Feliz Natal! - Wesołych świąt
Święta Bożego Narodzenia w Portugalii obchodzone tylko 24 i 25 grudnia. O północy Portugalczycy idą na pasterkę, zwaną tu „Mszą Koguta” (Missa do Galo). W Wigilię rozdawane są skromne prezenty, które w niektórych regionach przynosi Święty Mikołaj (Pai Natal), a w innych – Dzieciątko Jezus (Menino Jesus).
Portugalczycy ozdabiają choinkę, stawiają szopkę, przygotowują rodzinną kolację na Wigilię, a o północy uczestniczą w pasterce. Tego samego lub następnego dnia obdarowują swoich bliskich prezentami. O północy Portugalczycy idą na pasterkę, zwaną tu „Mszą Koguta” (Missa do Galo).
ŚWIĘTA W PORTUGALII
W Portugalii, podobnie jak w Polsce, Wigilia i Boże Narodzenie są bardzo rodzinnymi świętami, podczas których kultywuje się chrześcijańskie tradycje. Niektóre z nich mogą zaskakiwać.
Portugalczycy ozdabiają choinkę, stawiają szopkę, przygotowują rodzinną kolację na Wigilię, a o północy uczestniczą w pasterce. Tego samego lub następnego dnia obdarowują swoich bliskich prezentami.
Portugalski Święty Mikołaj
Słodki, dobry stary Mikołaj, znany na świecie jako Święty Mikołaj, w Portugalii nazywany jest „Pai Natal” . Zazwyczaj daje też prezenty dzieciom. Wiele rodzin stara się położyć dzieci spać przed północą, aby zachować tę świąteczną tajemnicę.
Wigilia
Centralnym punktem portugalskich obchodów Bożego Narodzenia uczta z tradycyjną wigilijną potrawą Bacalhau de consoada. Podaje się ją po uroczystej mszy świętej zwanej Missa do Galo czyli msza kogucia. Bez tego dania Boże Narodzenie w tym kraju byłoby jak polskie święta bez karpia. Pod tą egzotyczną nazwą ukrywa się bowiem dorsz. Rodziny spotykają się, aby rozkoszować się wystawnym posiłkiem, na który składają się tradycyjne potrawy, takie jak bacalhau (solony dorsz), ośmiornica i różne słodycze.
Oprócz kolacji, rodziny często spotykają się ponownie 25-go na lunchu. Resztki z nocy są przekształcane w kreatywne i pyszne dania, takie jak Farrapo Velho, rodzaj purée z rozdrobnionych resztek dorsza, który jest pyszny i zwykle je się go tylko w tym dniu w roku!
Ciekawostka: Portugalczycy mają tradycję „nienakrywania stołu” po kolacji 24. dnia. Innymi słowy, utrzymują stół nakryty (a raczej nieporządek) przez całą noc. Nowe dania z 25. dnia dołączają do słodyczy z poprzedniej nocy, a stół pozostaje nakryty do następnego dnia, ku czci Dzieciątka Jezus.
Pasterka i ogniska
O północy Portugalczycy idą na pasterkę, zwaną tu „Mszą Koguta” (Missa do Galo). Nazwa pochodzi od legendy, według której kogut tylko raz w historii świata zapiał o północny i było to w noc narodzenia Dzieciątka Jezus. Kiedyś nawet przynoszono na pasterkę koguty, a jeśli któryś się odezwał, oznaczało to dobre zbiory. Obecnie nie kultywuje się tego zwyczaju.
Po pasterce wierni podchodzą do żłóbka, aby ucałować Dzieciątko, a potem gromadzą się przy ogniskach rozpalonych przed kościołem, aby złożyć życzenia swoim znajomym. Można wtedy usłyszeć tradycyjne pozdrowienia: „Feliz Natal” oraz „Boas Festas”.
Szopki i choinki
Tradycyjna, portugalska szopka (presépio) pojawia się już na początku adwentu. Budowana jest z mchu, kory i ceramicznych figurek przedstawiających Świętą Rodzinę, Trzech Mędrców, pasterzy oraz postacie w portugalskich strojach ludowych, np. młynarza, tancerzy, muzyków. Jednak aż do powrotu z pasterki brakuje w niej najważniejszej osoby. Figurka Dzieciątka Jezus umieszczana jest w szopce dopiero w Wigilię, po powrocie z pasterki.
Ciekawostką jest konkurs na najpiękniejszą szopkę, mający miejsce co roku w Alenquer, zwanym „miastem szopek”. Powstają tam gigantyczne konstrukcje, z ruchomymi postaciami.
Jedną z największych i najbardziej znanych w Portugalii jest ogromna szopka w Vila Real de Santo António w regionie Algarve (tuż przy granicy z Hiszpanią). Zajmuje powierzchnię ponad 220 m2, a do jej budowy użyto w tym roku ponad 20 ton piasku, 4 tony żwiru, 2,5 tony korka, 160 m2 mchu oraz 4500 figurek.
Choinki dotarły do Portugalii dopiero w XIX wieku. Dokładniej w 1844 roku, za sprawą D. Fernanda II, który był Niemcem. Minęło wiele lat, zanim tradycja została zasymilowana, a szopka stała się główną ozdobą sezonu. Drzewka, które dekorują Portugalczycy to sosny. Najczęściej po świętach zwracają je do sklepów.
Święto chłopaków
W regionie Trás-os-Monte na północy Portugalii 25 i 26 grudnia odbywa się Festiwal Chłopaków (Festa dos Rapazes), zwany też Festas do Natal (festiwal Bożego Narodzenia) oraz Festa dos Caretos (festiwal masek). Dla szesnastoletnich chłopców, którzy przebierają się wówczas w kolorowe, pasiaste stroje i maski, jest to tradycyjny rytuał wejścia w dorosłość. Chłopcy wędrują w grupie przez miasteczko, przekomarzając się z jego mieszkańcami, co integruje lokalną społeczność.
