Witamy na obszarze trójstyku Czech, Słowacji i Polski. Granicę utworzono 1 stycznia 1993 r. wraz z podziałem Czechosłowacji, a od czerwca 1995 r. zdobią ją trzy piękne monolity wykonane z polerowanego granitu, które przetransportowano na miejsce śmigłowcem.
Nawet z postumentem waży prawie tonę, a widoczna nad ziemią część mierzy dwa i pół metra. Monolity pełnią również funkcję kapsuł czasu, ponieważ wbudowano w nie przedmioty z tamtych czasów, takie jak monety, gazety itp. Z geologicznego punktu widzenia monolity te stanowią doskonały przykład uporządkowania minerałów w granicie i występowania ksenolitów.
Dzisiejszy trójkąt graniczny Czechosłowacji i Słowacji, Czechosłowacji i Polski, Słowacji i Czechosłowacji, Słowacji i Polski i Czechosłowacji, Słowacji i Polski i Czechosłowacji, jak sobie życzysz, połączony jest drewnianą kładką, dzięki czemu turyści mogą wygodnie oglądać wszystkie trzy monolity , co z pewnością docenisz dzięki temu earthcache'owi.
GRANIT należy do tzw. skał plutonicznych. Są to skały magmowe intruzji, które tworzą się głęboko pod powierzchnią ziemi (stąd ich nazwa na cześć rzymskiego boga podziemi), gdzie magma powoli stygnie, umożliwiając jonom i kationom minerałów uporządkowanie się w sposób, który tworzy duże, łatwo rozpoznawalne kryształy. i nadaje granitowi charakterystyczną ziarnistą fakturę. Granit może być gruboziarnisty, średnioziarnisty i drobnoziarnisty.
Pod względem składu mineralnego granit zawiera głównie kwarc (35%) i skaleń (40%). Również np. muskowit lub mafit, ale nie jest to regułą. Jeśli chodzi o kolor, to decyduje skaleń. Granit jest najczęściej szary z niebieskim odcieniem, ale może być również różowy, żółty lub czerwony.
Główną cechą jest wspomniana już ziarnistość. W miarę jak magma stopniowo się stygnie, poszczególne minerały krystalizują, a charakter powstałej w ten sposób skały zależy nie tylko od jej składu, ale również od warunków fizycznych środowiska, w którym zachodzi proces krzepnięcia. Im głębiej znajduje się magma, tym wolniej krzepnie, a w jej wnętrzu mogą powstawać skały zawierające pojedyncze, makroskopowo rozróżnialne minerały. Jednakże gdy magma wylewa się na powierzchnię Ziemi lub na dno morza, bardzo szybko stygnie, co nie daje wystarczająco dużo czasu na utworzenie się minerałów obserwowalnych makroskopowo.
KSENOLIT oznacza „obcy kamień” (od greckich „xenos – obcy” i „lithos – kamień”). Jest to fragment skały zestalony w większej bryle innej skały, tak jakbyś wrzucił cegłę do betonu i pozwolił jej tam zestalić się. Podobnie jak cegła z betonu, prawdziwy ksenolit musi różnić się od skały, na której się znajduje. Gdyby to był ten sam lub podobny kamień w innym układzie (grudki w kaszce manny), byłby to tzw. autolit lub pokrewny inkluzja.
Prawdziwe ksenolity są zawsze starsze od skał, które je tworzą, ponieważ musiały istnieć wcześniej jako skały stałe, unoszące się w krzepnącej magmie lub lawie. Zwróć uwagę na różnicę między lawą i magmą – lawa to magma, która dotarła na powierzchnię Ziemi, na przykład w wyniku wybuchu wulkanu.
Ksenolity to zatem różnego rodzaju skały osadzone w innych, stopionych i następnie zestalonych skałach. W zależności od materiału, składu magmy lub lawy, temperatury, dostępnego czasu i wielu innych czynników, ksenolity łączą się chemicznie ze skałą macierzystą. Zazwyczaj można je łatwo rozpoznać, ponieważ wyraźnie różnią się od otoczenia pod względem składu, gęstości i koloru. Ogólnie rzecz biorąc, są one znacznie mniejsze w porównaniu do całej bryły skały, ale ich wielkość może się wahać od pojedynczych kryształów do głazów o długości kilku metrów.
