ATH - Where Archaeology meets Geology EarthCache

Αεροδρόμιο Αθηνών –  Η Αρχαιολογία συναντά την Γεωλογία

Athens Airport - Where Archaeology meets Geology

Καλωσήρθατε σε ένα ιδιαίτερο EarthCache στο Αεροδρόμιο Αθηνών. Εδώ δεν θα περάσετε απλώς την ώρα σας – θα έχετε την ευκαιρία να ζήσετε από κοντά τη γεωλογική και πολιτιστική ιστορία του τόπου.

Κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών έργων για το αεροδρόμιο, ήρθαν στο φως πολυάριθμα αρχαιολογικά ευρήματα – ανάμεσά τους και ταφικές υδρίες, οι οποίες εκτίθενται σήμερα μόνιμα "in situ". Δηλαδή: Στέκεστε ακριβώς μπροστά από τα αυθεντικά σημεία εύρεσης!

---

Γεωλογία της περιοχής Μεσογείων (Σπάτα / Αεροδρόμιο Αθηνών)

Το αεροδρόμιο βρίσκεται στη λεγόμενη λεκάνη των Μεσογείων, μια τεκτονικά σχηματισμένη κοιλάδα ανάμεσα στα όρη Πεντέλη και Υμηττό. Η δομή αυτή δημιουργήθηκε κατά το Καινοζωικό με κινήσεις κατά μήκος γεωλογικών ρηγμάτων, με αποτέλεσμα την καθίζηση μεγάλων τεμαχίων πετρωμάτων.

Πετρώματα και Ιζήματα:

Οι γύρω ορεινοί όγκοι (π.χ. Πεντελικό) αποτελούνται από μάρμαρο, σχιστόλιθο και γνεύσιο. Στη λεκάνη εναποτέθηκαν για εκατομμύρια χρόνια λεπτόκοκκα ιζήματα: άργιλος, ιλύς, ασβεστούχος πηλός. Αυτά προέρχονται από τη διάβρωση των γειτονικών πετρωμάτων – κυρίως γρανίτη, μαρμάρου και γνευσίου. Το έδαφος που προκύπτει είναι:

• Βαθύ και καλά υγροποιημένο
• Λεπτόκοκκο και με χαμηλή διαπερατότητα αέρα
• Πλούσιο σε ορυκτά και χημικά σταθερό

Σχηματισμός αργίλου:

Η άργιλος προκύπτει από τη διάβρωση του αστρίτη που περιέχεται σε πλουτώνια και μεταμορφωμένα πετρώματα. Τα λεπτόκοκκα αργιλικά ορυκτά εναποτίθενται σε ήρεμες, κακώς αποστραγγιζόμενες λεκάνες όπως αυτή των Σπάτων. Από την αρχαιότητα, αυτή η άργιλος εκτιμήθηκε ιδιαίτερα για την παραγωγή ποιοτικής κεραμικής!

Γιατί διατηρούνται τόσο καλά τα ευρήματα εδώ;

• Η περιεκτικότητα του εδάφους σε άργιλο και ασβέστη ευνοεί τη διατήρηση κεραμικών, οστών και οργανικών υλικών
• Η χαμηλή διαπερατότητα σε οξυγόνο επιβραδύνει τη μικροβιακή αποσύνθεση
• Το έδαφος είναι μηχανικά σταθερό, χωρίς καθιζήσεις όπως συμβαίνει σε αμμώδη εδάφη

Υδρολογική κατάσταση:

Η περιοχή είναι ημίξηρη, με χαμηλή διάβρωση του εδάφους. Το κλίμα ευνοεί τη μακροπρόθεσμη διατήρηση, αφού σπάνια παρουσιάζονται ισχυρές βροχοπτώσεις που θα αποκάλυπταν ή θα κατέστρεφαν τάφους.

---

Καθήκοντα καταγραφής (Logging Tasks):

Για να καταχωρήσετε αυτό το EarthCache, παρακαλώ απαντήστε στις ερωτήσεις και στείλτε τις μέσω email ή μηνύματος. Μην τις συμπεριλάβετε στο log. Μπορείτε να κάνετε την καταχώρηση αμέσως· αν κάτι δεν είναι σωστό, θα επικοινωνήσω μαζί σας. Καταχωρήσεις χωρίς προηγούμενη αποστολή απαντήσεων και χωρίς φωτογραφία ενδέχεται να διαγραφούν.

