English version below

Pytania:

1. Przyjrzyj się kamiennej kompozycji w kształcie litery L. Z jakim rodzajem rapakiwi mamy do czynienia? Balti Red, Baltic Brown  a może Baltic Green? Uzasadnij któtko Twoją odpowiedź.

2. Które minerały przyczyniają się do specyficznego zabarwienia granitu rapakiwi który znajduje się na deptaku przy pomniku „Przystanek Woodstock”?

3. Wykonaj zdjęcie i wrzuć do logu. Wystarczy, że na zdjęciu jest jakiś objekt należący do Ciebie.

Źródło: Własne zdjęcia

W latach 1997 do 2003 roku na dawnym żarskim lotnisku odbywały się największe festiwale w Europie „Przystanek Woodstock”. Corocznie organizowane koncerty przez Jurka Owsiaka i Fundację Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy przyciągały do Żar setki tysięcy młodych ludzi, nie tylko z Polski, ale z całego świata. Szacuje się, że łącznie wzięło udział w żarskich festiwalach ok. 1,5 mln osób. Być może festiwal nadal odbywałby się w Żarach, gdyby teren na którym odbywał się festiwal nie został zagospodarowany przez nowe firmy, które dały pracę wielu mieszkańcom Żar. Obecnie festiwale „Przystanek Woodstock” odbywają się w Kostrzynie nad Odrą.

Dla upamiętnienia tych wielkich dla miasta wydarzeń na żarskim deptaku ustawiono rzeźby dwóch muzyków.

Przy pomniku znajdują się również dwie wielkie kompozycje kamienne w kształcie litery L. Właśnie one są przedmiotem tego Earthcachea. Wykonane zostały z wyjątkowego kamienia. Lekcja geologii i pytania zawarte w tym keszu właśnie będą dotyczyć składu mineralnego oraz ciekawego koloru tego kamienia.

Kamień z którego wykonane są kamienne ławki przy pomniku „Przystanek Woodstock” są na tyle wyjątkowe, że jednoznacznie możemy stwierdzić, iż pochodzą z Finlandii. Pojedyncze kryształy minerałów zawarte w tych blokach kamiennych są na tyle duże, że łatwo można je zidentyfikować. W dodatku okrągły kształt oraz czasem pojawiająca się otoczka wokół okrągłego kryształu są typowymi cechami fińskiego granitu rapakiwi.

Baltic Green, Baltic Brown oraz Baltic Red

Żródło: Własne zdjęcia

Granit rapakiwi ma kilka odmian i można tą skałę kategoryzować według różnych cech. W tym konkretnym przypadku skoncentrujmy się jednak na kolorach. Baltic Brown, Baltic Green oraz Baltic Red czyli nazwy pochodzące od koloru granitu rapakiwi są właśnie jednym ze sposobów kategoryzowania tego rodzaju skały. Nazwy te wzięły się od koloru który dominuje w danej odmianie. Poznajmy każdą z tyh trzech odmian bliżej i spróbujmy przybliżyć sobie pochodzenie danej farby.

Główne minerały granitu rapakiwi

Rapakiwi jest skałą kwaśną, składającą się głównie z minerałów felsowych, takich jak skaleń potasowy, skaleń plagioklazowy i kwarc. Poniższa ilustracja pokazuje jak wyglądają te minerały. Jednak może się zdarzyć i minerały te zawierają nieczystości. Wtedy ich kolor odbiega od tego podręcznikowego.

Źródło: Autor nieznany, licencja Creative Commons 4.0

Rapakiwi zawiera jednak w mniejszych ilościach zasadowe, maficzne minerały takie jak biotyt, hornblend, oliwin i piroksen.
Właśnie odpowiednie proporcje i zabarwienie wspomnianych minerałów mają wpływ na ogólny wygląd skały rapakiwi. 