Foto/Photo A
WARUNKI LOGOWANIA:
• Na podstawie listy i obserwacji terenowych odpowiedz na poniższe pytania i prześlij mi odpowiedzi za pośrednictwem mojego profilu. Nie należy ich umieszczać w logu.
• Dołącz do logu zdjęcie siebie lub jakiegoś przedmiotu osobistego w miejscu wskazanym na podanych współrzędnych, aby wyraźnie było widać, że odwiedziłeś to miejsce.
• Wpisy bez zdjęć i przesłanych odpowiedzi zostaną usunięte.
PYTANIA:
1) Czy uważasz, że granit użyty do wykonania monolitów pochodzi z głębi skorupy ziemskiej? Wyjaśnij swoje roszczenie.
2) Zdjęcie A: dlaczego postumenty są znacznie mniejsze, mimo że ważą prawie tyle samo, co monolity? Spróbuj pomyśleć o dwóch powodach.
3) Zdjęcie B: znajdź sfotografowane trio minerałów na słowackim monolicie i określ, w której jego części się znajdują (po której stronie, jak wysoko).
4) Zdjęcie C: który z trzech monolitów jest ozdobiony kryształem przypominającym stworzenie morskie? Jakie zwierzę ci to przypomina?
5) Znajdź największy ksenolit na trójgranicy i opisz go (rozmiar, kształt, kolor, wielkość ziarna, do jakiego stanu należy).
Zadanie dodatkowe: przejdź pod kładką i zrób zdjęcie ze starym kamieniem granicznym.
Źródła: hrcava.wz.cz/trojmezi.html, regionkysuce.sk, GCA1TPR, GCB17E6
Vítejte na trojmezí mezi Českem, Slovenskem a Polskem. Trojmezí vzniklo 1.1.1993 rozdělením Československa a od června 1995 ho zdobí tři překrásné monolity z broušené žuly, které na místo dopravil vrtulník.
Každý z nich váží i s podstavcem skoro tunu a část viditelná nad zemí měří dva a půl metru. Monolity zároveň slouží jako časové kapsle, neboť do nich byly zabudovány dobové předměty jako mince, noviny a podobně. Z geologického hlediska jsou monolity skvělou ukázkou minerálního uspořádání žuly a výskytu xenolitů.
Dnešní českopolskoslovenské, československopolské, slovenskočeskopolské, slovenskopolskočeské, polskočeskoslovenské či polskoslovenskočeské trojmezí, jak kdo chce, spojuje dřevěná lávka a návštěvníci si tak mohou všechny tři monolity pohodlně prohlédnout, což u této earthcache jistě oceníte.
ŽULA patří mezi takzvané plutonické horniny. Jedná se o intruzivní vyvřeliny vznikající hluboko pod zemským povrchem (proto jsou pojmenovány po římském bohu podsvětí), kde se magma pomalu ochlazuje a díky tomu se ionty a kationty minerálních látek mohou uspořádat způsobem, jenž vytváří veliké, okem rozpoznatelné krystaly a dává žule její typicky zrnitou texturu. Žula může být hrubozrnná, středně zrnitá nebo jemnozrnná.
Pokud jde o minerální složení, v žule najdeme především křemen (35 %) a živec (40 %). Dále například moskovit či mafit, není to však pravidlem. Pokud jde o zabarvení, o tom rozhoduje právě živec. Nejčastěji bývá žula šedá s modrým odstínem, ale může mít i růžovou, žlutou nebo červenou barvu.
Hlavním rysem je již zmíněná zrnitost. Při postupném ochlazování magmatu krystalizují jednotlivé minerály a charakter výsledné horniny je závislý nejenom na složení, ale též na fyzikálních podmínkách prostředí, kde tuhnutí probíhá. Čím je magma hlouběji, tím pomaleji tuhne a mohou vznikat horniny s jednotlivými, makroskopicky rozlišitelnými minerály. Jestliže se však magma rozlévá na zemský povrch nebo na mořské dno, dochází k jeho velmi rychlému ochlazování, které nedává dostatečný časový prostor k tomu, aby se mohly vytvořit makroskopicky pozorovatelné minerály.
