Zapraszam Cię na spacer po Nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie. Od początku XIX wieku na cmentarzu przy ulicy Miodowej chowano krakowskich Żydów – zarówno tych wybitnych, których nazwiska znane są w Krakowie do dziś, jak i zwykłych członków społeczności, których imiona zatarły się zarówno na ich nagrobkach, jak i w pamięci żyjących. Spacerując po nim możesz natknąć się na nazwiska znanych postaci należących do krakowskiej elity artystycznej i intelektualnej.

Cmentarz otwarty jest w godzinach od 10 do 16, od niedzieli do piątku. W soboty i święta żydowskie nieczynne. Mężczyźni proszeni są o założenie nakrycia głowy. Pieskom wstęp wzbroniony.

Let me invite you to take a walk aroundthe New Jewish Cemetery in Krakow. Since the beginning of the 19th century, Krakow Jews have been buried in the cemetery on Miodowa Street – both prominent ones, whose names are known in Krakow to this day, and ordinary members of the community, whose names have faded both on their tombstones and in the memories of the living. Walking here, you may come across the names of famous figures belonging to Krakow's artistic and intellectual elite.

The cemetery is open from 10 a.m. to 4 p.m., Sunday through Friday. Closed on Saturdays and Jewish holidays. Men are asked to cover their heads. Dogs are not allowed.

Maurycy Gottlieb, a właściwie Mojżesz Dawid Gottlieb, żył w latach 1856-1879. Realizował się w różnych dziedzinach sztuki; tworzył poezję, ale znany jest przede wszystkim z dzieł malarskich. Dzięki temu, że Maurycy Gottlieb został wychowany w duchu haskali - nurtu oświeceniowego - którego głównymi postulatami było otwarcie się i asymilacja ze środowiskami nieżydowskimi, mógł wytyczyć szlak rozwoju dla sztuki żydowskiej. Był najwybitniejszym artystą w kręgu kultury żydowskiej na ziemiach polskich w 2. połowie XIX wieku. 

Gottlieb kształcił się w Wiedniu i Monachium, ale to pobyt w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych odegrał szczególną rolę w jego edukacji. Malarz z Drohobycza był jednym z ulubionych uczniów Jana Matejki, nazywano go najwybitniejszym jego uczniem. Patriotyczna twórczość Matejki wywarła wpływ na poszukującego tożsamości Gottlieba, który zaczął wyraźniej podkreślać swoją polskość. Wyrazem tego był "Autoportret w stroju polskiego szlachcica", czy kompozycje odnoszące się do historii i literatury polskiej. 

Maurycy Gottlieb, or rather Moses David Gottlieb, lived from 1856 to 1879. He pursued various fields of art, creating poetry, but is primarily known for his paintings. Thanks to the fact that Maurycy Gottlieb was raised in the spirit of the Haskalah - the Enlightenment movement - whose main postulates were opening up and assimilation with non-Jewish environments, he was able to set a path of development for Jewish art. He was the most outstanding artist in the circle of Jewish culture in Polish lands in the second half of the 19th century.

Gottlieb was educated in Vienna and Munich, but it was his stay at the Kraków School of Fine Arts that played a special role in his education. The painter from Drohobych was one of Jan Matejko's favorite students, he was often called Matejko's most outstanding student.. Matejko's patriotic work influenced Gottlieb, who was searching for identity, and he began to emphasize his Polishness more clearly. This was expressed in the "Self-portrait in the costume of a Polish nobleman" and compositions referring to Polish history and literature.

Jonatan Warschauer żył w latach 1820-1888. Był doktorem nauk medycznych, studia ukończył na Wydziale Lekarskim Uniwesytetu Jagiellońskiego. Tytułem jego rozprawy doktorskiej było "De vi et efficientia aquae medicate ivonicensis" czyli "O mocy i skuteczności wód leczniczych Iwonicza". Wiele publikował na tematy medyczne, głównie z dziedziny balneologii i epidemiologii. Pracował w starym szpitalu żydowskim, gdzie pomagał najuboższym mieszkańcom Kazimierza. 

Polityką interesował się od 1846. Wziął udział w powstaniu krakowskim w 1846 a także w powstaniu wielkopolskim w 1848. Nawoływał wówczas Żydów Wielkopolski o poparcie przez nich polskich dążeń narodowych. Również w 1848 został wybrany do Rady Miasta Krakowa, ponownie w 1866. 

Całe życie mieszkał na ulicy Ubogich, która na cześć jego zasług została przemianowana na ulicę Warschauera.

Jonatan Warschauer lived from 1820 to 1888. He was a doctor of medical sciences, he graduated from the Faculty of Medicine of the Jagiellonian University. The title of his doctoral dissertation was "De vi et efficientia aquae medicate ivonicensis" or "On the power and effectiveness of the healing waters of Iwonicz". He published extensively on medical topics, mainly in the field of balneology and epidemiology. He worked in the old Jewish hospital, where he helped the poorest residents of Kazimierz.