1. Αξιολόγηση εδάφους:

Περιέγραψε το χρώμα, τη δομή και την κοκκομετρία του εδάφους στη θέση "Urns in situ". Ποια χαρακτηριστικά αυτού του εδάφους συμβάλλουν στη διατήρηση της κεραμικής;

2. Γεωλογικός κύκλος:

Πώς σχηματίζεται η άργιλος από πετρώματα όπως ο γνεύσιος ή ο γρανίτης; Περιέγραψε τη διαδικασία από τη διάβρωση έως την απόθεση στη λεκάνη.

3. Γεωμορφολογική θέση:

Γιατί ήταν η λεκάνη των Μεσογείων κοντά στα Σπάτα ιδιαίτερα κατάλληλος τόπος για ταφές με υδρίες; Αναφέρσου στο έδαφος, την τεκτονική και τη σταθερότητα του υδρολογικού συστήματος.

4. Φωτογραφία:

Ανέβασε μια φωτογραφία από εσένα ή από ένα προσωπικό σου μπροστά από το μουσείο και ανέβασέ την μαζί με το log σου. Δεν είναι απαραίτητο να φαίνεται το πρόσωπο σου.

---

Πληροφορίες:

Η αρχαιολογική έκθεση στο Αεροδρόμιο Αθηνών βρίσκεται στο κεντρικό κτήριο του τερματικού σταθμού, στον 2ο όροφο (περιοχή αναχωρήσεων), Είσοδος 3, και είναι προσβάσιμη στο κοινό. Περιλαμβάνει 172 αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή των Μεσογείων, τα οποία ανακαλύφθηκαν κατά τις εργασίες κατασκευής του αεροδρομίου. Η έκθεση καλύπτει χρονικά περιόδους από τη Νεολιθική έως τη Μεταβυζαντινή εποχή και προσφέρει μια συναρπαστική εικόνα της ιστορίας της περιοχής. Είναι ανοιχτή καθημερινά από τις 06:00 έως τις 23:00 και η είσοδος είναι δωρεάν.

------------------------------------------------------

Welcome to a special EarthCache at Athens Airport. Here, you can not only pass the time but also experience geological and cultural history up close. During the construction of the airport, numerous archaeological discoveries were made — including burial urns that are now on permanent display "in situ". That means: you are standing right in front of the original find spots!

---

Geology of the Mesogeia Region (Spata / Athens Airport)

The airport is located in the so-called Mesogeia Basin, a tectonically formed depression between the Penteli and Hymettus mountain ranges. This structure formed during the Cenozoic era through movements along geological fault lines, causing large rock masses to sink.

Rocks and Sediments:

The surrounding highlands (e.g., Pentelikon) are composed of marble, schist, and gneiss. Over millions of years, fine-grained sediments were deposited in the basin: clay, silt, and calcareous loam. These originated from the weathering of surrounding rocks - mainly granite, marble, and gneiss. The resulting soil is:

• Deep and well-moisturized
• Fine-grained and impermeable to air
• Rich in minerals and chemically stable

Formation of Clay:

Clay is formed through the weathering of feldspar from plutonic and metamorphic rocks. Fine-grained clay minerals settled in calm, poorly drained basins like modern-day Spata. Even in antiquity, this clay was highly valued for making quality ceramics!

Why are finds so well preserved here?

• The clay and lime content helps preserve ceramics, bones, and organic material
• Low oxygen permeability slows microbial decay
• The soil is mechanically stable, with no subsidence like in sandy soils

Hydrological Conditions:

The region is semi-arid, with little soil erosion. The climate supports long-term preservation since there are few intense rain events that might expose or damage graves.

---

Logging Tasks:

To log this EarthCache, please answer the questions and send them via email or messenger. Do not include them in your log. You may log immediately; if something is incorrect, I will contact you. Logs without prior submission of the answers and without a photo may be deleted.

1. Soil Assessment:

Describe the color, structure, and grain of the soil at the "Urns in situ" display. Which properties of this soil contribute to the preservation of ceramics?

2. Geological Cycle:

How does clay form from rocks such as gneiss or granite? Describe the process from weathering to sedimentation in the basin.

3. Geomorphological Setting:

Why was the Mesogeia Basin near Spata particularly suitable for burial urns? Refer to soil, tectonics, and hydrological stability.

4. Photo: Take a photo of yourself or a personal item in front of the museum and upload it with your log.Your face must not be visible.

---

Note:

The archaeological exhibition at Athens Airport is located in the main terminal building, on the 2nd level (departure area), Entrance 3, and is open to the public. It includes 172 archaeological artifacts from the Mesogeia region, discovered during the airports construction. The exhibition spans from the Neolithic to the post-Byzantine period and offers a fascinating insight into the areas history. It is open daily from 06:00 to 23:00 and can be visited free of charge.