XENOLIT znamená „cizí kámen“ (z řeckého „xenos-cizí“ a „lithos-kámen“). Jedná se o fragment horniny zatuhnutý uvnitř většího tělesa jiné horniny, stejně jako kdybyste hodili cihlu do betonu a nechali ji tam zatuhnout. Stejně jako cihla od betonu, i pravý xenolit se musí od hostitelské horniny lišit. Pokud by šlo o stejnou či podobnou horninu v jiném uspořádání (hrudky v krupicové kaši), jednalo by se o tzv. autolit nebo příbuznou inkluzi.
Skutečné xenolity jsou vždy starší než jejich hostitelské horniny, protože již musely existovat jako pevný kámen plovoucí v tuhnoucím magmatu nebo lávě. Pozor na rozdíl mezi lávou a magmatem – jako lávu označujeme magma, které se například sopečnou erupcí dostalo na zemský povrch.
Xenolity jsou tedy různé typy hornin zapuštěné do jiné, roztavené a následně zatuhlé horniny. V závislosti na materiálu, složení magmatu či lávy, teplotách, dostupném čase a mnoha dalších faktorech se xenolity chemicky slučují s hostitelskou horninou. Obvykle jsou snadno rozpoznatelné, protože se od svého okolí viditelně liší složením, hustotou a barvou. Obecně jsou v poměru k celkovému tělesu horniny výrazně menší, jejich velikost se však může pohybovat od monokrystalů až po několikametrové balvany.
Foto/Photo B
PODMÍNKY LOGOVÁNÍ:
- Na základě listingu a pozorování v terénu odpovězte na níže uvedené otázky a odpovědi mi pošlete přes profil. Neuvádějte je v logu.
- Přiložte k logu fotku sebe či nějakého osobního předmětu na uvedených souřadnicích, aby bylo jasně rozpoznatelné, že jste místo navštívili.
- Logy bez fotek či odeslaných odpovědí budou smazány.
OTÁZKY:
1) Vznikala podle vás žula použitá k výrobě monolitů hluboko v zemské kůře? Vysvětlete své tvrzení.
2) Fotografie A: proč jsou podstavce výrazně menší, přestože váží skoro stejně jako monolity? Zkuste přijít na dva důvody.
3) Fotografie B: na slovenském monolitu najděte vyfocenou trojici minerálů a uveďte, ve které jeho části se nacházejí (na které straně, jak vysoko).
4) Fotografie C: který ze tří monolitů zdobí krystal připomínající mořského tvora? Jakého živočicha vám připomíná?
5) Najděte největší xenolit na trojmezí a popište ho (velikost, tvar, barvu, zrnitost, kterému státu náleží).
Dobrovolný úkol: sejděte pod lávku a vyfoťte se se starým hraničním kamenem.
Zdroje: hrcava.wz.cz/trojmezi.html, regionkysuce.sk, GCA1TPR, GCB17E6
Vitajte na trojmedzí medzi Českom, Slovenskom a Poľskom. Trojmedzie vzniklo 1.1.1993 rozdelením Československa a od júna 1995 ho zdobia tri prekrásne monolity z brúsenej žuly, ktoré na miesto dopravil vrtuľník.
Aj s podstavcami váži skoro tonu a viditeľná časť nad zemou meria dva a pol metra. Monolity zároveň slúžia ako časové kapsule, pretože do nich boli zabudované dobové predmety ako mince, noviny a podobne. Z geologického hľadiska sú monolity skvelou ukážkou minerálneho usporiadania žuly a výskytu xenolitov.
Dnešné českopoľskoslovenské, československopoľské, slovenskočeskopoľské, slovenskopoľskočeské, poľskočeskoslovenské či poľskoslovenskočeské trojmedzie, ako kto chce, spája drevená lávka a návštevníci si tak môžu všetky tri monolity pohodlne prezrieť, čo u tejto earthcache určite oceníte.
Kryształy feldera / Krystaly živce / Kryštály živca / Feldspar crystals
ŽULA patrí medzi takzvané plutonické horniny. Ide o intruzívne vyvreliny vznikajúce hlboko pod zemským povrchom (preto sú pomenované po rímskom bohu podsvetia), kde sa magma pomaly ochladzuje a vďaka tomu sa ióny a katióny minerálnych látok môžu usporiadať spôsobom, ktorý vytvára veľké, okom rozpoznateľné kryštály a dáva žule jej typicky zrnitú textúru. Žula môže byť hrubozrnná, stredne zrnitá alebo jemnozrnná.