He was interested in politics from 1846. He took part in the Kraków Uprising in 1846 and in the Greater Poland Uprising in 1848. At that time, he called on the Jews of Greater Poland to support Polish national aspirations. Also in 1848, he was elected to the Kraków City Council, and again in 1866.

He lived his entire life on Ubogich (meaning: Poors') Street, which was renamed Warschauera Street in honor of his achievements.

Abraham Ozjasz Thon, znany również pod pseudonimem Jehoszua, żył w latach 1870-1936. Urodził się w Lwowie, pochodził z biednej ortodoksyjnej rodziny chasydów. Był uczniem znanego talmudysty Uriego Wolfa Salata od którego w wieku 17 lat otrzymał nieoficjalny tytuł rabina. Studiował filozofię i uzyskał w tej dziedzinie doktorat, w 1895 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma w Berlinie, gdzie ukończył również seminarium rabinackie. 

Osiadłszy w Krakowie w 1897, Ozjasz Thon był równocześnie rabinem, politykiem, społecznikiem, publicystą, mówcą, a przede wszystkim syjonistą. Ciężko wspomnieć wszystkie jego dokonania, ale spróbujmy. Współorganizował w Bazylei I Światowy Kongres Syjonistyczny (1897). Przez prawie 40 lat był kaznodzieją krakowskiej Synagogi Postępowej Tempel (1897-1936). Współzakładał Nowy Dziennik (1918-1936) oraz Instytut Nauk Judaistycznych w Warszawie (1928). Był wieloletnim posłem na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej (1919-1935), gdzie jego przemowy spotykały się z szacunkiem i wysłuchaniem nawet wśród środowisk antysemickich. Wiele lat przewodniczył Kołu Żydowskiemu w Sejmie. W 1919 był członkiem Delegacji Żydowskiej na Konferencję w Wersalu. 

W uznaniu swoich zasług, w 85. rocznicę jego śmierci, jego imieniem nazwano skwer naprzeciwko Synagogi Tempel w Krakowie.

Abraham Ozjasz Thon, also known by his pseudonym Yehoshua, lived from 1870 to 1936. He was born in Lviv, from a poor Orthodox Hasidic family. He was a student of the famous Talmudist Uri Wolf Salat, from whom he received the unofficial title of rabbi at the age of 17. He studied philosophy and obtained a doctorate in this field in 1895 at the Faculty of Philosophy of the Friedrich Wilhelm University in Berlin, where he also graduated from the rabbinical seminary.

Having settled in Krakow in 1897, Ozjasz Thon was simultaneously a rabbi, politician, social activist, publicist, speaker, and above all a Zionist. It is difficult to mention all of his achievements, but let's try. He co-organized the First World Zionist Congress in Basel (1897). For almost 40 years he was a preacher at the Progressive Tempel Synagogue in Krakow (1897-1936). He co-founded Nowy Dziennik (1918-1936) and the Institute of Judaic Studies in Warsaw (1928). He was a long-time member of the Sejm of the Republic of Poland (1919-1935), where his speeches were met with respect and listening even among anti-Semitic circles. For many years he chaired the Jewish Group in the Sejm. In 1919 he was a member of the Jewish Delegation to the Conference in Versailles.

In recognition of his services, on the 85th anniversary of his death, the square opposite the Tempel Synagogue in Kraków was named after him.

Leopold Kozłowski to jedyna w tym zestawieniu współczesna nam postać. Pianista, kompozytor, dyrygent. Był ostatnim przedstawicielem przedwojennych klezmerów w Polsce, przez co zwany był często ostatnim klezmerem Galicji. Urodził się w 1918 i przeżył nieco ponad 100 lat, i bogate w zdarzenia to było życie. 

Urodził się w rodzinie żydowskiej, jako wnuk Pejsacha Bandweina, założyciela najsłynniejszej w Galicji kapeli klezmerskiej mizykującej dla marszałka Piłsudskiego czy na dworze cesarza Franciszka Józefa.

W trakcie Holocaustu stracił rodziców, zaś sam przebywał w obozie pracy w Kurowicach. Należał tam to obozowej orkiestry. Uratował się dzieki ucieczce wraz z bratem Adolfem. Dołączył do żydowskiego oddziału partyzantów Abrama Bauma "Bunia". Brał udział w obronie Hanaczowa przed bojownikami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Jego oddział wczedł z czasem w struktury Armii Krajowej. Po wyzwoleniu wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego, gdzie dosłużył się stopnia pułkownika.

Ukończył konserwatorium we Lwowie w klasie fortepianu i dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Był kierownikiem muzycznym pierwszego Festiwalu w Kołobrzegu. Kierował muzycznym Teatrem Żydowskim w Warszawie i cygańskim zespołem Roma. W 1992 na krakowskim Kazimierzu zainaugurował swoje klezmerskie koncerty fortepianowe. Tworzył muzykę filmową - do "Austerii" Kawalerowicza (1982) czy "I skrzypce przestały grać" (1988). Zagrał jako aktor w "Liście Schindlera" Spielberga, gdzie konsultował również muzykę gettową. Koncertował na całym świecie, w Europie, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, Związku Sowieckim i Izraelu. Album "Leopold Kozłowski. Ostatni klezmer Galicji" nagrany w 2002 uzyskał status złotej płyty.

