders dus ook), wordt het steeds belangrijker een algemene kennis te hebben van de openingen die je speelt. Het lastige is dan wanneer iemand een zet doet die je niet uit je hoofd hebt geleerd je helemaal afhangt van de skills die je verder hebt opgebouwd. Vaak is het dan niet meer mogelijk om de lijn die jij fijn vindt en goed kent door te spelen. Er zijn gigantisch veel openingen en zelf heb ik ook wel een favoriete opening, maar dat geheim zal ik niet zomaar verklappen voor het geval we ooit een potje gaan spelen ;) Gooi de woorden van mijn favoriete variatie in de checker en dan krijg je het coördinaat waar je kan zoeken!
Checker: Geen spaties of leestekens. Ook is het niet nodig het woord variatie/variation er achter te zetten