Pokiaľ ide o minerálne zloženie, v žule nájdeme predovšetkým kremeň (35 %) a živec (40 %). Ďalej napríklad moskovať či mafiť, nie je to však pravidlom. Pokiaľ ide o zafarbenie, o tom rozhoduje práve živec. Najčastejšie býva žula šedá s modrým odtieňom, ale môže mať aj ružovú, žltú alebo červenú farbu.
Hlavným rysom je už spomínaná zrnitosť. Pri postupnom ochladzovaní magmy kryštalizujú jednotlivé minerály a charakter výslednej horniny je závislý nielen od zloženia, ale tiež od fyzikálnych podmienok prostredia, kde tuhnutie prebieha. Čím je magma hlbšia, tým pomalšie tuhne a môžu vznikať horniny s jednotlivými, makroskopicky rozlíšiteľnými minerálmi. Ak sa však magma rozlieva na zemský povrch alebo na morské dno, dochádza k jeho veľmi rýchlemu ochladzovaniu, ktoré nedáva dostatočný časový priestor na to, aby sa mohli vytvoriť makroskopicky pozorovateľné minerály.
XENOLIT znamená „cudzí kameň“ (z gréckeho „xenos-cudzie“ a „lithos-kameň“). Ide o fragment horniny zatuhnutý vo vnútri väčšieho telesa inej horniny, rovnako ako keby ste hodili tehlu do betónu a nechali ju tam zatuhnúť. Rovnako ako tehla od betónu, aj pravý xenolit sa musí od hostiteľskej horniny líšiť. Pokiaľ by išlo o rovnakú či podobnú horninu v inom usporiadaní (hrudky v krupicovej kaši), išlo by o tzv. autolit alebo príbuznú inklúziu.
Skutočné xenolity sú vždy staršie ako ich hostiteľské horniny, pretože už museli existovať ako pevný kameň plávajúci v tuhnúcom magme alebo láve. Pozor na rozdiel medzi lávou a magmou – ako lávu označujeme magmu, ktorá sa napríklad sopečnou erupciou dostala na zemský povrch.
Xenolity sú teda rôzne typy hornín zapustené do inej, roztavenej a následne stuhnutej horniny. V závislosti na materiáli, zložení magmy či lávy, teplotách, dostupnom čase a mnohých ďalších faktoroch sa xenolity chemicky zlučujú s hostiteľskou horninou. Obvykle sú ľahko rozpoznateľné, pretože sa od svojho okolia viditeľne líšia zložením, hustotou a farbou. Všeobecne sú v pomere k celkovému telesu horniny výrazne menšie, ich veľkosť sa však môže pohybovať od monokryštálov až po niekoľkometrové balvany.
Foto/Photo C
PODMIENKY LOGOVANIA:
• Na základe listingu a pozorovania v teréne odpovedzte na nižšie uvedené otázky a odpovede mi pošlite cez profil. Neuvádzajte ich v logu.
• Priložte k logu fotku seba či nejakého osobného predmetu na uvedených súradniciach, aby bolo jasne rozpoznateľné, že ste miesto navštívili.
• Logy bez fotiek či odoslaných odpovedí budú zmazané.
OTÁZKY:
1) Vznikala podľa vás žula použitá na výrobu monolitov hlboko v zemskej kôre? Vysvetlite svoje tvrdenie.
2) Fotografie A: prečo sú podstavce výrazne menšie, hoci vážia skoro rovnako ako monolity? Skúste prísť na dva dôvody.
3) Fotografie B: na slovenskom monolite nájdite vyfotenú trojicu minerálov a uveďte, v ktorej jeho časti sa nachádza (na ktorej strane, ako vysoko).
4) Fotografia C: ktorý z troch monolitov zdobí kryštál pripomínajúci morského tvora? Akého živočícha vám pripomína?
5) Nájdite najväčší xenolit na trojmedzí a popíšte ho (veľkosť, tvar, farbu, zrnitosť, ktorému štátu patrí).
