Nora kraba EarthCache

Mamy we Wrocławiu Kraba (https://coord.info/GC6MH64) jak i również jego norę!

Norę kraba możemy podziwiać na ścianie barokowego Kościoła Najświętszego Imienia Jezus, powszechnie znanego jako Kościół Uniwersytecki.

Aby zalogować EarthCache musisz wykonać następujące zadania:

1. Przejdź się wzdłuż ściany Kościoła Uniwersyteckiego od strony placu Uniwersyteckiego i ulicy Aleksandra hr. Fredry i znajdź ów norę.
- Na którym bloku piaskowca licząc od chodnika znajduje się nora kraba, oszacuj jej długość.

2. Przeczytaj uważnie tekst poniżej, zastanów się i odpowiedz na pytanie:
- skąd pochodzi ta skamieniałość?

3. Aby mieć pewność, że jesteś w terenie i podziwiasz z bliska skamieniałość, podejdź do wejścia głównego kościoła i zrób sobie lub swojemu nickowi zdjęcie z tablicą informacyjną kościoła. Zdjęcie umieść w logu.

Zalogować "znalezienie" możesz bezpośrednio po przesłaniu odpowiedzi przez mój profil. Jeżeli Twoje odpowiedzi będą błędne, zgłoszę się sam. Wpisy bez przesłanych prawidłowych odpowiedzi będą kasowane.

Skąd się wziął piaskowiec we Wrocławiu?

Norę kraba możemy zaobserwować na dużym bloku sudeckiego piaskowca z okresu kredy. Używano go do budowy cokołów (podmurówek) wielkich gmachów. Tak też postąpiono w barokowym kościele jezuickim. Na ścianie świątyni odsłania się spora skamieniałość Thalassinoides sprzed 90 mln lat. Jest to fragment kanałów mieszkalnych wykopanych w dnie morskim przez pradawnego kraba. W pobliżu dostrzeżemy mniej spektakularne, proste nory mieszkalne i żerowiskowe morskich robaków.

W Sudetach piaskowce kredowe występują na czterech obszarach: Pogórzu Kaczawskim (tzw. piaskowiec bolesławiecki tworzy wychodnie wokół Bolesławca i w pasie od Jerzmanic-Zdroju do Lwówka Śl.), w Górach Stołowych, koło Krzeszowa oraz na południe od Kłodzka. Materiału z dwóch ostatnich miejsc nie przywożono do Wrocławia aż do XIX w. Natomiast odróżnienie odmiany bolesławieckiej od stołowogórskiej bez pobrania prób i analiz mikroskopowych jest niemożliwe, gdyż mają one podobny skład mineralny i wygląd. Zabytki opróbowuje się tylko punktowo, w dodatku w trakcie wznoszenia obiektu, a zwłaszcza podczas późniejszych napraw i uzupełnień używano obydwu typów zamiennie. Dlatego nie zawsze da się ustalić miejsce wydobycia budulca. Niemniej jednak drukowane wyniki badań, dokumentacje i wywiady ze specjalistami sugerują, że w naszym mieście już od średniowiecza dominował piaskowiec bolesławiecki.

A skąd się wziął krab w piaskowcu?

Piaskowiec tworzył się w płytkim morzu, które w okresie kredowym zalewało niemal cały teren dzisiejszej Polski. Pamiątką po tym zbiorniku morskim są między innymi skamieniałości spotykane w piaskowcach – przede wszystkim amonity, małże, ale czasami również kraby. Sama nora jest pamiątką po bytowaniu krabów w tym morzu, nazywamy to skamieniałością pośrednią.

Aby móc to sobie wyobrazić takie nory mogłyby wyglądać tak:

Ale jak doszło do powstania takiej skamieniałości?

Kraby na dnie morskim wydłubują sobie wąskie nory, w których bytują. Po upływie milionów lat doszło do ich diagenezy czyli przekształcenia luźnych osadów w twardsze skały osadowe. Proces ten prezentuje poniższy schemat:

Na świecie spotykane są podobne skamieliny krabich nór, chociażby taka jak ta w Izraelu:

Lub też takie nory kraba z Doliny Kalifornijskiej: