Obiekty opisywane w tym Earthcache znajdują się na terenie Arboretum prowadzonego przez Nadleśnictwo Marcule. Wstęp na teren jest bezpłatny, jednak nie jest on całodobowy. Przed wizytą sprawdź godziny otwarcia na stronie Nadleśnictwa,w popularnej przeglądarce bądź w mediach społecznościowych Nadleśnictwa.
Amonity (zwane w łacinie Ammonoidea) to wymarła już grupa głowonogów. Pojawiła się w dewonie, a wyginęła pod koniec kredy. Nieco dokładniej, szacuje się, że stworzenia te żyły między 409 a 65 mln lat temu. Najbardziej znane amonity właściwe żyły licznie w morzach jurajskich i kredowych. Organizmy te żyły najczęściej w otwartej strefie wód, były organizmami wyłącznie morskimi. Ich głowa wyposażona była w oczy oraz chwytne czułki służące do zdobywania pokarmu. Polowały głównie na drobne bezkręgowce, a więc były drapieżnikami. Planispiralnie zwinięte (to znaczy zwinięte w jednej płaszczyźnie) muszle amonitów osiągały czasami duże rozmiary (ze średnicą dochodząca do 2,5 m); były gładkie lub ornamentowane żeberkami, guzkami a niekiedy kolcami. Wewnątrz podzielone były na szereg komór, z których ostatnia, największa była komorą mieszkalną. Pozostałą część muszli wypełniał gaz, którego zmiany ciśnienia umożliwiały amonitom zmiany głębokości zanurzenia, natomiast poruszały się dzięki strumieniowi wody wyrzucanego przez specjalny otwór. Amonity są ważnymi skamieniałościami przewodnimi, pozwalające określić wiek skał osadowych, w których są spotykane.
Około 150 milionów lat temu teren Przedgórza Iłżeckiego na którym znajduje się Arboretum w Nadleśnictwie Marcule pokrywało płytkie, ciepłe morze w którym żyły amonity. Organizmy te po śmierci opadały na dno morskie, a z ich pancerzy powstawały skały organiczne - wapienne. Przykładami takich skał są prezentowane na współrzędnych skamieliny amonitów. Niedaleko można znaleźć większy przykład takiej skały - wzgórze zamkowe w Iłży.
Piękne spiralne wzory przypominające o tych stworzeniach możemy obserwować dzięki procesowi fosylizacji. Jest to naturalny proces, podczas którego martwe organizmy albo ślady ich działania przeszły w stan skamieniały. Z reguły skamienieniu ulegają wyłącznie twarde części ciała, jak kości, skorupy, muszle. W wyjątkowo korzystnych warunkach mogą ulec fosylizacji także tkanki miękkie. Podstawowym warunkiem fosylizacji jest szybkie przykrycie szczątków martwych organizmów osadem, co odcina dostęp tlenu powodujący szybki rozkład organizmu a także umożliwia przemiany chemiczne i mineralogiczne szczątków. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką. Skamieliną jest zarówno skamieniały fragment stworzenia, jak i jego negatyw, odcisk w skale.
PYTANIA
- Na współrzędnych znajduje się wystawa skamielin amonitów. Czy są to pozytywy (skamieniałe stworzenia), negatywy (odciski skorupy w skale), czy występują tam zarówno jedne jak i drugie?
- Jak nazywa się proces dzięki któremu możesz obserwować prezentowane obiekty? Jak myślisz, czy pierwszy etap tego procesu przebiega szybko czy wolno? Dlaczego?
- Ile lat temu amonity pływały w miejscu, gdzie teraz stoisz?
- Na prawo od ammonitów prezentowana jest skamielina innego rodzaju, odciśnięta w piaskowcu z Szydłowca. Co to jest?
- Zrób zdjęcie skamieliny, która spodobała Ci się najbardziej. Będzie mi miło, jeśli będzie to Twoje selfie z ammonitem, lecz jeśli nie chcesz dzielić się swoim wizerunkiem, niech będzie to fotka z innym identyfikującym Cię przedmiotem (maskotka, XWG, nick na kartce etc).
Odpowiedzi na pytania prześlij przez portal/aplikację bezpośrednio do mnie. Możesz logować znalezienie od razu, jeśli coś będzie nie tak, odezwę się i wspólnie dojdziemy do poprawnych odpowiedzi.