W 2008 został odznaczony Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis", a w 2014 środowisko artystyczne i mieszkańcy Krakowa nadali artyście tytuł: „Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa”. W Busku-Zdroju znajduje się jego pomnik, ostatniego klezmera Galicji siedzącego przy kawiarnianym stoliku.

Tyle słów. Posłuchajmy. "W tych miasteczkach już nie ma nas".

Leopold Kozłowski is the only contemporary figure on this list. Pianist, composer, conductor. He was the last representative of pre-war klezmer in Poland, which is why he was often called the last klezmer of Galicia. He was born in 1918 and lived just over 100 years, and it was a life full of events.

He was born into a Jewish family, as the grandson of Pejsach Bandwein, the founder of the most famous klezmer band in Galicia, performing for Marshal Piłsudski and at the court of Emperor Franz Joseph.

He lost his parents during the Holocaust, and he himself was in a labor camp in Kurowice. He was a member of the camp orchestra there. He survived by escaping with his brother Adolf. He joined the Jewish partisan unit of Abram Baum "Bunia". He took part in the defense of Hanaczów against fighters of the Ukrainian Insurgent Army. His unit eventually became part of the Home Army. After liberation, he joined the Polish People's Army, where he achieved the rank of colonel.

He graduated from the Lviv Conservatory in piano and from the conducting department at the State Higher School of Music in Kraków. He was the musical director of the first Kołobrzeg Festival. He directed the Jewish Musical Theatre in Warsaw and the Roma Gypsy band. In 1992, he inaugurated his klezmer piano concerts in Kraków's Kazimierz. He composed film music - for Kawalerowicz's "Austeria" (1982) and "And the Violins Stopped Playing" (1988). He played as an actor in Spielberg's "Schindler's List", where he also consulted on ghetto music. He has given concerts all over the world, in Europe, the United States and Canada, the Soviet Union and Israel. The album "Leopold Kozłowski. Ostatni klezmer Galicji" recorded in 2002 achieved gold record status.

In 2008 he was awarded the Gold Medal "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis", and in 2014 the artistic community and residents of Krakow awarded the artist the title: "Honorary Citizen of the Royal Capital City of Krakow". In Busko-Zdrój there is a monument of him, the last klezmer of Galicia sitting at a café table.

So much for the words. Let's listen. "We are no longer in these towns"

Ten kesz to skrytka wieloetapowa, by poznać współrzędne fizycznego finału musisz odwiedzić sześć etapów wirtualnych na terenie Nowego Cmentarza Żydowskiego. Współrzędne etapów są podane w waypointach. Cały spacer wraz z dotarciem na finał zajmuje mniej niż godzinę na dystansie około 1.1 km. Kesz jest umieszczony poza terenem cmentarza i jest dostępny do podjęcia przez całą dobę. Zadania nie są podchwytliwe, nie szukaj drugiego dna.

Etap 1 - wejście na Cmentarz.
A = Na srebrnej tarczy znajduje się krótki opis miejsca. W ilu językach jest on zapisany?

Etap 2 - grób Józefa Sarego
F = Liczba różnych dat wypisanych na grobowcu Józefa Sarego

Etap 3 - grób Jonatana Warschauera
E = Trzecia cyfra roku urodzenia Rozalii

Etap 4 - grób Maurycego Gottlieba
C = Ile pędzli znajduje się na ozdobie obelisku?

Etap 5 - grób Ozjasza Thona
B = Liczba liter w nazwie miasta w którym były komory gazowe (ostatnie słowo w trzeciej od dołu linii)

Etap 6 - grób Leopolda Kozłowskiego
D = Ile Gwiazd Dawida umieszczono na tablicy?

Finał - N 50° 03.ABC′ E 19° 57.DEF′

This cache is a multi-stage cache, to find out the coordinates of the physical finale you have to visit six virtual stages in the New Jewish Cemetery. The coordinates of the stages are given in waypoints. The entire walk, including reaching the finale, takes less than an hour over a distance of about 1.1 km. Cache is placed outside of the Cemetery and can be accessed all the time. The tasks are not tricky, do not look for a second meaning.

Stage 1 - entrance to the Cemetery.
A = There is a short description of the place on the silver shield. In how many languages ​​is it written?

Stage 2 - Joseph Sare's grave
F = Number of different dates inscribed on Joseph Sare's grave

Stage 3 - the grave of Jonatan Warschauer
E = Third digit of the year of birth of Rozalia

Stage 4 - the grave of Maurycy Gottlieb
C = How many brushes are on the obelisk ornament?

Stage 5 - the grave of Ozjasz Thon
B = Number of letters in the name of the city where the gas chambers were located (last word in the third line from the bottom)

Stage 6 - the grave of Leopold Kozłowski
D = How many Stars of David are placed on the plaque?

Finale - N 50° 03.ABC′ E 19° 57.DEF′