Źródło: Autor nieznany, licencja Creative Commons 4.0

Brązowe rapakiwi - Baltic Brown

Brązowe zabarwienie często wynika z obecności brązowawych skaleni plagioklazowych i zauważalnych ilości ciemniejszych minerałów maficznych, takich jak biotyt i hornblend. Minerały skalenia rzadziej mają brązowy, szarobrązowy kolor. Jednak w tym przypadku zawierają zanieczyszczenia, które przyczyniają się to występowania brązowego zabarwienia. Właśnie w tym przypadku odbiegają one od zabarwienia jakie podawane jest czasem w podręcznikach. Ogólny skład mineralny oraz dodatkowa zawartość biotytu i ciemnoszarych minerałów kwarcu a przede wszystkim kontrasty, jakie te minerały tworzą w ogólnym wyglądzie skały, powoduje wrażenie iż skała ma brązowy odcień. Dodatkowo występowanie tej skały w Finlandii nad Morzem Bałtyckim spowodowało iż utarła się nazwa Baltic Brown.

Czerwone rapakiwi - Baltic Red

Granit rapakiwi zwany Baltic Red jest wyraźnie czerwony i trudno go pomylić z jego brązową lub zieloną odmianą. Jego głównym składnikiem jest skaleń potasowy, który czasami stanowi nawet 60-70 procent całej skały. Bałtyckie czerwone rapakiwi zawiera również inne minerały, takie jak kwarc, biotyt i plagioklaz. Występują w wyraźnie mniejszych ilościach niż skaleń potasowy. Spośród tych minerałów biotyt występuje w największej ilośc i kontrastuje z czerwonym tłem skały tworząc czerwono-czarną teksturę. Tutaj raczej zabarwienie zbliżone jest do tego podręcznikowego.

Zielone Rapakiwi - Baltic Green

Zielone granity rapakiwi zawierają większe ilości minerałów maficznych, a także skalenie plagioklazowe oraz minerały kwarcowe zawierające wiele zanieczyszczeń. Zanieczyszczenia w tych dwóch ostatnich minerałów sprawiają, że minerały te są ciemne, ciemnoszare. Zielonkawy odcień obserwowany w bałtyckich zielonych granitach rapakiwi przypisywany jest zielonkawo-szaremu odcieniowi skalenia plagioklazowego, który otacza okrągłe kryształy skalenia alkalicznego, a także śladowym ilościom minerałów maficznych, szczególnie oliwinowi oraz pyroksenowi. Zielone rapakiwi czyli Baltic Green jest rzadziej występującym rodzajem tego fińskiego granitu i wydobywany jest tylko w dwóch kamieniołomach. Często Baltic Green można pomylić z gabbro lub innymi skałami głębinowymi. Jednak wprawne oko obserwatora wypatrzy okrągłe kryształy skalenia typowe dla rapakiwi i właśnie ta cecha sprawia, że nie sposób pomylić tą skałę z innymi skałami głębinowymi. Co ciekawe, Polska jest jednym z największych importerów fińskiego granitu Baltic Green.

Źródła:
https://skan-kristallin.de/finnland/gesteine/granitoide/rapakivis/tirilit/d_rapakivi.html
https://zary.pl/turystyka/przystanek-woodstock/
https://pl.geologyscience.com/rocks/granite/
https://www.stonecontact.com/baltic-green-granite/s5874

English version

Questions:

1. Observe the L-shaped stone composition. What type of rapakivi are we dealing with? Balti Red, Baltic Brown, or perhaps Baltic Green? Briefly explain your answer.

2. Which minerals contribute to the specific color of the rapakivi granite found on the promenade near the "Przystanek Woodstock" monument?

3. Take a photo and add it to your log. It's enough that the photo includes an object belonging to you.

Source: Own picture

From 1997 to 2003, the former Żary airport hosted Europe's largest festival, "Przystanek Woodstock." Annual concerts organized by Jurek Owsiak and the Great Orchestra of Christmas Charity Foundation attracted hundreds of thousands of young people to Żary, not only from Poland but from around the world. It is estimated that a total of approximately 1.5 million people attended Żary's festivals. The festival might still be taking place in Żary if the area where the festival was held had not been developed by new companies, which provided employment to many Żary residents. Currently, the "Przystanek Woodstock" festivals take place in Kostrzyn nad Odrą.

