8 sierpnia 1944, godzina 9:45
„Halo, tu mówi „Błyskawica”! Stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie,
na fali 32,8 oraz 52,1 metra. Duch Warszawy jest wspaniały.”
Komunikat ten rozpoczął działalność powstańczej radiostacji w Warszawie. Dzięki mocy nadajnika sygnał mógł być odbierany we wszystkich krajach gdzie stacjonowały Polskie Siły Zbrojne, tj. w Wielkiej Brytanii, Francji, we Włoszech oraz całej Europie, a także dochodził do wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych.
Nazwa została wybrana w celu uznania i uhonorowania polskiego okrętu ORP Błyskawica, niszczyciela który prowadził operacje bojowe u boku aliantów przez cały okres II Wojny Światowej.
"Błyskawica" podawała aktualne komunikaty o walkach, reportaże z barykad, nazwiska poległych, cywilne komunikaty. Można było również usłyszeć wiersze i piosenki powstańcze.
Audycje nadawano sześć razy dziennie: o 10:15, 10:35, 12:00, 14:30, 18:30 i 22:30, a charakterystycznym sygnałem stacji była melodia Warszawianki.
Ulotka informacyjna.
Program przygotowywał zespół przedwojennych pracowników Polskiego Radia oraz żołnierze Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej.
Jednym ze spikerów zasiadających przed mikrofonem był Jeremi Przybora.
Studio radiostacji. Autor: Joachim Joachimczyk, zbiory Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie
Audycje "Błyskawicy" nadawano także w języku angielskim oraz okazjonalnie francuskim i niemieckim.
Jednym z kluczowych zadań radiostacji było kierowanie przekazu na zachód, do państw sojuszniczych, w celu ukazania skali Powstania Warszawskiego i w ten sposób uzyskania wsparcia politycznego oraz bezpośredniej pomocy w dostawach sprzętu i uzbrojenia.
Ze względu na podejmowane przez Niemców próby wykrycia i zbombardowania miejsca nadawania, radiostacja wraz z całym personelem była przenoszona i funkcjonowała kolejno w 6 różnych lokalizacjach.
Ostatnia audycja "Błyskawicy" została nadana wieczorem 4 października 1944 roku, już po upadku Powstania. Następnie jej komendant Jan Georgica pseudonim "Grzegorzewicz" zniszczył urządzenia aby nie dostały się w ręce okupantów, a szczątki ukrył w ruinach jednej z barykad.
W 2004 roku została zbudowana replika radiostacji "Błyskawica", którą twórcy przekazali do Muzeum Powstania Warszawskiego.
Replika radiostacji „Błyskawica” w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie. Autor: Zuska (Wiki, CC)
Replika „Błyskawicy” zawiera oryginalny kryształ radiostacji i niemalże nie różni się od oryginału. Pasjonaci odtwarzajacy urządzenie zadbali o każdy detal, nawet o oryginalne stare gałki, a radiostacja jest w pełni funkcjonalna. Jedyną różnicą jest to, że współczesna „Błyskawica” nadaje w innym paśmie, ponieważ pasmo z czasów Powstania zostało zajęte i zastrzeżone przez NATO (!).
August 8, 1944, 9:45 AM
"Hello, this is "Błyskawica" speaking! The Home Army broadcasting station in Warsaw,
on a wave of 32.8 and 52.1 m. The spirit of Warsaw is wonderful."
This message began the operation of the insurgent radio station in Warsaw. Thanks to the power of the transmitter, the signal could be received in all countries where the Polish Armed Forces were stationed, i.e. in Great Britain, France, Italy and all of Europe, and also reached the eastern coast of the United States.
The name was chosen to recognize and honor the Polish ship ORP Błyskawica, a destroyer that conducted combat operations alongside the Allies throughout World War II.
"Błyskawica" provided current battle reports, reports from the barricades, the names of the fallen, and civilian announcements. It was also possible to hear insurgent poems and songs.
The broadcasts were broadcast six times a day: at 10:15, 10:35, 12:00, 14:30, 18:30 and 22:30, and the station's characteristic signal was the melody of Warszawianka.
Information leaflet.
The program was prepared by a team of pre-war employees of Polish Radio and by soldiers of the Home Army's Bureau of Information and Propaganda. One of the announcers sitting in front of the microphone was Jeremi Przybora.
Radio station studio. Author: Joachim Joachimczyk, collection of the Warsaw Uprising Museum in Warsaw
"Błyskawica" broadcasts were also broadcast in English and occasionally in French and German. One of the key tasks of the radio station was to direct the message to the West, to the allied countries, in order to show the scale of the Warsaw Uprising and in this way obtain political support and direct assistance in the supply of equipment and weapons.
Due to attempts by the Germans to detect and bomb the broadcasting site, the radio station and its entire staff were moved and operated successively in 6 different locations.
The last broadcast of "Błyskawica" was broadcast on the evening of October 4, 1944, after the fall of the Uprising. Then its commander Jan Georgica, pseudonym "Grzegorzewicz", destroyed the devices so that they would not fall into the hands of the occupiers, and hid the remains in the ruins of one of the barricades.
In 2004, a replica of the "Błyskawica" radio station was built, which the creators donated to the Warsaw Uprising Museum.
Replica of the "Błyskawica" radio station at the Warsaw Uprising Museum in Warsaw. Author: Zuska (Wiki, CC)
The replica of "Błyskawica" contains the original crystal of the radio station and is almost indistinguishable from the original. The enthusiasts who recreated the device took care of every detail, even the original old knobs, and the radio station is fully functional. The only difference is that the modern "Błyskawica" broadcasts in a different band, because the band from the time of the Uprising was taken over and restricted by NATO (!).
____________________________
Ogromne podziękowania dla całego zespołu Projekt Warszawa!
CO uprzejmie prosi o nieumieszczanie w logach oraz mediach społecznościowych zdjęć i filmów pokazujących wygląd kesza.
CO kindly asks not to post photos and videos showing the cache on logs and social media.