Dobrovoľná úloha: zíďte pod lávku a odfoťte sa so starým hraničným kameňom.
Zdroje: hrcava.wz.cz/trojmezi.html, regionkysuce.sk, GCA1TPR, GCB17E6
Welcome to the tri-border between the Czech Republic, Slovakia and Poland, created on January 1st, 1993 with the division of Czechoslovakia. Since June 1995, it has been decorated with three beautiful monoliths made of polished granite, transported here by helicopter.
With the pedestal included, each one weighs almost a ton and the visible part above ground measures two and a half meters. Since several period items such as coins and newspapers have been built into them, the monoliths also function as time capsules. From a geological standpoint, they are a great example of granite's mineral arrangement and the occurrence of xenoliths.
Today's Czech-Slovak-Polish, Czech-Polish-Slovak, Slovak-Czech-Polish, Slovak-Polish-Czech, Polish-Czech-Slovak or Polish-Slovak-Czech tri-border, as you prefer, is connected by a wooden footbridge and visitors can comfortably view all three monoliths, which you will certainly appreciate at this earthcache.
GRANITE belongs to the group of so-called plutonic rocks. These are intrusive igneous rocks formed deep within the Earth’s crust (hence their name after the Roman god of the underworld), where magma cools slowly, allowing the minerals’ ions and cations to arrange themselves in a way that creates large, easily recognizable crystals that give granite its typically granular texture. Granite can be coarse-grained, medium-grained or fine-grained.
In terms of mineral composition, granite contains mainly quartz (35%) and feldspar (40%). It may also contain muscovite, mafite and other minerals, but it’s not always the case. As for colour, feldspar is the determining factor. Granite is most often gray with a blue tint, but it can also be pink, yellow or red.
Its main feature is the aforementioned grain size. As magma gradually cools down, individual minerals crystallize, and the resulting rock depends not only on its composition, but also on the physical conditions of the environment where solidification occurs. The deeper it happens, the slower it happens and rocks with individual, macroscopically distinguishable minerals can form. On the other hand, if magma spills onto the surface or into water, it cools very quickly, not having enough time for macroscopically observable minerals to form.
XENOLITH means "foreign stone" (from the Greek "xenos" - foreign and "lithos" - stone). It is a fragment of rock solidified inside another, larger body of rock, as if you threw a brick into concrete and let it get hard. And just as a brick is different from concrete, a true xenolith must be different from its host. Same or similar, but differently arranged materials are called autoliths or related inclusions (imagine lumps in your semolina porridge).
True xenoliths are always older than their hosts, because they must have already existed as solid rocks floating in magma or lava. It’s important to distinguish magma from lava, by the way. Lava refers to magma that has reached the surface, for example by volcanic eruption.
To sum it up, xenoliths are various types of rock embedded in other, molten and subsequently solidified rocks. Depending on the material, magma or lava composition, temperature, available time and many other factors, xenoliths can chemically combine with the host rock. They are usually easy to spot due to the visible difference from their surroundings in composition, density and colour. In most cases, they are significantly smaller than the surrounding rock (brick thrown into concrete, remember?), but they can range in size from single crystals to boulders several meters wide.
Krzemionka / Křemen / Kremeň / Quartz
LOGGING CONDITIONS:
• Answer the questions below using what you've learned on-site and in this listing. Send me the answers via my geocaching profile. Do not include them in your log.
• Attach a photo of yourself or a personal item, clearly identifying you at the coordinates, as proof that you visited the site.
• Logs without photos or submitted answers will be deleted.
QUESTIONS:
1) Did the granite used to make the monoliths form deep underground? Explain your reasoning.
2) Photo A: the pedestals weigh almost the same as the monoliths, despite being significantly smaller. Try to come up with two reasons.
3) Photo B: on the Slovak monolith, find the photographed trio of minerals and indicate which part of the monolith they're on (height, side).
4) Photo C: which of the three monoliths is decorated with a crystal resembling a sea creature? What animal does it remind you of?
5) Find the largest xenolith on the tri-border and describe it (size, shape, colour, graininess, which country it belongs to).
Optional task: go under the footbridge and take a picture with the old boundary stone.
Sources: hrcava.wz.cz/trojmezi.html, regionkysuce.sk, GCA1TPR, GCB17E6