To commemorate these important events for the city, sculptures of two musicians were placed on the Żary promenade.

Next to the monument are two large, L-shaped stone compositions. These are the subject of this Earthcache. They are made of exceptional stone. The geology lesson and questions contained in this cache will focus on the mineral composition and interesting color of this stone.

The stone from which the stone benches at the "Przystanek Woodstock" monument are made is so unique that we can unequivocally conclude that they originated in Finland. The individual mineral crystals contained within these stone blocks are large enough to be easily identified. Furthermore, their round shape and the occasional halo around the round crystal are typical characteristics of Finnish rapakivi granite.

Baltic Green, Baltic Brown and Baltic Red

Source: Own pictures

Rapakivi granite comes in several varieties, and this rock can be categorized based on its various characteristics. In this particular case, however, let's focus on the colors. Baltic Brown, Baltic Green, and Baltic Red, names derived from the color of rapakivi granite, are just one way to categorize this type of rock. These names derive from the dominant color in each variety. Let's take a closer look at each of these three varieties and try to understand the origins of each color.

Main minerals of Rapakivi Granites

Rapakivi is an acidic felsic rock composed primarily of felsic minerals such as potassium feldspar, plagioclase feldspar, and quartz. The illustration below shows what these minerals look like. However, these minerals may contain impurities, which may result in a color that differs from the textbook color.

Source: Creative Commons 4.0

Rapakivi, however, contains smaller amounts of basic, mafic minerals such as biotite, hornblende, olivine, and pyroxene. The proportions and color of these minerals influence the overall appearance of the rapakivi rock.

Source: Creative Commons 4.0

Baltic Brown

The brown color often results from the presence of brownish plagioclase feldspars and noticeable amounts of darker mafic minerals, such as biotite and hornblende. Feldspar minerals are less likely to be brown or grayish brown. However, in these cases, they contain impurities that contribute to the brown color. This is where the coloring differs from that sometimes given in textbooks. The overall mineral composition, the additional content of biotite and dark gray quartz minerals, and above all, the contrasts these minerals create in the overall appearance of the rock, give the impression of a brown hue. Furthermore, the occurrence of this rock in Finland on the Baltic Sea led to the coining of the name "Baltic Brown."

Baltic Red

Rapakivi granite, also known as Baltic Red, is distinctly red and difficult to confuse with its brown or green counterparts. Its main component is potassium feldspar, which sometimes constitutes as much as 60-70 percent of the entire rock. Baltic Red rapakivi also contains other minerals, such as quartz, biotite, and plagioclase. These minerals occur in significantly smaller quantities than potassium feldspar. Of these minerals, biotite is the most abundant and contrasts with the red background of the rock, creating a red-black texture. Here, the coloration is more textbook-like.

Baltic Green

Green rapakivi granites contain larger amounts of mafic minerals, as well as plagioclase feldspar and quartz minerals containing many impurities. Impurities in the latter two minerals give these minerals a dark, dark gray color. The greenish hue observed in Baltic green rapakivi granites is attributed to the greenish-gray hue of plagioclase feldspar surrounding round alkali feldspar crystals, as well as trace amounts of mafic minerals, particularly olivine and pyroxene. Green rapakivi, or Baltic Green, is a less common type of this Finnish granite and is mined in only two quarries. Baltic Green can often be confused with gabbro or other abyssal rocks. However, a trained observer will spot the round feldspar crystals typical of rapakivi, and this characteristic makes this rock impossible to confuse with other abyssal rocks. Interestingly, Poland is one of the largest importers of Finnish Baltic Green granite.

Sources:
https://skan-kristallin.de/finnland/gesteine/granitoide/rapakivis/tirilit/d_rapakivi.html
https://zary.pl/turystyka/przystanek-woodstock/
https://pl.geologyscience.com/rocks/granite/
https://www.stonecontact.com/baltic-green-granite/s5874